II SA/Wa 2011/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę. Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. cofnął M. G. pozwolenie na broń palną myśliwską na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji, tj. z uwagi na otrzymanie ostatecznego orzeczenia lekarskiego w którym lekarz K. K. orzekła, iż strona należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 w/w ustawy i nie może dysponować bronią. Od tej decyzji strona złożyła w ustawowym terminie, odwołanie do Komendanta Głównego Policji. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2018 r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy, m. in. do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4, tj. z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej; bądź też uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych. Taką informacją, na mocy obowiązujących przepisów, jest orzeczenie lekarskie wydane przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. W przypadku skarżącego moc wiążącą ma według organu ostateczne negatywne orzeczenie lekarskie, wydane przez upoważnionego lekarza na podstawie art. 15a ust. 1 i 2 w zw. z art. 15f ust. 1 w/w ustawy. Ponieważ treść tego orzeczenia determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy, decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] cofającą stronie pozwolenie na broń palną myśliwską, w ocenie organu II instancji należało uznać za zasadną. Organ podkreślił, że osoba chcąca dysponować bronią musi mieć do tego zdolność potwierdzoną stosownym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym. Jest to bowiem okoliczność istotna z punktu widzenia interesu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Uzyskanie choćby jednego z nich negatywnego (w przypadku strony negatywnego ostatecznego orzeczenia lekarskiego) jednoznacznie uniemożliwia dalsze posiadanie pozwolenia na broń palną i obliguje organy Policji, zgodnie z dyspozycją przywołanego przepisu prawa, do jego cofnięcia. Ustawodawca wymaga bowiem, aby zarówno orzeczenie lekarskie, jak i orzeczenie psychologiczne potwierdzały zdolność do dysponowania bronią palną. Jeżeli którekolwiek z nich dyskwalifikuje posiadacza pozwolenia na broń czy to z przyczyn zdrowotnych, czy psychologicznych, pozwolenie to nie może być zachowane. I taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Ostateczne, negatywne orzeczenie lekarskie wyklucza możliwość dysponowania przez stronę bronią. Ma więc ono charakter wiążący w niniejszej sprawie. Zauważono też, że orzeczenie lekarskie wydane w pierwszej instancji utraciło moc wiążącą z uwagi na wniesienie od niego odwołania przez organ I instancji. W takim przypadku dopiero uzyskanie pozytywnego orzeczenia w trybie odwoławczym mogłoby potwierdzić zdolność strony do dysponowania bronią. Tak się jednak nie stało i otrzymał on negatywne orzeczenie lekarskie, które wywołuje dla niego określone w ustawie o broni i amunicji skutki. Tym samym w ocenie organu odwoławczego bezzasadne są zarzuty strony, iż Komendant Wojewódzki Policji w [...] wybiórczo dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie wyjaśnił swojego stanowiska w uzasadnieniu swojej decyzji. Według organu odwoławczego organy Policji nie mają prawa wglądu do dokumentacji z badań i nie są upoważnione do oceny przyczyn, dla których uprawniony lekarz orzekł o braku zdolności do dysponowania przez stronę bronią, tzn. które z wymaganych do wydania orzeczenia badań spowodowało kwestionowaną przez stronę treść orzeczenia. Jest to oczywiste, jeśli zważy się, że organy te nie mają kompetencji ani stosownej wiedzy do oceny orzeczeń lekarskich. Ponadto, organ Policji nie ma obowiązku wykazania bezpośredniego związku między stwierdzonym u posiadacza pozwolenia schorzeniem lub zaburzeniem, a jego wpływem na możliwość prawidłowego i bezpiecznego użytkowania bronią palną - o zdolności do posługiwania się bronią decydują orzeczenia upoważnionych lekarzy i psychologów. Reasumując organ II instancji raz jeszcze wskazał, ze negatywne dla strony orzeczenie lekarskie wiąże organy Policji co do ustalenia istnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Jak bowiem wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych, orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydawane w trybie odwołania jest niepodważalne (§ 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenia na broń - obecnie art. 15h pkt 7 ustawy o broni i amunicji). To zaś oznacza, że organy Policji będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny (...), co wskazano np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.11.2012 r. sygn. akt II OSK 1292/11, LEX nr 1291893, z dnia 15.12.2008 r. sygn. akt II OSK 1447/07 {LEX nr 525962). Z tego też powodu zasadnie odmówiono przeprowadzenia dowodów wskazywanych przez stronę w toku postępowania. Skargę do tut. Sądu na decyzję Komendanta Głównego Policji wywiódł M. G. zarzucając jej: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji, polegające na ustaleniu, że względy zdrowotne przeciwstawiają się do posiadania broni przez