II SA/Wa 2029/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody M. z dnia [...]sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oddala skargę Wojewoda M. decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania Pana J. Z. (dalej skarżący) od decyzji Starosty G. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, tj. stypendium, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Starosta G. decyzją nr [...] z [...] marca 2019 r. orzekł o uznaniu skarżącego od dnia [...] marca 2019 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Następnie Starosta G. decyzją nr [...] z [...] maja 2019 r. orzekł o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium od dnia [...] maja 2019 r. do dnia zakończenia stażu w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, tj. w kwocie 1017,40 brutto. W związku z rozwiązaniem umowy z organizatorem stażu, pismem z dnia [...] września 2019 r. Starosta G. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie utraty prawa do stypendium od dnia [...] września 2019 r., a następnie decyzją nr [...] z [...] października 2019 r. orzekł o utracie prawa do stypendium od dnia [...] września 2019 r. Na wniosek skarżącego Starosta G. decyzją nr [...] z [...] października 2019 r. orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] października 2019 r. W wyniku wznowienia postępowania Starosta G. decyzją znak [...] z [...] marca 2020 r. orzekł o: 1. uchyleniu decyzji Starosty G.: - nr [...] z dnia [...] października 2019 r., [...] o utracie prawa do stypendium od dnia [...] września 2019, - nr [...] z dnia [...] października 2019 r. [...] o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] października 2019 r. na jego wniosek, 2. o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] sierpnia 2019 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej, 3. o utracie prawa do stypendium od dnia [...] sierpnia 2019 r. Od ww. decyzji strona nie złożyła odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna. Organ I instancji pismem z [...] czerwca 2020 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu niezależnie pobranego świadczenia pieniężnego, tj. stypendium za okres od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. w kwocie 792,50 złotych, jednocześnie informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Starosta G. decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, tj. stypendium. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]. Organy wskazały, że zarzuty skarżącego dotyczą kwestii utraty statusu osoby bezrobotnej, natomiast decyzja organów dotyczy obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium za okres od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. w kwocie 792,50 złotych (brutto), a nie utraty statusu osoby bezrobotnej. Sprawa utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do stypendium zakończona została decyzją nr [...] z [...] marca 2020 r., od której strona nie złożyła odwołania, tym samym stając się ostateczną w instancyjnym toku postępowania. Ostateczność ww. decyzji oznacza, że od [...] sierpnia 2019 r. skarżący nie posiada status osoby bezrobotnej, a co za tym idzie, nie przysługuje mu prawo do pobierania świadczeń wynikających z tego statusu. Organy podkreśliły, że prawo do świadczeń dla bezrobotnych nie jest powiązane z faktycznym pozostawaniem bez zatrudnienia, ale z prawnym przyznaniem osobie statusu osoby bezrobotnej. Nie każda osoba niezatrudniona spełnia przesłanki do posiadania statusu osoby bezrobotnej, a więc nie każdej osobie z tego tytułu przysługują świadczenia. Zdaniem organów utrata zaś statusu osoby bezrobotnej skutkuje utratą prawa do pobierania świadczenia, a więc zachodzi przesłanka obowiązku zwrotu świadczenia wskazana w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1482, z późn. zm. dalej ustawa o promocji). Wobec powyższego orzeczono jak w zaskarżonym orzeczeniu. Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając obrazę prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 pkt 1 i art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazał, że nie może zgodzić się z decyzją zobowiązującą do zwrotu "nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego". Jego zdaniem umowa o dzieło w żaden sposób nie przeszkadzała pozostawać w gotowości do podjęcia pracy. Podniósł, że organy obydwu instancji stojąc na stanowisku, nie rozumiejąc podawanej przez skarżącego argumentacji i twierdzą, że okoliczności dotyczące oceny wpływu zawartej umowy o dzieło (z "wynagrodzeniem" 80 złotych) mogły mieć jedynie znaczenie jako zarzut do decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej, nie mają natomiast żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Uznał, że nie może zgodzić się z takim stanowiskiem, ponieważ zgodnie z art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia należy odczytywać łącznie z definicją osoby bezrobotnej zawartą w tej ustawie. O utracie statusu osoby bezrobotnej orzeka się w formie decyzji, która ma charakter deklaratoryjny a skoro tak stwierdza tylko stan zaistniały nie tworząc nowej rzeczywistości prawnej. