II SA/Wa 2002/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , Małgorzata Plichta, Protokolant starszy specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na broń palną gazową uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Wnioskiem z [...] grudnia 2018 r. (uzupełnionym pismem z [...] kwietnia 2019 r.) Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] (dalej: "Prokurator", "skarżący"), mając za podstawę art. 182 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") i art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r., poz. 284 ze zm.; dalej: "u.b.a.") wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: "KWP", "organ I instancji") o wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania [...] pozwolenia na broń palną gazową. W motywach wniosku Prokurator wskazał, że [...] lutego 2016 r. [...] nabył rewolwer [...] w przeświadczeniu, iż jest to broń alarmowa i nie jest na nią wymagane pozwolenie właściwego organu. Natomiast opinia Wojskowej Akademii Technicznej wskazuje, że ww. broń jest bronią gazową, na którą wymagane jest pozwolenie. Jednocześnie w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego nie zebrano materiału pozwalającego na postawienie zarzutu nielegalnego posiadania broni. Decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] organ I instancji, w oparciu o art. 105 § 1 i art. 107 k.p.a., umorzył w całości postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia KWP podał, że przepisy u.b.a. nie pozwalają na realizację wniosku Prokuratora w przedmiocie legalizacji broni nabytej bez stosownego pozwolenia. Od ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji (dalej: "KGP", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania wynikająca z uznania bezprzedmiotowości dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania [...] pozwolenia na broń gazową. Według Prokuratora, przy założeniu racjonalności ustawodawcy, ustawa o broni i amunicji zezwala organom Policji na podjęcie działań zmierzających do legalizacji posiadania jednostki broni poprzez uzyskanie stosownego pozwolenia, ewentualnie złożenie tej jednostki broni do depozytu sądowego w celu umożliwienia jej zbycia. Zatem organ I instancji winien wezwać posiadacza jednostki broni do złożenia w określonym terminie wniosku o wydanie pozwolenia, a w przypadku gdy osoba nie uzyska uprawnienia, dana jednostka broni winna zostać zabezpieczona w toku tego postępowania. Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie decyzji KWP i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu odwołania, KGP decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 i art. 268a k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z (...) maja 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaakcentował, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wtedy nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji publicznej. KGP podkreślił, iż bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony żąda wszczęcia postępowania, tj. zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (vide uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999 nr 4, poz. 119; wyrok NSA z 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 599/99). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Według art. 9 u.b.a. można posiadać na podstawie pozwolenia na broń wydanego przez właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu zainteresowanej osoby lub siedzibę zainteresowanego podmiotu komendanta wojewódzkiego Policji, a w przypadku żołnierzy zawodowych - na podstawie pozwolenia wydanego przez właściwego komendanta oddziału Żandarmerii Wojskowej. Postępowanie w tej sprawie wszczynane jest na wniosek strony, nie następuje ono zatem z urzędu. Decyzja w przedmiocie wydania pozwolenia na broń jest decyzją konstytutywną, uprawnienia i obowiązki z niej wynikające są nadawane konkretnej osobie, która wystąpiła z wnioskiem w tym zakresie. Jakkolwiek, zgodnie z art. 182 k.p.a. wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania administracyjnego jest dla organu wiążący i powoduje wszczęcie postępowania, to jednak wynik tego postępowania zależy od samodzielnych ustaleń organu co do faktów i prawa (vide wyrok NSA z 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1542/09, Legalis nr 270021). Z powodu braku wniosku uprawnionej osoby, nie można się zgodzić z argumentacją Prokuratora, iż umorzenie niniejszego postępowania nie jest zasadne. Wniosek skarżącego o wydanie [...] pozwolenia na broń palną gazową nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie, bowiem z takim wnioskiem winna wystąpić konkretna osoba fizyczna (z wyjątkiem wskazanym w art. 15 ust. 2 u.b.a.), przedstawiając uzasadnienie wniosku oraz wymagane dokumenty (m. in. orzeczenia lekarskie i psychologiczne potwierdzające możliwość dysponowania bronią), a także opłatę za wydanie pozwolenia. Ponadto osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń, jest obowiązana zdać egzamin przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią. Brak jest podstaw prawnych do żądania przez organ Policji złożenia stosownego wniosku przez daną osobę w tym przedmiocie. Pozwolenie na broń jest uprawnieniem reglamentowanym i wymagającym poniesienia pewnych nakładów finansowych, więc wystąpienie o to uprawnienie musi być świadomą i dobrowolną decyzją. Okoliczność nabycia przez obywatela przedmiotu w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że nie jest bronią, nie oznacza, iż w sytuacji uznania przez Wojskową Akademię Techniczną tego przedmiotu za broń, obowiązek legalizacji przedmiotowej broni spoczywa na organie Policji. Skoro ustawa nie przewiduje takiej możliwości, to żądanie Prokuratora w tym zakresie nie jest zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję KGP, Prokurator, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania art. 182 i art. 105 § 1 k.p.a. skutkujące błędnym uznaniem, że w sprawie zachodzi okoliczność bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na broń lub złożenia broni do depozytu, co skutkowało umorzeniem postępowania w sytuacji, gdy właściwa ocena materiału dowodowego oraz stanu prawnego prowadzi do wniosku, iż istnieją formalnoprawne i materialnoprawne przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na broń gazową [...] , ewentualnie wszczęcia postępowania w przedmiocie złożenia posiadanej przez niego broni do depozytu. