II SA/Wa 1990/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podania nazwisk i innych danych osobowych osób występujących w dokumentach udostępnionych wnioskodawcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz Z. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podania nazwisk i innych danych personalnych wskazanych we wniosku osób. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Oddziału IPN w W., zostały wydane na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucte Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 98, poz. 1072 ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty powołane w wydanych w sprawie decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 grudnia 2009 r. zawiesił postępowanie w sprawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uznając, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazał, że postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1788/08 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne następującej treści: czy przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 z późn. zm.) jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w takim zakresie, w jakim odmawia on zainteresowanym udostępnienia dotyczących ich dokumentów. Natomiast postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 336/09 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytania prawne: 1) czy art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 z późn. zm.) jest zgodny z art. 2, art. 47, art. 51 ust. 3 i 4 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) czy art. 31 ust. 2 zdanie drugie ustawy powołanej w pkt 1 jest zgodny z art. 2, art. 78 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) czy art. 32 ust. 2 ustawy powołanej w pkt 1 jest zgodny z art. 2, art. 78 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 4) czy art. 32 ust. 4 ustawy powołanej w pkt 1 jest zgodny z art. 45 ust.1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 5) czy art. 32 ust. 5 ustawy powołanej w pkt 1 jest zgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji 6) czy art. 32 ust. 6 ustawy powołanej w pkt 1 jest zgodny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 7) czy art. 32 ust. 8 ustawy powołanej w pkt 1 jest zgodny z art. 32 ust.1, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania Sąd podkreślił, że wprawdzie podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 33 ust. 2 oraz art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, jednak przepisy te odwołują się do treści art. 31 ust. 1 tej ustawy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt P 37/09 (Dz. U. Nr 201, poz. 1335) orzekł, że: 1. Art 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, Nr 64, poz. 432, Nr 83, poz. 561, Nr 85, poz. 571 i Nr 140, poz. 983, z 2009 r. Nr 178, poz. 1375 oraz z 2010 r. Nr 79, poz. 522 i Nr 94, poz. 602), w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 maja 2010 r, tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 79, poz. 522), jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 47 oraz art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 31 ust. 2 zdanie drugie oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, są niezgodne z art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Art. 32 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 4. Art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 5. Art. 32 ust. 8 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. podjął zawieszone postępowanie i mając na względzie wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz decyzja Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w W. wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Odmawiając uwzględnienia wniosku Z. W. w sprawie podania danych personalnych osób, których dane znajdują się w udostępnionych dokumentach o sygn. akt [...], organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunku określonego w przepisie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w brzemieniu obowiązującym do dnia 26 maja 2010 r., bowiem zachowały się w stosunku do niego dokumenty, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 lit. a powołanej ustawy. Natomiast dokumenty, o których mowa w art. 31 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy, stanowiące podstawę odmowy uwzględnienia wniosku o ujawnienie nazwisk oraz dalszych danych identyfikujących tożsamość funkcjonariuszy, pracowników, żołnierzy oraz współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, to dokumenty: 1) wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji; 1) z których treści wynika, że wnioskodawca: a) był traktowany przez organy bezpieczeństwa jako tajny informator lub pomocnik przy operacyjnym zdobywaniu informacji; b) zobowiązał się do dostarczania informacji organowi bezpieczeństwa państwa lub świadczenia takiemu organowi jakiejkolwiek pomocy w działaniach operacyjnych; c) realizował zadania zlecone przez organ bezpieczeństwa państwa, a w szczególności dostarczał organowi informacji. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niezgodność powołanego przepisu z art. 2 art. 32 ust. 1, art. 47 oraz art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2010 r podkreślił, że przepis ten narusza konstytucyjne prawo dostępu każdej osoby do dotyczących jej urzędowych dokumentów i zbiorów danych, o których mowa w art. 51 ust. 3 Konstytucji. Ograniczenie to jest nadmierne i nieproporcjonalne, ponieważ istota wolności i praw, o których mowa w art. 51 ust. 4 i art. 47 Konstytucji zostaje naruszona. Trybunał wskazał, że ograniczenie dostępu do dokumentów powoduje nieuprawnione wkroczenie w autonomię informacyjną jednostki, ograniczenie środków, na podstawie których mogłaby realizować konstytucyjnie zagwarantowane prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą. A to z kolei jest równoznaczne z naruszeniem art. 51 ust. 4 Konstytucji i korespondującego z nim art. 47 Konstytucji, wyrażającego ochronę prawa do prywatności. Wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należało, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są dotknięte wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sprawie nie budzi wątpliwości, że zaszła przesłanka określona powołanym przepisem. Z tego też względu Sąd, rozpoznający niniejszą sprawę, obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej przeprowadzą postępowanie i wydadzą rozstrzygnięcia z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt P 37/09. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a § 1 k.p.a. oraz art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.