II SA/Wa 199/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J.K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 7 pkt 1 i § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761), po rozpatrzeniu odwołania, uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] października 2015 r. oraz orzekła o niezdolności J. K. do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria N. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 20 października 2015 r. J. K., została skierowany przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], dalej RWKL, w celu ustalenia aktualnej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W dniu [...].10. 2015 r. RWKL przeprowadziła postępowanie orzecznicze i wydała orzeczenie Nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej [...] J. K. orzekając kategorię N - niezdolna do zawodowej służby wojskowej, rozpoznając u badanej: 1. Hiperglikemia na czczo - § 54 pkt. 3, 2. Krótkowzroczność obu oczu Vod=0.125cc -1,0Dsph=0,5;Vos=0,l 25cc 2,0Dsph=0,5 - § 13 p 2, 3. Tatuaże nieszpecące - § 2 p 8. Od orzeczenia RWKL orzekana złożyła odwołanie w ustawowym terminie, dołączając dwukrotne prawidłowe wyniki badań laboratoryjnych glukozy na czczo: z dnia 04. 11. 2015 r. wynik 89,0 mg/dl przy normie 70,0 - 99,0 mg/dl oraz z dnia 05.11. 2015 r. wynik 88,2 mg/dl. Zespół orzeczniczy Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], dalej CWKL, w wyniku analizy całości dokumentacji medycznej z przeprowadzonych badań i konsultacji w trakcie badań komisyjnych (jednorazowy pomiar glukozy na czczo wynik 5,7 przy normie 3,9-5,5mmol/l) oraz dostarczonych przez orzekaną dodatkowych badań postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie RWKL i wydać w to miejsce orzeczenie własne, ponieważ rozpoznanie ustalone przez CWKL na wstępie niniejszego orzeczenia jest adekwatne do stanu faktycznego. Wynik poziomu glukozy w ramach badania RWKL był nieznacznie podwyższony, mieszczący się w granicach błędu laboratoryjnego, natomiast wyniki dwóch badań z kolejnych następujących po sobie dni, dołączonych do odwołania, były w zakresie normy. Dane powyższe nie wskazują na zaburzenia glikemii na czczo. Natomiast ponownego rozpatrzenia orzeczniczego wymagały ustalenia dotyczące rozpoznania dotyczącego tatuaży. Na podstawie konsultacji specjalisty dermatologa z dnia 26.10.2015 r., u orzekanej stwierdzono tatuaże na prawym przedramieniu i w okolicy biodra prawego. Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do rozporządzenia MON z dnia 5 czerwca 2015 r. odnoszącym się do tatuaży, ustawodawca w przypadku stwierdzenia tatuaży twarzy, szyi i przedramion, zalecił ich kwalifikację jako szpecące. Tatuaże szpecące - w przypadku kandydatki tatuaż na prawym przedramieniu - ma zastosowanie kwalifikacja wg § 2 pkt 9. Taka kwalifikacja u osoby kandydującej do zawodowej służby wojskowej skutkuje orzeczeniem kategorii N – niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Tatuaż okolicy prawego biodra kwalifikowany wg § 2 pkt 8 nie stanowi przeciwwskazania do tej służby. W konsekwencji CWKL, uznała [...] J. K. za niezdolną do zawodowej służby wojskowej - kategoria zdrowia N; Zał. 1 Grupa I rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r, poz, 761), dalej rozporządzenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie CWKL z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] J. K. zarzuciła organowi: 1. naruszenie przepisów rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania Wojskowych Komisji Lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 z dnia 5 czerwca 2015 poz. 761) przez błędne przyjęcie, iż tatuaż na prawym przedramieniu jest szpecący, mimo iż nie ma on takiego charakteru, 2. sprzeczność ustaleń CWKL z poprzedzającym jej orzeczenie ustaleniem przez RWKL - skład której także tworzą lekarze - iż tatuaże są "nieszpecące", 3. 3. naruszenie przepisów rozporządzenia MON przez niesłuszną interpretację określenia "należy kwalifikować" jako tożsamego z określeniem "kwalifikuje się" mimo, iż wykładnia tego sformułowania ("należy kwalifikować") pozwala na swobodę komisji w tym zakresie. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uznanie, że jest zdolna do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wskazała, że jako podstawę orzeczenia stwierdzającego niezdolność do pełnienia służby wojskowej przyjęto, iż tatuaż na prawym przedramieniu (napis w języku angielskim, drobnymi literami, o treści "never lose hope" - "nigdy nie trać nadziei") ma charakter szpecący. Orzeczenie uważa za bezzasadne i w najwyższym stopniu krzywdzące, nadto wydane bez zapoznania się przez członków CWKL z tatuażem na przedramieniu. Poczucie niesprawiedliwości i krzywdy jest przede wszystkim wywołane przekreśleniem przez członków komisji planów życiowych skarżącej Odnosząc się do kwestii uregulowań prawnych zawartych w objaśnieniach szczegółowych do rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015r. związanych z kwalifikowaniem m. in. tatuaży przedramienia jako "szpecących", podkreśliła, że użyte w objaśnieniach szczegółowych do 2 § pkt. 9 sformułowanie "tatuaże twarzy, szyi i przedramion należy kwalifikować jako szpecące" oznacza, że ustawodawca pozostawił jednak ocenie i uznaniu komisji lekarskich ostateczną kwalifikację tatuażu i stwierdzenie czy jest on "szpecący". W przeciwnym bowiem razie użyłby jasnego i kategorycznego sformułowania normy prawnej poprzez użycie w jej treści słów "kwalifikuje się jako szpecące". Użycie sformułowania "należy kwalifikować", aczkolwiek bliskie określeniu "kwalifikuje się" nie jest jednak z tym ostatnim tożsame. Pozwala to na pozostawienie komisji lekarskiej uprawnienia do dokonania obiektywnej oceny, czy tatuaż ma charakter "szpecący". Przyjęcie