II SA/Wa 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] października 2014 nr [...], którym to postanowieniem, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2000 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia l.dz. [...] Komendanta [...] Policji z [...] października 2000 r. o uznaniu Z. K. winnym zarzucanego mu czynu i wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. W motywach uzasadnienia organ podał, że brak było podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia w trybie administracyjnym żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2000 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Komendanta [...] Policji z [...] października 2000 r Wyjaśnił, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym powołany przez Z. K. przepis art. 157 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z zw. z art. 156 § 2 k.p.a., nie mają zastosowania do spraw dyscyplinarnych policjantów. Wskazał, że do spraw dyscyplinarnych policjantów zastosowanie znajdują przepisy ustawy o Policji. Nadto, że orzeczenia wydane w postępowaniu dyscyplinarnym nie są decyzjami administracyjnymi w świetle przepisów k.p.a., dlatego nie ma możliwości stwierdzenia ich nieważności. Z uwagi na zawartą w ustawie o Policji regulację szczególną, do postępowania dyscyplinarnego nie stosuje się przepisów k.p.a. Prawne możliwości wzruszania orzeczeń dyscyplinarnych zawiera rozdział 10 ustawy o Policji. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenia je poprzedzającego, skarżący zarzucił: - rażące naruszenie przepisów postępowania art. 8 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnego z rzeczywistością, co w konsekwencji spowodowało niesłuszne zwolnienie skarżącego ze służby w Policji i uznanie go winnym zarzucanego mu czynu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, - rażące naruszenie art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, iż skarżący ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwo, - rażące naruszenie art. 134 ustawy o Policji, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby nie za naruszenie dyscypliny służbowej bądź nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, jak stanowi art. 132 ww. ustawy, lecz jedynie za przypuszczenie popełnienia przez skarżącego czynu karalnego, tj. czynu z art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk, - rażące naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie i uznanie skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, pozbawiając go tym samym prawa do sprawiedliwego i jawnego sądu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że [...] stycznia 2012 r., Sąd Rejonowy [...] w W. [..] Wydział Karny o sygn. akt [...] , wydał wyrok, którym uniewinnił go od zarzucanego mu czynu z art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk, a który to czyn był podstawą do zwolnienia go ze służby w Policji. Wyrok sądu karnego uprawomocnił się [...] lutego 2012 r. Twierdził, że rozstrzygnięcie dyscyplinarne winno zapaść po zakończeniu postępowania karnego. Nadto, iż rażące naruszenie prawa przy wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego winno skutkować stwierdzeniem nieważności tych orzeczeń w oparciu o art. 156 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że tryb określony w art. 156 k.p.a. nie ma zastosowania do orzeczeń dyscyplinarnych, dlatego organ odmówił stronie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadzała się do kwestii procesowej a mianowicie do oceny czy do postępowania dyscyplinarnego policjantów zastosowanie mają wyłącznie przepisy ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.) zawarte w Rozdziale 10 tej ustawy, czy też przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). W ocenie Sądu, ustawa o Policji w Rozdziale 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" zawiera regulację materialnoprawną odpowiedzialności policjantów, jak i regulację procesową postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia. Jedynie w art. 135 lit. p ust. 1 powołanej ustawy o Policji, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc, że "W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego". Istotą instytucji wznowienia postępowania dyscyplinarnego jest stworzenie możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta w razie, gdy postępowanie dyscyplinarne, w którym zapadło prawomocne orzeczenie, było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową lub materialno-prawną wyliczoną enumeratywnie w art. 135 lit. r powołanej ustawy o Policji. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania dyscyplinarnego jest nadzwyczajnym trybem postępowania dyscyplinarnego, do którego stosuje się przepisy regulujące postępowanie dyscyplinarne z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 135 lit. r, art. 135 lit. s powołanej ustawy o Policji. Zastosowanie ma zatem art. 135 lit. p ust. 1 powołanej ustawy o Policji, który odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego, dotyczących terminów. W rozpoznawanej sprawie skarżący z uwagi na upływ 10-letniego terminu do wznowienia postępowania domagał się stwierdzenia nieważności orzeczeń dyscyplinarnych wydanych przez organ w 2000 r. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., dodany ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18) i obowiązujący od 11 kwietnia 2011 r. Wskazana wyżej nowelizacja k.p.a. pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego – jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (występuje np. w interesie innej osoby, czy w interesie społeczności lokalnej, nie mając uprawnień do reprezentowania tych podmiotów). Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jak już wskazano, skarżącemu nie przysługuje administracyjny tryb stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego, oparty na art. 156 k.p.a. Sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest bowiem sprawą administracyjną, a zatem nie znajdują do niej zastosowania przepisy k.p.a., w tym art. 156 k.p.a. Reasumując, zasadnie organ na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na fakt, iż postępowanie nie może być wszczęte w trybie art. 156 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.