II SA/Wa 2028/18
WyrokWSA w Warszawie2019-07-31
Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister właściwy do spraw wewnętrznych może wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wobec byłego funkcjonariusza, jeśli nie spełnione są łącznie przesłanki krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań po 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia?Ratio decidendi
Przesłanki określone w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań po 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia, muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. W ocenie sądu, służba trwająca ponad 4 lata i 8 miesięcy nie może być uznana za krótkotrwałą, a brak jest dowodów na narażanie zdrowia i życia wnioskodawczyni, co uzasadniało odmowę wyłączenia stosowania tych przepisów.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni pełniła służbę w resorcie spraw wewnętrznych od grudnia 1985 r. do kwietnia 2008 r., w tym 4 lata i 8 miesięcy na rzecz państwa totalitarnego. W 2018 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wobec niej, uznając, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa nie był krótkotrwały, a brak jest dowodów na narażanie zdrowia i życia po 12 września 1989 r. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję, kwestionując wykładnię art. 8a ustawy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] września 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy
z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm., dalej jako "ustawa zaopatrzeniowa"), po rozpatrzeniu wniosku T. K. (dalej jako "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ podał, że we wniosku z [...] marca 2017 r., wnioskodawczyni wystąpiła do Ministra o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu wniosku przedstawiła przebieg swojej służby. Wskazała, że służbę
w resorcie spraw wewnętrznych rozpoczęła w dniu [...] grudnia 1985 r., na stanowisku [...] Wydziału [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych [...]. Zaznaczyła, że przed 1990 r. nie była awansowana na wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Profesjonalizm, determinacja oraz zaangażowanie w służbie po 1990 r. skutkowały m.in. nadaniem wnioskodawczyni Brązowego Krzyża Zasługi. Jest to nagroda dla osób, które położyły zasługi dla państwa lub obywateli spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść państwu i obywatelom. Ponadto strona dodała, że jej służba przed 1990 r. była krótkotrwała, był to okres przygotowawczy, w którym wymieniona nie była samodzielnym funkcjonariuszem, zajmowała jedno z najniższych stanowisk i nie miała wpływu na funkcjonowanie jednostki w której pełniła służbę. Najistotniejszy, zdaniem strony, jest fakt rzetelnego wykonywania przez nią obowiązków służbowych po dniu 12 września 1989 r. Ponad 17-letnia służba w Policji prowokowała niejednokrotnie sytuacje i zdarzenia, które powodowały narażenie zdrowia i życia wnioskodawczyni. Mając na względzie opisane okoliczności strona wniosła o wyłączenie zastosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Minister podniósł, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w Komendzie Rejonowej Policji [...] z dniem [...] kwietnia 2008 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość określono
z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Następnie wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od dnia [...] grudnia 1985 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. okres 4 lat i 8 miesięcy. Całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 22 lata, 4 miesiące i 2 dni.
Minister podkreślił, że kopie akt osobowych o sygn. [...] nie zawierają dokumentów wskazujących, aby wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. Nadto
z pisma Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2018 r. (znak [...]) wynika, że strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Strona wielokrotnie otrzymała zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskodawczyni karach dyscyplinarnych. Ponadto brak jest dokumentów potwierdzających udział strony
w zdarzeniach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Minister wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie
w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako
z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Minister podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym,
w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Analizując drugą z przesłanek, organ wskazał, że pojęcie rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową Minister wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Zaznaczył, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Minister stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Minister stwierdził, że całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 22 lata, 4 miesiące i 2 dni. W sytuacji, w której służba pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 8 miesięcy, co stanowi ponad 26 % całego okresu służby, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym (długość tego okresu), jak
i w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby) nie może być oceniany jako krótkotrwały. Zdaniem organu, prawie 5 letni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i przez ten okres strona dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.
Jednocześnie Minister podniósł, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Jednakże brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia
i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa
w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Nadto zauważył, że strona nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia strony w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, w ocenie Ministra nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z przepisów ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie na decyzję z [...] września 2018 r. skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.:
1) art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że obie przesłanki wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie w celu wyłączenia stosowania 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej;
2) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., że organ błędnie uznaje, iż obie przesłanki musza być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Zdaniem skarżącej, analiza przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wskazuje, że przesłanki te nie muszą zostać spełnione łącznie. Do wydania pozytywnej dla byłego funkcjonariusza decyzji wystarczające jest spełnienie jednej z tych przesłanek. Skarżąca podniosła, że spójnik "oraz" występujący w przepisie art. 8a łączy dwie współrzędne wypowiedzi. Nieracjonalne byłoby zatem łączenie obu wymogów wskazanych w tym przepisie, gdyż w takiej sytuacji przepis ten byłby w rzeczywistości przepisem martwym.
W ocenie skarżącej, błędne jest także stanowisko organu, co do tego czy spełniła ona przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zaskarżona decyzja nie zawiera argumentacji przemawiającej za zasadnością stanowiska organu, że przebieg służby skarżącej nie może być zakwalifikowany jako przypadek szczególny. Nadto za błędne uznaje skarżąca ustalenia organu, że nie pełniła służby z narażaniem życia i zdrowia. Zdaniem skarżącej, organ nie przeprowadził weryfikacji wszystkich informacji przedstawionych we wniosku, który zawiera znaczną ilość informacji potwierdzających tezę o spełnieniu przesłanki szczególnego przypadku,
o której mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto tezie, że skarżąca nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie przeczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, tj. awanse, nagrody i wyróżnienia za szczególne osiągnięcia
w służbie.