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji KGP oraz poprzedzającej ją decyzji KWP z [...] maja 2019 r. W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że w sprawie mamy do czynienia ze stanem naruszenia prawa albowiem osoba nieposiadająca stosownego pozwolenia, posiada broń palną gazową. Treść przepisu art. 182 k.p.a. wskazuje, że wniosek prokuratora może dotyczyć zarówno postępowania, które może zostać wszczęte z urzędu, jak i takiego, w którym postępowanie wszczyna się jedynie na wniosek strony. W doktrynie przyjmuje się, że w wypadku postępowania wszczynanego na wniosek uprawnionego podmiotu, w razie złożenia wniosku przez prokuratora, organ zobowiązany jest do wszczęcia postępowania z urzędu, a następnie dążyć do uzyskania wniosku strony. Obowiązku powyższego w niniejszej sprawie organ nie dopełnił, naruszając tym samym przepisy postępowania administracyjnego. Jednocześnie Prokurator podkreślił, iż w realiach przedmiotowej sprawy nie ma możliwości wszczęcia postępowania karnego i zabezpieczenia przedmiotowej jednostki broni od osoby fizycznej w ramach prowadzonego postępowania karnego. W odpowiedzi na skargę KGP stwierdził, że skarga zasługuje w całości na uwzględnienie w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") i wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. W piśmie z [...] grudnia 2019 r. (w odpowiedzi na wezwanie Sądu) organ odwoławczy poinformował, iż nie została wydana decyzja uchylająca zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, co zresztą przyznał KGP w odpowiedzi na skargę. Zgodnie z art. 182 k.p.a. prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Prawo do zwrócenia się do właściwego organu o wszczęcie postępowania administracyjnego oznacza w istocie procesowe prawo prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Prokurator może jednak w tym trybie żądać wszczęcia postępowania tylko w sprawach, które zgodnie z przepisami prawa materialnego mogą być załatwione w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 k.p.a.) zarówno wtedy, gdy postępowanie może być wszczęte z urzędu, jak i wówczas, gdy przepis prawa wymaga wniosku strony. Przepis art. 182 nie zawiera bowiem w tym względzie żadnych ograniczeń. Należy jednakże przyjąć, że w przypadku gdy przepis prawa wymaga wniosku strony, organ administracji publicznej powinien uzyskać na to zgodę strony, a w razie nieuzyskania zgody – umorzyć postępowanie (art. 61 § 2 k.p.a.) – tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowano: LEX/el. 2019. Należy w pełni podzielić stanowisko Prokuratora, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia przez organy Policji obu instancji przepisów postępowania, a to art. 182 i art. 105 § 1 k.p.a. skutkującego błędnym uznaniem, iż zachodzi podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania pozwolenia na broń lub złożenia broni do depozytu – w postaci bezprzedmiotowości. Skoro skarżący w oparciu o art. 182 k.p.a. wystąpił do KWP o wszczęcie postępowania celem legalizacji posiadania przez [...] broni gazowej (pistoletu Ekol Viper), to organ I instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania z urzędu i zawiadomienia o tym wszystkich osób będących stronami w tej sprawie (w tym właściciela broni – [...] ), a następnie – podjęcia działań zmierzających do uzyskania zgody właściciela przedmiotowej broni na wszczęcie postępowania bądź złożenia przez niego wniosku o wydanie pozwolenia na broń. W tym celu KWP winien zwrócić się do [...] o wyrażenie zgody na wszczęcie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni gazowej, ewentualnie o złożenie wniosku w tym przedmiocie – w zakreślonym przez organ I instancji terminie. Dopiero w przypadku braku stosownej zgody / wniosku zaistnieje przesłanka do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 61 § 2 k.p.a.). Powyższe wytyczne Sądu KWP uwzględni przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Podkreślenia wymaga, iż Prokurator nie znalazł podstaw do postawienia [...] zarzutu nielegalnego posiadania broni (vide art. 263 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - Dz. U. z 2019, poz. 1950 ze zm.; dalej: "k.k."), a to wobec ustalenia, że [...] zakupił pistolet [...] w uzasadnionym przekonaniu, iż nie jest wymagane na tę jednostkę broni pozwolenie (tj. nabył broń w dobrej wierze) i czyn ten nie stanowi przestępstwa (brak elementu winy sprawcy). Skoro zatem przedmiotowa broń nie stanowiła dowodu rzeczowego w postępowaniu, to również nie było możliwości orzeczenia jej przepadku na podstawie art. 44 k.k. Jak wynika z pisma KGP z [...] grudnia 2019 r., wydane w niniejszej sprawie decyzje, tj. zaskarżona decyzja KGP oraz utrzymana nią w mocy decyzja KWP z [...] lipca 2019 r. nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Dlatego brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, o co wnosił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. W kontrolowanej sprawie nie zachodziła bowiem bezprzedmiotowość postępowania (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił wadliwe decyzje organów Policji obu instancji.