II SA/Wa 2014/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spraw.) Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Andrzej Góraj Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. L. – przedstawicielki ustawowej małoletniej P. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nr[...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], którą odmówił E. L. – przedstawicielce ustawowej małoletniej P. L., przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dziecka R. L. Organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. E. L. zwróciła się do Prezesa KRUS o przyznanie jej małoletniej córce P. L. renty wyjątkowej w trybie art. 55 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. We wniosku wskazała, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. KRUS odmówił córce P. (ur. [...] lipca 1998 r.) prawa do renty rodzinnej ustawowej po zmarłym ojcu R. L.. Podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i obecnie oczekuje na przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Córka jest uczennicą I klasy gimnazjum. Wskazała że nie otrzymuje żadnego wsparcia finansowego i nie może się utrzymać z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,17 ha fizycznych. Po śmierci męża z uwagi na znaczne koszty zrezygnowała z telefonu stacjonarnego, internetu i cyfrowej telewizji. Ze względu na trudną sytuację materialną zwraca się o pozytywne rozpatrzenie wniosku. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że zgodnie z art. 55 cyt. ustawy przesłanki warunkujące przyznanie renty w drodze wyjątku, tj. brak niezbędnych środków utrzymania, niemożność ich uzyskania ze względu na wiek lub stan zdrowia oraz niemożność uzyskania prawa do świadczenia ustawowego wskutek szczególnych okoliczności muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Podkreślił, że wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,60433 ha przeliczeniowych i zajmuje się uprawą zbóż. Nadto w latach 2006-2011 otrzymywała z [...] płatności z tytułu dopłat bezpośrednich oraz płatności z tytułu działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ podkreślił, że zmarły ojciec dziecka podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od [...] stycznia 2008 r. do [...] stycznia 2012 r. (do dnia śmierci), tj. przez okres 4 lat i 15 dni. Okresy pracy poza rolnictwem R. L. udokumentował: od [...] listopada 1989 r. do [...] marca 1990 r. oraz od [...] września 1991 r. do [...] lipca 2000 r. (łącznie 9 lat 1 miesiąc i 22 dni). Ponadto w latach 1990-1991 oraz 2000-2001 zmarły R. L. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Ogółem okres ubezpieczenia wyniósł 13 lat 2 miesiące oraz 2 lata i 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast w okresie od 2001 r. do 2008 r. ojciec dziecka nie udokumentował żadnego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Pomimo, że w latach 2000-2008 ojciec dziecka był właścicielem gruntów o powierzchni 0,750 ha fizycznych, to wniosek o dobrowolne ubezpieczenie w pełnym zakresie złożył dopiero w dniu [...] stycznia 2008 r. i podlegał temu ubezpieczeniu do dnia [...] listopada 2008 r. Dalsze ubezpieczenie kontynuował z mocy ustawy jako właściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,1738 ha przeliczeniowych od [...] listopada 2008 r. do dnia zgonu, tj. do dnia [...] stycznia 2012 r. Zdaniem organu skarżąca nie wykazała, aby niespełnienie przez męża warunków do renty w trybie zwykłym zostało spowodowane szczególnymi okolicznościami, na które zmarły ojciec dziecka nie miał wpływu. Nadto, zdaniem organu, skarżąca wraz z córką posiada odziedziczone po mężu gospodarstwo rolne o powierzchni 2,1738 ha fizycznych, co stanowi 2,6747ha przeliczeniowych oraz grunty we współwłasności o powierzchni 2,8230 ha fizycznych, co stanowi 3,3386 ha przeliczeniowych, które stanowi stałe źródło dochodu. Otrzymuje również świadczenia rodzinne oraz zasiłek dla bezrobotnych. W przypadku braku możliwości zatrudnienia może jako właściciel gospodarstwa rolnego podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. L. wskazała na swoją bardzo trudną sytuację materialną, nagłą śmierć męża, bardzo zły stan zdrowia, niskie dochody oraz brak możliwości znalezienia pracy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Organ podtrzymał ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji. Wskazał, iż brak jest dowodów wskazujących na jakieś szczególne okoliczności, które uniemożliwiły zmarłemu wypracowanie prawa do renty w trybie zwykłym. Natomiast trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania tego świadczenia, bowiem nie jest to świadczenie socjalne. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wskazała na swoją trudną materialną, nagłą śmierć męża, zły stan zdrowia, brak możliwości podjęcia pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji odmawiającej przyznania świadczenia stanowi przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi, lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z przepisu tego wynika, że ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku może rolnik lub domownik, lub członek rodziny zmarłego domownika, który nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia i który nie spełnia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych do otrzymania emerytury lub renty ustawowej. O przyznaniu bądź odmowie przyznania tego świadczenia, zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, będąc związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy. Jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się naruszenia tych reguł procesowych, w stopniu mającym wskazać należy, iż organ w ogóle nie wziął pod uwagę i nie odniósł się do długiego okresu ubezpieczenia zmarłego w wieku 41 lat ojca dziecka, którego okres składkowy i nieskładkowy wyniósł 15 lat i 8 miesięcy. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, iż od [...] stycznia 2008 r. do dnia zgonu, tj. [...] stycznia 2012 r. zmarły ojciec dziecka pracował w gospodarstwie rolnym i podlegał ubezpieczeniu społecznemu a jego nagła śmierć w dniu [...] stycznia 2012 r. jest niewątpliwie zdarzeniem szczególnym, uniemożliwiającym wypracowanie wymaganych kwartałów do uzyskania renty rodzinnej. Jednocześnie organ powinien mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie osobą zainteresowaną w uzyskaniu świadczenia na podstawie powołanego przepisu jest małoletnia P. L., a zatem w stosunku do niej, a nie do jej matki powinno się badać przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania i niemożności ich uzyskania. Dlatego też, zdaniem Sądu, zbędne były rozważania organu dotyczące stanu zdrowia, wieku, braku udokumentowania niezdolności do pracy matki małoletniej – E. L. W tym postępowaniu E. L. jest bowiem jedynie przedstawicielem ustawowym małoletniej córki P. Ponownie rozpoznając sprawę, organ ustali i weźmie pod uwagę staż ubezpieczeniowy zmarłego ojca dziecka, oceni adekwatność wieku ubezpieczonego do jego łącznego okresu ubezpieczenia, zbada sytuację materialnofinansową małoletniej. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270), orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.