II SA/Wa 2009/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. O. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu 1. uchyla zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej A. O.; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w części określonej w pkt 1 wyroku; 3. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącego A. O. kwotę 557 (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie rozpatrzenia wniosków o najem lokali mieszkalnych, na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 ze zm.) oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), odmówił zakwalifikowania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu wnioskodawcom wymienionym w załączniku do uchwały, wykonanie uchwały powierzył Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] nadzorującemu Wydział Zasobów Lokalowych oraz stwierdził, iż uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. W uzasadnieniu załącznika do uchwały, w części dotyczącej A. O., Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, co następuje. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] wypowiedział zainteresowanemu najem lokalu nr [...] przy ul. [....] w [...], ze skutkiem jego rozwiązania na dzień [...] lipca 2011 r., z uwagi na posiadanie tytułu prawnego do innej nieruchomości, położonej w tej samej miejscowości, zgodnie z art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy dnia 21 czerwca 2011 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. W dniu [...] maja 2014 r. A. O. wystąpił do tut. Urzędu z wnioskiem o ponowne zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Następnie Zarząd omówił przepisy § 39 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy i wskazał, iż zawarcie umowy, przy spełnieniu wszystkich wyżej wymienionych warunków, jest możliwe, gdy nie ma przeszkód, o których mowa w § 6 i nie zachodzą przesłanki do odmowy zawarte w § 22 uchwały o najmie. Zważywszy, że w sprawie brak jest możliwości zastosowania § 39, z uwagi na fakt, że najem został wypowiedziany za posiadanie tytułu prawnego do innej nieruchomości położonej w tej samej miejscowości, a nie za zaległości czynszowe, wniosek nie może być zakwalifikowany. Ponadto fakt posiadania tytułu prawnego do innego lokalu lub nieruchomości, co daje możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, jak też zbycie takiego prawa, stanowią przesłanki odmowy, o których mowa w § 6 i § 22 uchwały. A. O. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego podjęciem uchwały z dnia [...] lipca 2014 r. Po rozpatrzeniu powyższego wezwania Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] września 2014 r. postanowił odmówić uwzględnienia wezwania, wskazując, iż przedmiotowa uchwała jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa. A. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2014 r., zarzucając jej: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 39 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. poprzez jego zastosowanie przyjmując, że wniosek skarżącego dotyczył woli ponownego zawarcia umowy najmu lokalu, podczas gdy skarżący wnosił o zawarcie nowej umowy najmu lokalu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 61 § 1 Kpa, poprzez dokonanie oceny wniosku przez Zarząd Dzielnicy [...] bez ustalenia rzeczywistej woli skarżącego, a co miało wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. § 22 ust. 4 w zw. z § 23 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy ze względu na trudną sytuację rodzinną skarżącego, spowodowaną ciężką chorobą jego żony, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3a i 3b wniosek skarżącego powinien zostać skierowany do Komisji Mieszkaniowej w celu jego zaopiniowania, a co miało wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją powyższych naruszeń było naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77, art. 8 i art. 9 Kpa, poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego przy wydawaniu zaskarżonej uchwały oraz całości zebranego materiału dowodowego, a co doprowadziło do podjęcia uchwały bez udziału skarżącego i pominięcia jego rzeczywistej woli zawarcia nowej umowy najmu lokalu. Wskazując na powyższe zarzuty, A. O. wniósł o: 1. stwierdzenie nieważności uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2014 r., 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę w ten sposób, iż wskazał, iż dotyczy ona uchwały Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Argumentacja organu w zakresie odrzucenia skargi, wobec zmodyfikowania skargi na rozprawie, stała się nieaktualna. W zakresie oddalenia skargi, organ argumentował, iż po wpłynięciu wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2014 r., pismem z dnia 27 czerwca 2014 r., jak i z dnia 21 lipca 2014 r. skarżący został poinformowany, iż skuteczność i prawidłowość wypowiedzenia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] była już analizowana przez sąd powszechny i Urząd nie jest kompetentny do oceny wyroku w przedmiotowej sprawie. Nadto pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. skarżący został poinformowany, iż kwestia ponownego zawarcia umowy najmu zostanie przedstawiona Zarządowi Dzielnicy zgodnie z przepisami prawa miejscowego o najmie, tj. uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 123, poz. 3937 ze zm.), a o sposobie załatwienia sprawy zainteresowany zostanie powiadomiony odrębnym pismem w terminie późniejszym. Wniosek skarżącego rozpatrywany był na podstawie § 39 ww. uchwały o najmie, zgodnie z którym, na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu, gdy przyczyną rozwiązania stosunku prawnego było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, możliwe jest ponowne zawarcie umowy najmu, której przedmiotem będzie ten sam lub inny lokal o mniejszej powierzchni, jeżeli osoba ta nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu oraz jeżeli ustała przyczyna, z powodu której została rozwiązana umowa najmu (przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku, jeśli jest podpisane oraz realizowane porozumienie dotyczące spłaty zadłużenia). W ocenie organu zarzut naruszenia tego przepisu jest chybiony, gdyż sam zainteresowany pismem z dnia [...] maja 2014 r. skierowanym do Burmistrza Dzielnicy [...] zwrócił się o uchylenie wypowiedzenia umowy najmu i o