II SA/Wa 20/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Asesorzy WSA Janusz Walawski, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych - oddala skargę - Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 pkt 2, art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 36 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 101 poz. 926 ze zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. po ponownym rozpatrzeniu utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmawiającej uwzględnienia wniosku pani J. B. w sprawie stwierdzenie bezprawności przetwarzania jej danych osobowych przez Wójta Gminy w S. W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu 4 stycznia 2005 r. wpłynął do niego wniosek pani J. B., z którego wynikało, że w Urzędzie Gminy w S. miało miejsce udostępnienie jej danych osobowych osobom nieuprawnionym, w toku postępowania podatkowego, dotyczącego podatku od gruntu rolnego, w którym strona brała udział jako pełnomocnik stron postępowania. Pani J. B. wystąpiła zatem z wnioskiem o uznanie przez Generalnego Inspektora, że Urząd Gminy w S., udostępnił jej dane osobowe osobom nieuprawnionym i wskazała, że organ podatkowy przekazał jej dane osobowe, jako pełnomocnika, do Konsula Generalnego RP w C. oraz pani S. D., co w jej opinii świadczy o rażącym naruszeniu jej praw, tym bardziej, iż nie jest w sprawie stroną, lecz pełnomocnikiem, a jej dane osobowe nie powinny być przekazywane bez jej wiedzy i zgody za granicę; ponadto działania te miały miejsce wbrew zastrzeżeniu złożonemu przez stronę na piśmie. W toku postępowania GIODO ustalił, że wnioskiem z dnia 9 września 2002 r. pani J. B. zainicjowała postępowanie (prowadzone przez Urząd Gminy w S. pod sygnaturą [...]) dotyczące działki oznaczonej Nr [...], położonej w miejscowości P., wskazując zarówno cel postępowania ("wydanie decyzji podatkowej za grunt rolny nr [...] o pow.[...], położony w P."), jak i krąg osób będących stronami tego postępowania - panią S. D. oraz spadkobierców pana S. B., tj. państwa R. B., M. B. i H. M. W postępowaniu tym strona wystąpiła jako pełnomocnik państwa R. i M. B. oraz H. M. Następnie Wójt Gminy S., jako organ podatkowy, prowadząc ww. postępowanie, zwrócił się do Konsula Generalnego RP w C. o doręczenie korespondencji dla pani S. D. mieszkającej w C. - USA, którą strona wskazała, jako żonę nieżyjącego, a figurującego w ewidencji gruntów, posiadacza samoistnego przedmiotowej działki. Jak wynika z treści pisma Wójta Gminy S. do Konsula Generalnego RP w C. (z dnia 4 listopada 2002 r.) korespondencja ta została umieszczona w oddzielnej kopercie, ponadto, jak wyjaśnił Wójt jedynie kopie tego pisma przesłano do wiadomości stron postępowania, w tym skarżącej, jako pełnomocnikowi. W toku postępowania prowadzonego przez Urząd strona kwestionowała zarówno prawo Urzędu, jak i zasadność kierowania korespondencji do mieszkającej za granicą pani S. D. Takiego sposobu prowadzenia postępowania nie zakwestionowało SKO w L. Dalej Wójt Gminy S. wskazał, iż podstawą kwestionowanych przez skarżącą działań Urzędu Gminy w S. były przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz przepisy ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 215, poz. 1823 z późn. zm.). Urząd Gminy w S. - po doręczeniu mu korespondencji skarżącej dotyczącej poglądu Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, iż dane uczestników postępowania powinny być umieszczone na oddzielnej karcie - zastosował taką praktykę w wydanej przez Wójta Gminy S. decyzji z dnia [...] marca 2005 r. oraz we wszystkich innych sprawach dotyczących skarżącej. Zdaniem GIODO udostępnienie danych osobowych może być uznane za zgodne z prawem wówczas, gdy administrator danych wykaże spełnienie, co najmniej jednej z materialnych przesłanek przetwarzania danych osobowych, określonych w art. 23 ust 1 pkt 1 - 5 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy, przetwarzanie danych jest dopuszczalne m.in. wtedy, gdy: osobą której dane dotyczą wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych (pkt 1), jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2). Każda z przesłanek przetwarzania danych osobowych ustanowionych w art. 23 ust 1 ustawy ma charakter autonomiczny i niezależny, a zatem przesłanki te, co do zasady są równoprawne. Dlatego też spełnienie, co najmniej jednej z nich stanowi o zgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych. Jednocześnie, zgoda osoby, której dane dotyczą jest jednym z możliwych, ale nie jedynym warunkiem legalizującym proces przetwarzania danych osobowych. GIODO podkreślił, że pani J. B. brała udział w postępowaniu podatkowym przed Urzędem Gminy w S. z racji bycia pełnomocnikiem innych osób, a okoliczności tej strona nie zakwestionowała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast przyjęcie funkcji pełnomocnika także w postępowaniu podatkowym, ze względu na istotę tej instytucji, wiąże się z ujawnieniem danych osobowych zawartych w akcie umocowania W opinii Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych pełnomocnik, z racji przyjętej przez niego roli liczyć się powinien z koniecznością ujawnienia jego danych osobowych - podobnie jak strony postępowania - wobec innych stron tegoż postępowania jak również organów, które na podstawie przepisów prawa będą w nim brały udział. Organ wskazał także, że jak ustalono w toku postępowania, pani S. D., wskazana została przez skarżącą i następnie uznana przez Urząd Gminy w S, za stronę postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Natomiast strona w przedmiotowym postępowaniu - a była nią także skarżąca występująca w charakterze pełnomocnika R. i M. B. oraz H. M. - ma m.in. prawo wglądu w akta sprawy i w dane pozostałych uczestników postępowania, co przysługuje jej z mocy prawa (art. 178 i nast. Ordynacji podatkowej). Brak jest, zatem podstaw do przyjęcia, że pani S. D. nie była osobą upoważnioną do zapoznania się z danymi osobowymi stron postępowania, jak i danymi ich pełnomocnika, który z racji objętej w postępowaniu roli działa w imieniu i na rzecz strony. Działania Urzędu Gminy w S. polegające na udostępnieniu danych osobowych skarżącej pani S. D. znajdowały, zatem podstawę w art. 23 ust 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego przetwarzanie danych (w tym ich udostępnianie) jest niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Jednocześnie GIODO podniósł, iż wobec faktu, że pani S. D. miała prawo dostępu do akt postępowania jako jego strona - z mocy prawa za chybiony uznać należy, pogląd strony, jakoby Wójt Gminy S. bezprawnie udostępnił jej dane osobowe. W dniu 25 listopada 2005 r. skargę na powyższą decyzję złożyła pani J. B.. Skarżąca zarzuciła Generalnemu Inspektorowi Danych Osobowych naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji oraz naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Zdaniem pani J. B. powyższe naruszenia polegają na tym, iż organ błędnie przyjął, ze działania Wójta Gminy S. nie naruszają przepisów o ochronie danych osobowych. Tymczasem zdaniem skarżącej Wójt Gminy S. uchybił tym przepisom ujawniając jej dane osobowe w postaci imienia i nazwiska oraz adresu zamieszkania Konsulowi Generalnemu RP w C. oraz pani S. D., które to osoby nie były uprawnione do zapoznania się z jej danymi osobowymi, tym bardziej, iż skarżąca złożyła w urzędzie Gminy S. zastrzeżenie, co do posługiwania się jej danymi osobowymi. Niestety, zdaniem pani J. B. GIODO skoncentrował się na udowodnieniu, iż zarówno Konsul Generalny RP jak i pani S. D. byli uprawnieni do otrzymywania jej danych osobowych, co jednak stoi w sprzeczności z treścią przepisów prawa jak i orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wyraźnie wskazuje, że na organach podatkowych spoczywa obowiązek utajniania informacji dotyczących innych podmiotów niezwiązanych bezpośrednio, a jedynie pośrednio z postępowaniem. Brak jest powodów, dla których jej dane miałby być ujawnione w toku postępowania, a decyzja GIODO jest zupełnie niezrozumiała, czym narusza art. 107 § 3 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż kluczowym zagadaniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia dopuszczalności przetwarzania, a w szczególności udostępniania danych osobowych w toku postępowania podatkowego. Należy tu wskazać, że w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych wskazano na dopuszczalność przetwarzania danych osobowych, gdy zezwalają na to przepisy prawa. Takimi przepisami są niewątpliwie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z roku 2005 Nr 8 poz. 60 ze zm.), która w Dziale IV Postępowanie podatkowe przewiduje zasady postępowania podatkowego. W trakcie postępowania podatkowego strony mają na podstawie art. 136 Ordynacji prawo powoływania pełnomocnika. Pełnomocnik strony w toku postępowania podatkowego wykonuje za stronę czynności w ramach swego umocowania, a zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wobec powyższego w aktach sprawy podatkowej powinno się znajdować pełnomocnictwo wraz z danymi osobowymi pełnomocnika oraz jego adresem. W innym wypadku pełnomocnik nie mógłby skurcznie realizować swoich obowiązków wynikających z udzielonego pełnomocnictwa. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej pani J. B. w sprawie postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego za działkę nr [...] złożoną w miejscowości P. była pełnomocnikiem państwa R. i M. B. oraz pani H.M. Tak, więc jej dane osobowe takie jak imię i nazwisko oraz adres zamieszkania były w aktach postępowania podatkowego. Skarżąca sama zainicjowała postępowanie podatkowe wskazując jako stronę postępowania panią S. D. mieszkającą w C. Przepis art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że strony postępowania w każdym stadium postępowania obowiązane są udostępnić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii i odpisów. Przepis ten statuuje zasadę jawności postępowania podatkowego dla jego stron. Należy wskazać, ze "prawo strony do przeglądania akt obejmuje uprawnienie do zapoznania się z treścią wszystkich pism, opinii, protokołów, dokumentów i innych materiałów znajdujących się w aktach sprawy" (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Ordynacja podatkowa. Komentarz" s. 572). Tak, więc prawo to jest ujmowane bardzo szeroko i skoro strona ma prawo do zaznajomienia się z materiałami postępowania, w tym także danymi dotyczącymi pełnomocników stron to ujawnienie tych danych w piśmie do strony nie narusza przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż zawiera się w treści upoważnienia, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Nie można uznać, iż bezprawnie udostępniono dane osobowe skarżącej Konsulowi Generalnemu RP w C. skoro Wójt Gminy S. działając na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej zwrócił się o doręczenie pisma zaadresowanego do pani S.D. Konsul Generalny RP doręczając pismo zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej działa jak organ administracji prowadzący sprawę. Brak jest, zatem przesłanek do przyjęcia, iż udostępnienie danych pani J. B. jest naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.