II SA/Wa 1993/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Joanna Kube, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) należnego podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku M. R., decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], odmówił jej przyznania renty w drodze wyjątku z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że M. R. jest uprawniona do renty socjalnej. Powyższe oznacza, iż nie spełnia warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ponieważ posiada prawo do świadczenia przyznanego w trybie zwykłym. Jednocześnie organ stwierdził, iż skoro M. R. jest uprawniona do renty socjalnej na stałe oraz osiąga dochód z tytułu zatrudnienia, nie można uznać, że pozostaje ona bez niezbędnych środków utrzymania. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, M. R. wskazała, że od urodzenia cierpi na [...]. Cały czas musi korzystać z rehabilitacji oraz konsultacji lekarskich, co wiąże się z dużymi wydatkami. Podała, iż obecnie, wobec rozwiązania umowy o pracę, jej sytuacja materialna znacznie się pogorszyła. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Uzasadniając podjętą decyzję, organ wskazał, że nadal nie stwierdzono istnienia czwartej z w/w przesłanek, tj. braku niezbędnych środków utrzymania, co uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał, że wnioskodawczyni od 1 grudnia 1997 r. jest uprawniona do renty socjalnej. Powyższe nie pozwala na uznanie, że jest ona pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R. przedstawiła swoją sytuację zdrowotną oraz materialną. Podała, że w ostatnim czasie utraciła dotychczasową pracę. Nie ma jakichkolwiek funduszy na utrzymanie oraz leczenie, które jest niezbędne do w miarę normalnego funkcjonowania. Wskazała, że brak leczenia zagraża jej zdrowiu i życiu. Wniosła o uwzględnienie skargi i przyznanie jej prawa do renty w drodze wyjątku z tytułu niezdolności do pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, powołując się na ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana według powołanych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, postępowanie w sprawie świadczenia w drodze wyjątku przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również kpa, a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania wymienionego świadczenia jest prawidłowe. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Sąd podziela pogląd organu w zakresie niespełnienia w niniejszej sprawie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. M. R. jest bowiem uprawniona (od 1 grudnia 1997 r.) do pobierania renty socjalnej, a zatem jak słusznie zauważył Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. Wysokość renty socjalnej na dzień wydania zaskarżonych decyzji wynosiła 501, 87 zł. Ponadto, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej", skarżąca ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Wykazane środki nie są zapewne wystarczające, zważywszy na potrzeby skarżącej związane z chorobą i rehabilitacją, lecz trudno uznać, że nie pozwalają one zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA 4189/2001, zgodnie z którym niezbędnych środków utrzymania nie można utożsamiać z wystarczającymi środkami utrzymania. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organ w sposób prawidłowy dokonał oceny sytuacji materialnej skarżącej z punktu widzenia braku niezbędnych środków utrzymania. Wskazania wymaga nadto, że Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 cytowanej ustawy są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] M. R. nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Ponadto z nadesłanego przez skarżącą orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. (k. 20 akt sądowych) wynika, iż została ona zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jakkolwiek powyższe okoliczności nie znalazły odzwierciedlenia w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, z wymienionych wyżej dokumentów bezspornie wynika, iż w chwili wydania zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżąca nie spełniała również warunku, jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.