skarżącego, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu ,rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy - KPA, w szczególności poprzez zaniechanie oceny opinii wydanej przez biegłą I. L., nie uwzględnienie wniosku o powołanie innego zespołu biegłych, mimo istnienia sprzeczności wynikających z opinii biegłej I.L. i opinii wydanej przez biegłą K. K., pominięcie zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lekarza L. S., wskazującego, że nie istnieją przeciwwskazania do posiadania broni. W oparciu o w/w zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w dacie uzyskania pozwolenia na broń, był już osiem lat po wypadku, którego doznał w 1986 r. w czasie wykonywania pracy zawodowej, podczas którego stracił wzrok w prawym oku. Mimo utraty wzroku w prawym oku, po okresie zwolnienia lekarskiego wrócił do pracy w tym samym zawodzie jako ślusarz, uzyskując zatrudnienie na tym samym stanowisku i w tym samym zakładzie pracy. Mimo uszkodzenia oka, po okresie asymilacji wzroku przez lewe zdrowe oko, otrzymał w 1992 r. prawo jazdy i pozwolenie na broń, które posiada od 1994 r. Nigdy nie miał kolizji, ani wypadku drogowego Z zaświadczenia lekarskiego, znajdującego się w aktach sprawy wynika wprost, że ostrość wzroku oka lewego jest prawidłowa i nie występują okulistyczne przeciwwskazania do posiadania broni. Lekarz z zakresu medycyny pracy nigdy nie miał żadnych zastrzeżeń do jego stanu zdrowia. Podkreślił, że przez całe dorosłe życie pracuje zawodowo, a od 10 lat jest zatrudniony w [...] na [...]. Zajmuje się utrzymaniem ruchu, ma odpowiedzialne zajęcie w stałym zagrożeniu bezpieczeństwa z uwagi na pracę maszyn. Nadmienił również, że jest myśliwym w trzecim pokoleniu, myśliwi w czasie polowań używają tylko jednego oka zarówno do strzelania, jak i do obserwacji lunetą. Wielokrotnie był odznaczany za zasługi dla łowiectwa przez Polski Związek Łowiecki w [...], wygrywał też zawody Myśliwskie Zawody Strzeleckie, z racji doświadczenia i zaufania kolegów wielokrotnie powierzano mu funkcje prowadzącego polowania zbiorowe, na których nigdy nie doszło do jakiegokolwiek incydentu związanego z użyciem broni. Inne Koła Myśliwskie z racji jego doświadczenia zapraszały go na polowania zbiorowe. W toku postępowania lekarz okulista – I. L., do której zgłosił się na polecenie funkcjonariusza Policji prowadzącego postępowanie, po przedstawieniu wyników badań, stwierdziła, że nie ma przeciwwskazań do posiadania broni myśliwskiej, a zdrowe oko jest na tyle zasymilowane, że nie zachodzą żadne przeszkody medyczne do cofnięcia uprawnień do posiadania broni. Fakt ten potwierdza także zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza L. S.. Nigdy nie był leczony neurologicznie, nie ma żadnych uzależnień. Opinia biegłej I. L. wydana po przeprowadzeniu specjalistycznych badań na jej zlecenie i oparta na obecnie obowiązującej wiedzy medycznej i przepisach prawa potwierdziła, że nie ma przeciwwskazań do posiadania broni. Wobec powyższego ustalenia poczynione przed wydaniem zaskarżonej decyzji są błędne. Skarżący domagał się powołania innego zespołu biegłych, gdyż w opiniach wydanych w sprawie istniały istotne rozbieżności wymagające dokładnego wyjaśnienia. Opinia biegłych powinna była być poddana wnikliwej ocenie przez organy administracyjne. Organ administracyjny nie wyjaśnił dokładnie sprawy oraz nie podjął działań zmierzających do wyeliminowania wszystkich wątpliwości. Organ administracyjny nie zebrał całego materiału dowodowego oraz dokonał błędnej jego oceny. W konsekwencji opisanych uchybień organy obu instancji niewłaściwie zastosowały normy ustawy o broni i amunicji, uznając przedwcześnie, że dysponują wystarczającą wiedzą na temat stanu zdrowia skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należało, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny skutków, wydanego w trybie odwoławczym orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego u strony brak zdolności do dysponowania bronią. W pierwszej kolejności należało podkreślić, iż przeprowadzanie badań i wydawanie orzeczeń lekarskich i psychologicznych, a więc dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie przez organ Policji decyzji w sprawie pozwolenia na broń został ściśle określony w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898). a następnie w zbieżnym co do treści rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestracji broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r., poz. 2210). Wracając zaś już do meritum problemu - badania lekarskie osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub osoby posiadającej pozwolenie na broń obejmują ogólną ocenę stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, stanu narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu, badania specjalistyczne i pomocnicze zlecone przez lekarza przeprowadzającego ogólną ocenę stanu zdrowia, w tym badanie przez lekarza psychiatrę, badanie przez lekarza okulistę, przy uwzględnieniu sposobu oceny określonego w załączniku nr 10 do rozporządzenia, a także konsultacje innych lekarzy specjalistów i