II SA/Wa 2031/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA Adam Lipiński Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.) Protokolant Małgorzata Ceregra Dmoch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. R. i A. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) oddala skargę; 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego Ł. K. z Kancelarii Radcowskiej w W. [...] kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa i 80/100) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił J. R. przyznania świadczenia w drodze wyjątku - renty rodzinnej dla małoletnich dzieci A. (ur. [...]), G. (ur. [...]), B. (ur. [...]), J. (ur. [...]), K. (ur. [...]) i P. (ur. [...]), po ich zmarłej [...] matce S. R. W uzasadnieniu podał, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności ustalone są uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Prezes ZUS ustalił więc, że zmarła matka małoletnich - S. R. (ur. [...]) nie spełniła przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Trudna sytuacja materialna, w jakiej obecnie znajduje się rodzina wnioskodawcy nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., zarzucając, że Prezes ZUS przy ich rozpoznawaniu nie uwzględnił wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla wyniku rozpoznania jego wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na rzecz małoletnich dzieci po zmarłej S. R. We wniosku podnosił bardzo trudną sytuację materialną jego rodziny, brak środków na konieczne utrzymanie. Po śmierci żony zajmuje się wychowywaniem dzieci i konieczność sprawowania opieki nad dziećmi nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia. Zmarła żona legitymowała się okresem zatrudnienia od 2 maja 1986 r. do 31 lipca 1991 r., a od 8 grudnia 1993 r. do 7 grudnia 1994 r. okresem równoznacznym z okresem zatrudnienia. Łącznie więc legitymowała się ponad 6-letnim okresem ubezpieczenia społecznego. W jego przekonaniu, zgodnie z ustalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym, jego dzieciom przysługuje prawo do świadczenia w drodze wyjątku po zmarłej matce S. R. (powołał wyroki NSA, wydane w sprawach o sygn. akt II SA 3741/01 z dnia 5 kwietnia 2002 r. opubl. LEX nr 121938 oraz o sygn. akt: II SA 2235/01 z dnia 8 lutego 2002 r. opubl. LEX nr 82805). Jego najstarszy syn - A. R. w związku z osiągnięciem pełnoletności z dniem [...] 2005 r,, odpowiadając na wezwanie Sądu, pismem z dnia 10 lutego 2006 r. zawiadomił, że podtrzymuje skargę wniesioną przez jego ojca na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku (k. 39 akta sprawy). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracji. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę J. i A. R. pod tym kątem, Sąd stwierdził, że Prezes ZUS, podejmując zaskarżone decyzje o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku po zmarłej S. R. nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania tego świadczenia stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby Prezes ZUS mógł przyznać wnioskodawcy świadczenie w drodze wyjątku, a mianowicie wnioskodawca: ” jest lub był osobą ubezpieczoną, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy zarobkowej z uwagi na zły stan zdrowia lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, dlatego też w pierwszej kolejności ustalane są uprawnienia, jakie przysługiwałyby zmarłemu. W rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS prawidłowo ustalił, że S. R., zmarła w wieku 38 lat, legitymowała się łącznie udowodnionym okresem składkowym i nieskładkowym 4 lata 8 miesięcy 24 dni. Ostatni jej okres zatrudnienia to 2 grudnia 1990 r. W okresie od 8 grudnia 1993 r. do 7 grudnia 1994 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Po tej dacie aż do zgonu nie podjęła żadnego zatrudnienia. Zgodnie z treścią orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2005 r., z uwagi na stan zdrowia, S. R. była całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej od [...] czerwca 2004 r. Zatem stan jej zdrowia nie stanowi usprawiedliwienia niepodejmowania pracy po 7 grudnia 1994 r. Podkreślić należy, że sama trudna sytuacja materialna rodziny skarżącego nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Sąd ustalił także, że Prezes ZUS przy wydawaniu zaskarżonych decyzji przestrzegał rygorów procedury administracyjnej, do czego był zobowiązany postanowieniami art. 124 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że w postępowaniach w sprawach o świadczenie określone w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes ZUS przestrzegał więc zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9), wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.