II SA/Wa 2028/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: "Organ") uchwałą z dnia [...] października 2024 r. nr [...] działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 4 lit. f, § 7 ust. 2 pkt 12, § 9 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 18 ust. 1 pkt 1, § 18 ust. 5, § 32 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 8 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm. dalej uchwała mieszkaniowa)( nie zakwalifikował Pani M.K. (dalej: "Skarżąca") do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca M.K. była najemcą lokalu nr [...] przy ulicy [...] na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu, która wygasła w dniu [...] kwietnia 2024 r. Skarżąca w dniu [...] marca 2024 r. złożyła do Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez regulację tytułu prawnego do lokalu - najem innego lokalu. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały stwierdzono, że średni miesięczny dochód w jednoosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawczym wynosił 3 080,91 zł., co kwalifikowało do najmu lokalu na czas nieoznaczony zgodnie z § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1 uchwały mieszkaniowej. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Skarżąca M.K. jest właścicielem nieruchomości w miejscowości [...], której zbycie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała wniosek Skarżącej negatywnie. Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Zaskarżonej uchwale zarzuciła: naruszenie przepisu §32 ust. 1 pkt. 4 w zw. z §9 ust 1 pkt. 1) lit: b uchwały mieszkaniowej w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a;, poprzez: zaniechanie dokonania prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego oraz prawidłowej i wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, w zakresie możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Skarżącej w wyniku sprzedaży nieruchomości w miejscowości [...], podczas gdy prawidłowa analiza danych doprowadziłaby, organ do wniosku, że sprzedaż nieruchomości w miejscowości [...] nie daje Skarżącej możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, bowiem jest ona obciążona hipoteką przymusową ponad wartość nieruchomości, w efekcie czego doszło do naruszenia przepisów materialnych, tj. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, zasobie mieszkaniowym gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (ustawa), poprzez odmowne rozpoznanie wniosku wobec dokonania nieprawidłowych ustaleń faktycznych i w konsekwencji odmówienia mi pomocy mieszkaniowej pomimo spełniania przez mnie kryteriów do jej udzielenia. Mając na uwadze powyższe wniosła o: 1.na podstawie art. 147 §1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie nieważności, 2. na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i dodatkowo wyjaśnił, że na bieżącym koncie czynszowym lokalu nr [...] przy ul. [...] nie figurowało zadłużenie czynszowe. W zakresie informacji o nieruchomości w miejscowości [...] wskazano, że Skarżąca nie musi zaspokajać swoich potrzeb mieszkaniowych w [...]. Wyjaśniono, że jest to nieruchomość gruntowa zabudowana domem letniskowym, składająca się z działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni 357 m2 w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Obciążenie nieruchomości zabezpieczeniem hipotecznym nie likwiduje perspektywy spieniężenia nieruchomości w przyszłości po spłacie kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić jednak należy, że zaskarżone uchwały stanowią akt (akty), o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Przystępując do kontroli legalności zaskarżonych uchwał w pierwszej kolejności wskazać należy, że uchwała mieszkaniowa z 5 grudnia 2019 r. została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172, ze zm.). Wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej członkom wspólnoty samorządowej miasta [...] nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. 2024 poz.572 tj. dalej także "Kpa.") dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA"). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 oraz w art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP wynika bowiem obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie prawa i w jego granicach. Organy obowiązane są wyjaśnić sprawę obiektywnie, przy jednoczesnym wyważeniu interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki, zatem zastosować się do jednej z podstawowych zasad działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 2081/21 (dostępny w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "(...) zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy znalazły zastosowanie w rozpoznawanej sprawie". W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść́ również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zgodnie z unormowaną w art. 7 Kpa. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 Kpa., który nakazuje organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również należy, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego.(B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie do ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, dostępny w CBOSA). Wynikający z § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, informacje pozyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę do udzielenia pomocy mieszkaniowe, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 Kpa. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym szczegółowa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zgodnie z powołanym przepisem uchwały § 32 w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy. Zarówno z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak i z uzasadnienia skarżonego aktu nie wynika, aby organ uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia pomocy mieszkaniowej Skarżącej, w tym dokonania oceny wpływu nie spełnienia kryterium metrażowego w lokalu, w którym zamieszkuje Skarżąca wraz z synem. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca M.K. jest właścicielem nieruchomości w miejscowości [...], której zbycie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wypis z Księgi Wieczystej nieruchomości nr [...] stan na dzień 12 czerwca 2024 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość w miejscowości [...] obciążona jest hipoteką przymusową na rzecz Skarbu Państwa w kwotach 26 701 zł i 101 250 zł, 151 875 zł należność objęta nakazem zapłaty z weksla na rzecz osób fizycznych. Tak więc wartość tych hipotek jest znaczna. Ponadto z załączonego do akt sprawy operatu szacunkowego nieruchomości z 2011 r. wynika, że w owym czasie wartość nieruchomości kształtowała się na poziomie ok.150 000. Z oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie wynika, że obecna wartość nieruchomości kształtuje się na poziomie około 300 000zł. Z powyższego zestawienia wynika wprost, że wartość rynkowa nieruchomości pokryje wartości hipotek przymusowych jakimi obciążona jest ta nieruchomość. Rodzi się również pytanie ,czy w wypadku takiego obciążenia nieruchomości znajdzie się na nią nabywca, gdyż ogólnie wiadomym jest, że hipoteka powiązana jest bezpośrednio z nieruchomością Zgodnie z treścią § 32 ust.4 uchwały mieszkaniowej wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do lokalu wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1lit umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Mając na względzie treść powyższego przepisu oraz fakt posiadania przez Skarżącą tytułu prawnego do nieruchomości w miejscowości [...] organ winien dokonać analizy, czy powyższy tytuł do nieruchomości zapewnia Skarżącej możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie w sytuacji, w której nieruchomość powyższa jest obciążona hipoteką ,której wartość znacznie przewyższa wartość nieruchomości. W celu ustalenia możliwości zaspokojenia przez Skarżącą potrzeb mieszkaniowych organ dokona stosownej analizy i podejmie w tym zakresie stosowną uchwałę. Reasumując w treści zaskarżonej uchwały organ nie wskazał, co skutkowało odmową przyznania pomocy mieszkaniowej wskazując jedynie na treść § 9 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a i §32 ust.1 pkt 4 w zw. z ust.8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. Przytoczenie samego przepisu bez poparcia go konkretnymi informacjami, które wpłynęły na wydania uchwały o odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej jest w ocenie Sądu co najmniej niewystarczające zwłaszcza w kontekście nie zbadania możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przez Skarżącą we własnym zakresie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a., na które składa się kwota 300 złotych uiszczona na rzecz wpisów sądowych.