II SA/Wa 1993/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać M. R. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 3. zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o wyznaczenie radcy prawnego dla M. R. M. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych – a do takich należy sprawa ze skargi wnioskodawczyni – nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). Wnioskodawczyni podała, że mieszka z rodzicami, jednakże prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego znajduje potwierdzenie w aktach postępowania administracyjnego. Oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.370 zł brutto miesięcznie i ponosi część wydatków z tytułu czynszu, opłat za gaz, światło i telefon. Podała, że wysokość czynszu to kwota 390 zł, opłata za gaz – 40 zł, za światło 150 zł, telefon – 100 zł. Wskazała również, że ponosi koszty leczenia i rehabilitacji w wysokości około 100 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada majątku. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna i nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przedstawione informacje wskazują, że stałe miesięczne wydatki wnioskodawczyni, uwzględniając 1/3 wymienionych stałych kosztów, wynoszą łącznie wraz z kosztem rehabilitacji 326 zł. Środki, jakimi skarżąca dysponuje, po uwzględnieniu tych wydatków, to kwota około 574 zł netto. Kwota ta nie uwzględnia kosztów codziennego utrzymania (wyżywienia). Na podstawie przedstawionych we wniosku danych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.