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. W związku z powyższym skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty G. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, tj. stypendium. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W sprawie nie kwestionowane jest, że w dniu [...] marca 2019 r. skarżący został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba bezrobotna. Starosta G. decyzją nr [...] z [...] maja 2019 r. orzekł o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium od dnia [...] maja 2019 r. do dnia zakończenia stażu w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, tj. w kwocie 1017,40 brutto. Starosta G. decyzją nr [...] z [...] października 2019 r. orzekł o utracie prawa do stypendium od dnia [...] września 2019 r. W dniu [...] października 2019 r. skarżący złożył wniosek o pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] października 2019 r. Starosta G. decyzją nr [...] z [...] października 2019 r. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] października 2019 r. Starosta G. postanowieniem znak [...] z [...] lutego 2020 r. wznowił postępowanie z urzędu zakończone decyzją ostateczną nr [...] Starosty G. z dnia [...] października 2019 r., znak [...] w sprawie utraty prawa do stypendium od dnia [...] września 2019 r. oraz decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] października 10.2019 r. znak: [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] października 2019 r. i decyzją znak [...] z [...] marca 2020 r. orzekł o: 1. uchyleniu decyzji Starosty G.: - nr [...] z dnia [...].10.2019 r., [...] o utracie prawa do stypendium od dnia [...].09.2019, - nr [...] z dnia [...].10.2019 r. [...] o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia [...].10.2019 r. na Pana wniosek, 2. o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od dnia [...].08.2019 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej, 3. o utracie prawa do stypendium od dnia [...].08.2019 r. Od ww. decyzji skarżący nie złożył odwołania do Wojewody M. Starosta G. pismem z [...] czerwca 2020 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu niezależnie pobranego świadczenia pieniężnego, tj. stypendium za okres od dnia [...].08.2019 r. do dnia [...].09.2019 r. w kwocie 792,50 złotych. Skarżący wskazał na niezgodność z prawem stanowiska organu w zakresie uznania umowy o dzieło jako uzasadniającej utratę status osoby bezrobotnej, gdyż według niego umowa o dzieło nie znajduje się w katalogu umów Kodeksu Cywilnego, której zawarcie niosłoby za sobą utratę statusu bezrobotnego w rozumieniu ww. ustawy. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Jak wynika z dokumentacji sprawy, skarżący został skierowany do odbycia stażu i z tego tytułu przyznane zostało mu stypendium. W związku z porozumieniem dotyczącym zmiany warunków umowy o zorganizowanie stażu, staż zakończył się w dniu [...] września 2019 r. Z tym też dniem skarżący utracił prawo do stypendium, a następnie - na swój wniosek - status osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2019 r. W wyniku wznowienia postępowania w sprawie utraty stypendium z tytułu odbywania stażu, jak i postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej uchylone zostały decyzje o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] października 2019 r. jak i utracie prawa do stypendium od dnia [...] września 2019 r. i orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] sierpnia 2019 r. i prawa do stypendium od dnia[...] sierpnia 2019 r. Decyzja ta stała się ostateczne w instancyjnym toku postępowania. Tym samym zostały spełnione przesłanki ustawowe, na podstawie których powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r., jako że nastąpiła utrata statusu osoby bezrobotnej i związanego z tym statusem prawa do stypendium. Prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje jedynie osobie bezrobotnej. Skarżący utracił status bezrobotnego od dnia [...] sierpnia 2019 r. z uwagi na podjęcie innej pracy zarobkowej, nie mógł więc posiadać po tym okresie prawa do świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej. Zasiłek wypłacony za ten okres jest świadczeniem nienależnym, gdyż ustało prawo do jego pobierania,| a okolicznością uzasadniającą ustanie tego prawa jest właśnie utrata statusu osoby bezrobotnej. Prawo do świadczeń dla bezrobotnych nie jest powiązane z faktycznym pozostawaniem bez zatrudnienia, ale z prawnym przyznaniem osobie statusu osoby bezrobotnej. Nie każda osoba niezatrudniona spełnia przesłanki do posiadania statusu osoby bezrobotnej, a więc nie każdej osobie z tego tytułu przysługują świadczenia. Utrata statusu osoby bezrobotnej skutkuje utratą prawa do pobierania świadczenia, a więc zachodzi przesłanka obowiązku zwrotu świadczenia wskazana w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.