takiej wykładni daje podstawę do interpretacji nieodbiegającej od właściwego sensu terminu "szpecący". Wskazała, iż umieszczony na przedramieniu napis drobnymi literami o treści wyżej przedstawionej nie może być uznany za naruszający jakiekolwiek normy estetyczne, a wręcz może on budzić pozytywne odczucia. Z całą pewnością zaś trudno uznać, że mieści się on w pojęciu terminu "szpecący" to jest "brzydki" lub "odrażający", czy też "odstręczający". Podniosła, że jest osobą aktywnie uprawiającą sport, w trosce o zdrowie i sprawność fizyczną bada się regularnie. Nie ma żadnych przeciwskazań zdrowotnych aby mogła wykonywać nawet najtrudniejsze zadania wynikające z przynależności do zawodowych sił zbrojnych. Na koniec podkreśliła, iż gotowa jest usunąć tatuaż z przedramienia, jeśli tylko da to gwarancję wstąpienia do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że rozpoznanie przez wojskową komisję lekarską ułomności określonej jako "tatuaże szpecące" powoduje obligatoryjną niezdolność kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z objaśnieniami do § 2 pkt 9 "Tatuaże twarzy, szyi i przedramion należy kwalifikować jako szpecące". Taki zapis, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie pozwala na dokonanie przez wojskową komisję lekarską oceny, czy ujawniony tatuaż twarzy, szyi lub przedramion może być uznany za "brzydki" lub "odrażający". Zapis "należy kwalifikować jako szpecące" oznacza, że każdy tatuaż twarzy, szyi, lub przedramion jest traktowany - w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów - jako szpecący, bez względu na jego wysoce subiektywnie postrzegane walory artystyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest kwestia stwierdzonej u skarżącej niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od orzeczenia służy odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania - skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 tej ustawy). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w powyższym zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Kontrola dokonana przez Sąd w tym zakresie pozwala na przyjęcie, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach powołanego rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zatem nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącej badań stanu fizycznego, a zatem weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącej do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Podkreślić należy, że na etapie postępowania odwoławczego J. K. złożyła do akt administracyjnych wyniki badań, które skutecznie podważyły rozpoznaną przez RWKL hiperglikemię na czczo - § 54 pkt. 3 stanowiącą o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, kategoria N, co było powodem uchylenia orzeczenia organu I instancji i wydania własnego orzeczenia przez CWKL. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ma obowiązek ponownie zbadać całą dokumentację znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy, w tym również dotyczącą tatuażu na przedramieniu skarżącej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy tatuaż na przedramieniu należy zakwalifikować jako tatuaż nieszpecący, jak twierdzi skarżąca, czy też jako szpecący jak uczyniła to CWKL. Minister Obrony Narodowej w dniu 3 czerwca 2015 r. wydał rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.(Dz. U. z 2015 r., poz.761). Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia określa ono wykaz chorób i ułomności uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób lub ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 3 są określane w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wykaz chorób i ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 2 określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. CWKL uznała skarżącą za niezdolną do służby wojskowej z powołaniem się na § 2 pkt 9 załącznika nr 1 rozporządzenia – tatuaże szpecące Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do § 2 pkt. 9 tatuaże twarzy, szyi i przedramion należy kwalifikować jako szpecące. Objaśnienia te nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że decydujące znaczenie dla zakwalifikowania tatuażu jako szpecącego ma jego umiejscowienie – twarz, szyja, przedramiona, a nie wygląd. Oznacza to, że wojskowe komisje lekarskie nie mogą oceniać walorów estetycznych tatuaży, a jedynie miejsce ich położenia. W przypadku stwierdzenia, że kandydat do zawodowej służby wojskowej posiada tatuaż na twarzy, szyi lub przedramionach obowiązane są obligatoryjnie stwierdzić, że jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej kategoria N, bowiem to ustawodawca z mocy prawa przesądził, iż taki tatuaż jest tatuażem szpecącym. Prawidłowo zatem CWKL uznała, że do tatuażu szpecącego - w przypadku kandydatki - tatuaż na prawym przedramieniu - ma zastosowanie kwalifikacja wg § 2 pkt 9. Taka kwalifikacja u osoby kandydującej do zawodowej służby wojskowej skutkuje orzeczeniem kategorii N – niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Tym samym CWKL w wyniku odwołania skarżącej zasadnie zmieniła kwalifikację RWKL w [...] z § 2 pkt 8 na § 2 pkt 9, co wynika wprost z treści powołanych przepisów. Orzeczenie to nie narusza zasady wyrażonej w art. 139 kpa, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zdaniem Sądu przez "niekorzyść" należy rozumieć obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu pierwszej instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie obie wojskowe komisje lekarskie orzekły, że skarżąca jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej kategoria N, zatem nie można uznać, że orzeczenie CWKL wydane zostało na niekorzyść skarżącej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji wyroku.