Jednocześnie skarżąca podniosła, że organ nie wyjaśnił w żaden sposób dlaczego okres jej służby wynoszący 4 lata i 8 miesięcy nie jest traktowany jako krótkotrwały. Z uzasadnienia decyzji nie można bowiem wywnioskować, że jest to okres proporcjonalnie długi w stosunku do całego okresu służby. Zdaniem skarżącej, jest to subiektywne zdanie osoby rozpoznającej wniosek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów
w pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Ministra z [...] września 2018 r.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie są sporne - wynika z nich, że skarżąca pełniła służbę (początkowo w [...] Urzędzie Spraw Wewnętrznych [...], potem w Policji) łącznie przez okres 22 lat, 4 miesięcy i 2 dni, przy czym przez 4 lata i 8 miesięcy była to służba na stanowisku [...] Wydziału [...], a więc służba o której mowa
w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, tj. na rzecz totalitarnego państwa. Trzeba dodać, że w ocenie organu po 12 września 1989 r. funkcjonariuszka rzetelnie wykonywała powierzone jej obowiązki, niemniej nie ma podstaw do stwierdzenia, że służbę wykonywała z narażeniem zdrowia i życia.
W oparciu o te ustalenia organ uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej dotyczących ustalania emerytury (renty inwalidzkiej, renty rodzinnej) dla funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 15, art. 22 i art. 24a (skarżąca ma ustalone prawo do emerytury).
Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, należy stwierdzić, że skoro powołana ustawa nie definiuje pojęcia krótkotrwałości służby, to organ zasadnie odwołał się do synonimów tego pojęcia, wskazując, że służba krótkotrwała to służba chwilowa, niedługa, doraźna, trwająca krótko, epizodyczna.
Sąd podziela zapatrywanie organu co do tego, że ponad 4,5 - letnia służba skarżącej (od [...] grudnia 1985 r. do [...] lipca 1990 r.) na rzecz państwa totalitarnego, przy całkowitym okresie służby skarżącej wynoszącym 22 lata, 4 miesiące i 2 dni nie może być uznana za krótkotrwałą i uznaje, że decyzja organu w tym zakresie nie jest dowolna, przekraczająca granice uznania administracyjnego. Służba przez okres 4 lat i 8 miesięcy nie jest z pewnością przejściowa, chwilowa, epizodyczna, skoro stanowiła 26% całkowitego okresu służby skarżącej.
Można dodać, że w toku prac sejmowych nad rządowym projektem ustawy
o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (por. sprawozdaniu z przebiegu posiedzenia Sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 76 i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny nr 55 z 15 grudnia 2016 r.), podnoszono nadmierną uznaniowość w ocenie "krótkotrwałości" służby, rozważano możliwość jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia (przez wskazanie % całkowitego okresu służby). Zdecydowano się jednak na pozostawienie organowi wydającemu decyzję swobody w ocenie tej przesłanki przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy.
Trzeba dodać, że ustawodawca, definiując w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej pojęcie służby na rzecz totalitarnego państwa według kryterium instytucji, formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona, nie zaś według charakteru i treści obowiązków tam wykonywanych. Z art. 13 b ust. 1 pkt 5 ww. ustawy wynika, że służbą na rzecz totalitarnego państwa była m.in. służba
w służbach i jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego drugiej przesłanki zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, określonej w ust. 1 pkt 2 tego artykułu, należy zauważyć, że w tym przepisie chodzi rzetelne wykonywanie zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., ze szczególnym uwzględnieniem narażenia zdrowia i życia. Oznacza to, że ustawodawca nie stawia znaku równości pomiędzy rzetelnym wykonywaniem zadań, a narażaniem zdrowia i życia, a zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności.
Na marginesie Sąd stwierdza, że z przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wynika, że wymaganie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi dodatkowe kryterium oceny dwóch określonych w tym przepisie przesłanek wyłączenia stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy: krótkotrwałości służby i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków.
Oznacza to, że funkcjonariusz, który pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa może liczyć na odstąpienie od zastosowania wobec niego wspomnianych przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, jeżeli ta jego służba była wyjątkowo krótkotrwała, a po 31 lipca 1990 r. szczególnie rzetelnie wykonywał swoje zadania
i obowiązki służbowe. Zdaniem Sądu, o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem nie tylko, wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego. Niemniej nie ma to w świetle art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 większego znaczenia. Obie wymienione tam przesłanki zastosowania bardziej korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego muszą być, wbrew twierdzeniom skarżącej, jak wynika z tych przepisów spełnione łącznie.
Z konstrukcji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wynika bowiem, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być, co wskazano powyżej, spełnione łącznie, gdyż wskazuje na to użyty spójnik "oraz" między punktami 1 i 2. Dlatego też zarzuty skarżącej, dotyczące naruszenia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej Sąd uznał za bezzasadne.
Reasumując stwierdzić należy, że skoro w stosunku do skarżącej nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, należało uznać, iż zaskarżona decyzja z [...] września 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, nie narusza prawa i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i dostatecznie uzasadnił dlaczego uznał, że okres służby skarżącej na rzecz państwa totalitarnego nie może być uznany za krótkotrwały. W szczególności organ przeprowadził wykładnię pojęć nieostrych, zawartych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a następnie dokonał jego prawidłowej subsumpcji do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło