II SA/Wa 1990/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie kosztów przewozu po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wnioskiem z dnia 26 lipca 2007 r. K. K. zwrócił się do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego ze S. do B. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że pełnił służbę w Studium Wojskowym Wyższej Szkoły Morskiej w S. oraz, że z dniem 1 lutego 2004 r. przeszedł na emeryturę. Do wniosku dołączył fakturę VAT na kwotę 1 766, 56 zł wystawioną w dniu 5 lipca 2007 r., potwierdzenie zameldowania na pobyt stały w B. jego oraz jego żony oraz kopię dowodów osobistych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie § 7 ust. 1, § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe (Dz. U. Nr 140, poz. 1487 ze zm.) w związku z art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 9, poz. 1071 ze zm.), Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. odmówił K. K. zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego z miejscowości S. do miejscowości B. po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie 1 766,56 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że stosownie do treści art. 75 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 tej ustawy, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wskazał, że K. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r., natomiast wniosek o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego wniósł w dniu 27 lipca 2007 r. W ocenie organu roszczenie o zwrot uległo w tej sytuacji przedawnieniu z dniem 1 lutego 2007 r. Minister Obrony Narodowej, w wyniku rozpatrzenia odwołania K. K., decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy powyższą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Minister Obrony Narodowej wskazał, że zgodnie z art. 95 pkt 6 powołanej wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Zdaniem organu z wykładni językowej powołanego przepisu wynika, iż dotyczy on tylko żołnierzy zwolnionych ze służby, którzy po jej zakończeniu chcą zamieszkać w obranym przez siebie miejscu zamieszkania w kraju, innym niż w tym, w którym pełnili dotychczasową służbę. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że przepis ten umieszczony jest w części ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która dotyczy rozliczenia się żołnierzy zwalnianych ze służby. W ocenie organu również więc wykładnia systemowa wskazuje, iż świadczenia z art. 95 pkt 6 powołanej ustawy dotyczą tylko żołnierzy. Powołując się na wykładnię funkcjonalną Minister Obrony Narodowej, wskazuje, że cytowany przepis służy umożliwieniu żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przeniesienia, bezpośrednio po zwolnieniu, do miejsca, z którym są bardziej związani niż z miejscem dotychczasowej służby. Jak wskazuje organ, cytowany przepis nie ma zastosowania do emerytów wojskowych, do których stosuje się przepis ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Organ podał, że K. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r. i w tym czasie przysługiwało mu to świadczenie. Przeprowadzka nastąpiła natomiast dopiero w dniu 5 lipca 2007 r., a więc ponad 3 lata od zakończenia służby, czyli w czasie, gdy jego sytuację prawną regulowały przepisy powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 95 pkt 6 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W treści skargi podniósł, że jego roszczenie o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego stało się wymagalne dopiero po przeprowadzce, tj. po powstaniu kosztów z tego tytułu. Wskazał również, że zwrot kosztów, których się domagał, przysługuje wszystkim żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej oraz, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie uzależnia realizacji uprawnienia do domagania się zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego od upływu czasu między zwolnieniem ze służby, a przeprowadzką, tj. nie wymaga aby przeprowadzka nastąpiła niezwłocznie po zwolnieniu ze służby. Ponadto podniósł, że już z dniem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do jego sytuacji miały zastosowanie przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, co niewykluczało zastosowania również przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 ust. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniania pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), który stanowi, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Wskazaną wysokość oraz zasady zwrotu tych należności reguluje zaś rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe. Z przepisu powyższego wynika niewątpliwie, że jedyną, konieczną przesłanką powstania po stronie zwolnionego żołnierza roszczenia o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego jest poniesienie przez niego kosztów związanych z przewozem urządzenia domowego do dowolnie obranego miejsca zamieszkania w kraju. Istotą regulacji omawianego przepisu jest bowiem pomoc, jaką Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej obowiązane są udzielić byłemu żołnierzowi w związku z koniecznością obrania przez żołnierza i jego rodzinę miejsca zamieszkania w kraju, z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Przepis ten przyznaje więc uprawnienia byłym żołnierzom zawodowym, którzy zostali zwolnieni ze służby. W tej sytuacji o zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego zawsze będzie występował były żołnierz zawodowy. Jednocześnie należy zauważyć, że przepisy powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego ze S. do B., nie wyznaczały żadnych ram czasowych, od których uzależniona byłaby realizacja tego uprawnienia. Stąd też za błędne należy uznać stanowisko wyrażone w decyzji organu II instancji wskazujące, iż realizacja tego uprawnienia może nastąpić jedynie bezpośrednio po zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby oraz, że powołany wyżej przepis nie ma zastosowania do byłych żołnierzy zawodowych, będących w chwili składania wniosku emerytami wojskowymi. Należy zauważyć, że dopiero na skutek nowelizacji powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanej ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), treść art. 96 tej ustawy została zmieniona i po ustępie 7 tego artykułu dodano ust. 8, z którego wynika, że zwrotu kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju, dokonuje się w okresie trzech lat od dnia zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Wskazana wyżej ustawa o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r., stąd też powyższa regulacja nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. należy stwierdzić, że organ błędnie ustalił datę wymagalności roszczenia skarżącego o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego, a co za tym idzie błędnie ustalił, iż roszczenie to uległo przedawnieniu stosownie do treści art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym przepisem roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, a więc także należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wskazano, że roszczenie skarżącego o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego przedawniło się z dniem 1 lutego 2007 r. Datę tę organ ustalił licząc bieg terminu przedawnienia od dnia zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, tj. od dnia 31 stycznia 2004 r. W ocenie Sądu roszczenie o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego staje się wymagalne, co też słusznie zauważa skarżący, po zrealizowaniu przeprowadzki i poniesieniu kosztów z tego tytułu. Dopiero po zaistnieniu tych okoliczności były żołnierz zawodowy może bowiem zwrócić się do właściwego organu o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego. Datą, od której należałoby uznać przedmiotowe roszczenie za wymagalne jest więc data wystawienia faktury VAT, potwierdzającej wykonanie usługi przewozu urządzenia domowego i wskazującej wysokość kosztów z tym związanych. Należy także zwrócić uwagę, że jakkolwiek zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej utrzymuje w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B., to oparta jest na zasadniczo odmiennych przesłankach. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji nie odniósł się przy tym do podnoszonych w nim zarzutów, a wskazujących m.in. na błędną interpretację art. 75 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Minister Obrony Narodowej nie wyjaśnił także, czy ustalenia poczynione przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. uznał za prawidłowe i z tego też względu utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B., czy też decyzja o odmowie zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego z uwagi na przedawnienie roszczenia z tego tytułu była błędna. W konsekwencji, wobec stwierdzonych uchybień, zasadne było uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.