II SA/Wa 203/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2014 r. nr [...] odmawiające A. B.wszczęcia postępowania w sprawie przyznania emerytury specjalnej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Prezes Rady Ministrów podniósł, iż decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010 r. odmawiającą przyznania A. B. emerytury specjalnej, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 219/11 oddalił skargę ww. na powyższe rozstrzygnięcie. W dniu 4 listopada 2011 r. A. B. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia specjalnego, ponawiając go w kolejnych pismach, w których przedstawiła nowe okoliczności. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. odmawiającą przyznania wnioskodawczyni emerytury specjalnej. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1296/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie oddalił skargę A. B. na rozstrzygnięcie Prezesa Rady Ministrów. W obu postępowaniach A. B. ubiegała się o przyznanie emerytury specjalnej, argumentując swoje starania prowadzeniem działalności na rzecz Kościoła Katolickiego w Polsce oraz represjami ze strony służby bezpieczeństwa. Pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. A. B. złożyła kolejny wniosek o przyznanie świadczenia specjalnego, w którym podniosła okoliczności będące już przedmiotem rozważań przy wydaniu decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2013 r. oraz z dnia [...] maja 2013 r. W myśl art. 61a 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mówi powołany powyżej przepis, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. A. B. w swym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła ponownie o przyznanie jej emerytury specjalnej i ponownie przytaczała argumentację przedstawianą w swych wcześniejszych wystąpieniach. Pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2013 r. a aktualnie rozpoznawaną sprawą zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawczyni. Złożony przez wnioskodawczynię wniosek z dnia 28 sierpnia 2014 r., chociaż przy użyciu innych sformułowań to jednak wskazuje okoliczności wymienione przez nią w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną. Zatem wydanie decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej skutkowałby rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2014 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez A. B.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona wniosła o uchylnie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organowi administracji przyznania jej emerytury specjalnej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż Prezes Rady Ministrów konsekwentnie odmawia przyznania przedmiotowej emerytury, pomimo działalności opozycyjnej skarżącej, przez którą jej świadczenia emerytalne uległy znacznemu uszczupleniu. Skarżąca podkreśliła, iż w wyniku działalności opozycyjnej straciła zdrowie. Tymczasem Państwo Polskie funkcjonariuszom UB i SB przyznało godziwe emerytury, zaś osoby prześladowane przez aparat komunistyczny żyją w biedzie. W ocenie skarżącej, sprawa zadośćuczynienia ze strony demokratycznego państwa swoim obywatelom walczącym o odzyskanie niepodległości zarówno w latach 1939-1956, jak i w latach 1956-1989 powinna być uregulowana według jednego spójnego systemu. Natomiast Premier RP nie dostrzega sytuacji osób zaangażowanych w działalność opozycyjną w okresie PRL, którzy, jak skarżąca, walczyli o Polskę sprawiedliwą. Skarżąca wnioskuje o godziwą emeryturę, która z "punktu widzenia sprawiedliwości dziejowej" jej się należy. Obecne otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości niespełna ośmiuset złotych netto, które nie zapewnia godziwego życia. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (analogicznie postanowienia) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia - decyzji (postanowienia) w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji (postanowienia) pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Skarga oceniana wg. podanych kryteriów podlegała oddaleniu. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej stało się postanowienie wydane przez Prezesa Rady Ministrów, na podstawie art. 61a k.p.a., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania skarżącej emerytury specjalnej. Wskazać należy, iż art. 61a k.p.a. został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą od 11 kwietnia 2011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Przepis powyższy wprowadził dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w tezie wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1771/12 (publik. Lex nr 1321646), zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W analizowanym przypadku ów oczywisty przypadek niemożności prowadzenia postępowania z art. 61a § 1 k.p.a. niewątpliwie zachodzi, albowiem skarżąca domaga się wszczęcia postępowania w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną. Z akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 219/11 oddalił skargę A. B.na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odnowy przyznania skarżącej emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W dniu 4 listopada 2011 r. skarżąca wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia specjalnego, ponawiając go w kolejnych pismach. We wniosku, popartym przez wnioskodawczynię stosownymi dokumentami, skarżąca powoływała się na działalność opozycyjną, w tym współpracę z Kościołem Katolickim, utratę pracy związaną z tą działalnością i następcze problemy z jej podjęciem, co skutkowało niemożliwością wypracowania wyższego świadczenia emerytalnego, łączące się z tym problemy finansowe, a także zdrowotne. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił przyznania A. B. prawa do przedmiotowego świadczenia, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. Wskazane decyzje zostały poddane kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał przedmiotowe decyzje za zgodne z prawem i prawomocnym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1296/13 oddalił skargę A. B.. Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2014 r. A. B. po raz kolejny wystąpiła do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie emerytury specjalnej, powołując się na dowody potwierdzające okoliczności, które były przedmiotem oceny organu w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., a następnie Sądu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1296/13 oddalającym skargę na tę decyzję. W świetle zaś postanowień art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W tej sytuacji wszczęcie kolejnego postępowania i wydanie decyzji w sprawie tożsamej podmiotowo i przedmiotowo (w tych samych okolicznościach sprawy) nie jest możliwe, gdyż organ rozstrzygałby w sprawie uprzednio zakończonej decyzją ostateczną, czym naraziłby się na słuszny zarzut wydania drugiej decyzji w tej samej sprawie, obarczonej kwalifikowaną wadą prawną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Z tej też przyczyny wniosek skarżącej z dnia 26 sierpnia 2014 r. nie mógł spowodować wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Zatem zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające z dnia [...] września 2014 r., nie naruszają art. 61a k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.