przywrócenie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], a nie jak twierdzi o zawarcie nowej umowy najmu. Natomiast zadania Komisji Mieszkaniowej nie dotyczą opiniowania wniosków w trybie § 39 ww. uchwały, co wynika z § 23 pkt 3 uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga w brzemieniu sprecyzowanym na rozprawie jest zasadna. W istocie Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [..] lipca 2014 r. rozpatrzył wnioski o najem lokali mieszkalnych, i co wynika z uzasadnienia tej uchwały w części dotyczącej skarżącego, przedmiotem rozpatrzenia była sprawa o przywrócenie mu umowy najmu w trybie § 39 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 123, poz. 3937 ze zm.) – czyli tzw. uchwały o najmie. Zgodnie z § 39 na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu, gdy przyczyną rozwiązania stosunku prawnego było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, możliwe jest ponowne zawarcie umowy najmu, której przedmiotem będzie ten sam lub inny lokal o mniejszej powierzchni, jeżeli osoba ta nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu oraz jeżeli ustała przyczyna, z powodu której została rozwiązana umowa najmu (przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku, jeśli jest podpisane oraz realizowane porozumienie dotyczące spłaty zadłużenia). Tymczasem żądanie skarżącego, jakkolwiek było podobne, to jednak w ogóle nie nawiązywało do zagadnień zadłużenia lokalu nr [..] przy ul. [...] w [...] albowiem fakt taki nie miał miejsca), ani do uregulowań przewidzianych w § 39 tzw. uchwały o najmie. W sprawie jest bezsporne, iż skarżącemu została skutecznie wypowiedziana umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] w dniu [...] czerwca 2011 r. Powództwo skarżącego o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne został prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...] . W tym stanie faktycznym skarżący wniósł do Burmistrza Dzielnicy [...] pismo z dnia [...] maja 2014 r. (zwane także wnioskiem), w którym zwrócił się z prośbą o uchylenie otrzymanego wypowiedzenia umowy najmu i przywrócenie mu tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] . W piśmie tym skarżący tłumaczył dlaczego uzyskał tytuł prawny do innego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], wskazywał na rozbieżności opisu tego lokalu wynikające z porównania aktu notarialnego i protokołu oględzin technicznych oraz wskazywał na stan techniczny tego lokalu. Nadto, skarżący wskazał na chorobę swojej żony i przeprowadzoną w tym celu przebudowę lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] dla potrzeb przebywania w nim osoby całkowicie niesamodzielnej. Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności powinny zostać wzięte pod rozwagę organu i spowodować przychylenie się do jego żądania. Zatem rozpatrzenie żądania skarżącego, zawartego w jego piśmie z dnia [...] maja 2014 r. przez Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nie dotyczy sedna tego żądania i całkowicie abstrahuje od podniesionej w tym piśmie argumentacji – do tej argumentacji uzasadnienie zaskarżonej uchwały w ogóle się w żaden sposób nie odnosi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie dopuszczalne jest, aby organ arbitralnie wyznaczał ramy żądania obywatela i swoją arbitralną oceną zastępował żądania obywatela, a tak się właśnie stało w niniejszej sprawie. Skarżący w swoim piśmie z dnia [...] maja 2014 r. wyraźnie wskazał na prośbę wycofania wypowiedzenia, która to prośba z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego, dotyczących umów (w tym umowy najmu) jest ogólnie dopuszczalna - albowiem strony byłej umowy najmu mogą, w drodze ugody, czy porozumienia stron, przywrócić poprzednio obowiązującą umowę najmu, mogą także zawrzeć nowa umowę najmu, co do przedmiotowego lokalu. W swoim piśmie skarżący podawał argumenty przemawiające, w jego ocenie, za złożoną w tym piśmie prośbą, w tym argumenty dotyczące przystosowania przedmiotowego lokalu do potrzeb przebywania w nim jego całkowicie niesamodzielnej żony. W odpowiedziach na to pismo (pisma organu z dnia 27 czerwca 2014 r. i z dnia 21 lipca 2014 r.) potraktowano powyższą propozycję jako prośbę skarżącego w zakresie zakwestionowanie przez organ prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., co całkowicie rozmijało się z intencją rzeczonego pisma, a nadto - co w istocie skutkowało podjęciem zaskarżonej uchwały z dnia [...] lipca 2014 r. - zakwalifikowano wniosek skarżącego do rozpatrzenia w trybie § 39 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy i w konsekwencji tej kwalifikacji, podjęto uchwałę w tym przedmiocie. Nadmienić tu należy, iż z treści pisma z dnia [...] maja 2014 r. nie wynikała ani sprawa zaległości czynszowych, ani wprost żądanie zastosowania dobrodziejstwa § 39 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega okoliczność, iż treść pisma z dnia [...] maja 2014 r., mogła budzić u organu zastrzeżenia, co do istoty żądania, jednakże w takiej sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do sprecyzowania żądania przedmiotowego pisma (czego nie uczyniono), przy ewentualnym i jednoczesnym wskazaniu przez organ możliwości zakreślonych przepisami uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Naruszeniem prawa było arbitralne uznanie, iż wniosek z dnia [...] maja 2014 r. dotyczył zagadnień regulowanych w trybie § 39 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali. Naruszenie to spowodowało procedowanie przez Zarząd Dzielnicy [...] w przedmiocie całkowicie innych przyczyn mogących skutkować przywróceniem umowy najmu, niż podniesionych we wniosku z dnia [...] maja 2014 r. i skutkowało jednoczesny bark ustosunkowania się w uzasadnieniu uchwały do zawartej we wniosku argumentacji. Z uwagi na upływ ponad pół roku od daty podjęcia przedmiotowej uchwały i daty wyrokowania, żądanie skargi – stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, nie mogło zostać spełnione i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o jej uchyleniu. Ponieważ zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nie dotyczy w całości skarżącego, zasadne było uchylenie jej jedynie w części dotyczącej skarżącego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie przepisów art. 147, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.