badania pomocnicze, które lekarz uzna za niezbędne w wyniku przeprowadzonej oceny stanu zdrowia - § 2 ust. 1 rozporządzenia. Lekarz upoważniony, tj. przeprowadzający ogólną ocenę stanu zdrowia na podstawie wyników badań, o których mowa w § 2 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie. Wyniki badań specjalistycznych i pomocniczych oraz kopia orzeczenia lekarskiego stanowią załączniki do karty badania lekarskiego - § 2 ust. 7 rozporządzenia. Podkreślić należy, iż z mocy § 8 ust. 8 rozporządzenia do badań przeprowadzanych w trybie odwołania mają zastosowanie przepisy rozporządzenia, a więc i § 2 ust. 1 rozporządzenia. A zatem, zarówno lekarz przeprowadzający ogólną ocenę stanu zdrowia (lub psycholog) wydający orzeczenie lekarskie (psychologiczne) w I instancji, jak i lekarz jednostki badawczo – rozwojowej wymienionej w § 5 ust. 4 rozporządzenia (lub psycholog) wydający orzeczenie w trybie odwołania mogą zlecić badania specjalistyczne i pomocnicze oraz konsultacje innych lekarzy specjalistów. Ten swoisty tryb postępowania, uregulowany dla określonej kategorii spraw administracyjnych, rodzi określone konsekwencje prawne. A mianowicie, orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest niepodważalne (§ 8 ust. 9 rozporządzenia). To zaś oznacza, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny. Badania ogólne i psychologiczne, a w razie potrzeby dodatkowe badania specjalistyczne i pomocnicze oraz konsultacje innych lekarzy specjalistów mają zapewnić wszechstronną ocenę stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie orzekającym, podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. – sygn. akt II OSK 1447/07, czy pogląd wyrażony w wyroku z 17 marca 2005 r.,- sygn. akt II OSK 1273/04 (LEX nr 189224), że treść § 8 powołanego wyżej rozporządzenia wyklucza możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń dowodu z opinii biegłego na okoliczności objęte treścią orzeczeń lekarskich. Strona w toku postępowania w sprawie o udzielenie bądź cofnięcie pozwolenia na broń nie może skutecznie zgłosić żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, gdyż wszelkie okoliczności dotyczące stanu zdrowia, jakie zamierza strona udowodnić, powinny być wykazane za pomocą dowodów przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia rozporządzeniu Ministra zdrowia z 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestracji broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz.U. z 2015 r., poz. 2210). Tymi dowodami są – jak wyżej już wskazano - wyniki badań ogólnych i psychologicznych, a w razie potrzeby dodatkowych badan specjalistycznych i pomocniczych oraz konsultacji innych lekarzy specjalistów. Tylko taki jest zakres środków dowodowych - w zakresie oceny stanu zdrowia danej osoby - w postępowaniu prowadzonym w sprawie o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń. Przenosząc powyższe rozważania na realia badanej sprawy wskazać należało, iż okolicznością niesporną było to, że w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2018 r. stwierdzono, iż strona należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Stąd organy policji były zobowiązane wydać decyzję cofającą stronie pozwolenie na posiadanie broni palnej do celów łowieckich. Były bowiem związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim. Brak było zaś podstaw ku temu, aby organ uwzględniał wniosek strony o dopuszczenie innych dowodów np. z dostarczonych przez stronę opinii innych jednostek medycznych czy dowodu z opinii biegłych, na okoliczność stanu zdrowia i posiadanej przez stronę zdolności do dysponowania określonym rodzajem broni. Zgodnie z przywołanym i utrwalonym stanowiskiem judykatury, z którym tut. Sąd w pełni się zgadza, jedynym dowodem w badanej sprawie, odnoszącym się do stanu zdrowia strony, jest orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwoławczym. Organ nie miał też podstaw faktycznych i prawnych ku temu, aby sprawdzać zasadność i prawidłowość metod badawczych przyjętych przez lekarza opiniującego stan zdrowia strony. Takiej możliwości nie przewidują bowiem przepisy prawa co z logicznego punktu widzenia nie budzi zastrzeżeń biorąc pod uwagę fakt, że organy policji nie posiadają wiedzy medycznej niezbędnej do tego, aby ingerować w metody badawcze opiniujących lekarzy. Na marginesie podkreślić także należało, iż brak jest przepisów prawa, które umożliwiałyby organowi, dysponującemu wiążącym go orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie odwoławczym, zignorowanie tego orzeczenia i jego mocy wiążącej oraz umożliwiałyby dokonywanie dodatkowej weryfikacji tego orzeczenia. Brak jest też przepisów prawa, które umożliwiałyby organowi dokonywanie oceny zdolności danej osoby do dysponowania bronią palną przez pryzmat posiadanych przez tę osobę uprawnień do kierowania określonymi rodzajami pojazdów. W tym stanie sprawy, nie mogąc podzielić argumentów zawartych w złożonej skardze, uznając że zarzuty skargi pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie a także uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).