II SA/Wa 2032/19

WyrokWSA w Warszawie2020-02-14

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Piotr Borowiecki, Iwona Maciejuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo odmówił całkowitego umorzenia kredytu studenckiego, uznając, że trwała niezdolność do pracy kredytobiorcy istniała już przed zawarciem umowy kredytowej, a nie nastąpiła po jej zawarciu?
Ratio decidendi
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie zbadał w sposób należyty aktualnego stanu zdrowia skarżącego i jego zdolności do pracy, w szczególności nie uwzględnił nowego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wskazującego na trwałą całkowitą niezdolność do pracy. Brak ten, w połączeniu z niewystarczającym wyjaśnieniem okoliczności sprawy i niezażądaniem od skarżącego aktualnych dokumentów potwierdzających pogorszenie stanu zdrowia, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zaskarżona decyzja narusza prawo materialne.
Stan faktyczny
Skarżący D.G. ubiegał się o całkowite umorzenie kredytu studenckiego z powodu trwałej niezdolności do pracy i trudnej sytuacji materialnej. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z lipca 2019 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję o umorzeniu 75% kredytu. Minister uznał, że niezdolność do pracy skarżącego istniała już przed zawarciem umowy kredytowej, a zatem nie spełnia on przesłanek do całkowitego umorzenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji i całkowitego umorzenia kredytu. WSA uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2019 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , Marcin Rusinowicz-Borkowski, Protokolant sekretarz sądowy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2020 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie częściowego umorzenia kredytu studenckiego uchyla zaskarżoną decyzję I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwany dalej: "Ministrem") decyzją z [...] lipca 2019r., po ponownym rozpatrzeniu wniosku D. G. (zwany dalej: "Skarżącym") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2017r. o umorzeniu 75% części kredytu studenckiego, pozostałego do spłaty na dzień wydania decyzji, udzielonego na podstawie umowy zawartej ze Skarżącym przez [...] Bank [...] S.A. Oddział I w [...] stycznia 2013r. Minister w podstawie prawnej ww. decyzji z [...] lipca 2019r. powołał się na art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096, ze zm., zwana dalej "k.p.a.") i art. 102 ust. 2 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. a ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018r., poz. 1668 ze zm., zwana dalej: "u.P.s.w.n."), § 14 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 20 grudnia 2018r. w sprawie kredytów studenckich (Dz.U. z 2018r. poz. 2468, zwane dalej "Rozporządzeniem"). Minister dodatkowo podkreślił, że przy wydawaniu decyzji z [...] listopada 2017r. wzięto pod rozwagę wówczas obowiązujący stan prawny, szczegółowo powołując się na obowiązujące wówczas przepisy. Minister w uzasadnieniu wskazał, że [...] września 2017r. wpłynął wniosek Skarżącego o umorzenie preferencyjnego kredytu studenckiego w związku z trudną sytuacją życiową. Skarżący stwierdził, że jest trwale niezdolny do pracy i znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jego niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a Skarżący wymaga stałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skarżący z powodu stanu zdrowia nie może podejmować zatrudnienia i zamieszkuje z rodzicami. Skarżącego - w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji życiowej - wezwano do przekazania: dokumentów zawierających potwierdzenie przez ośrodek pomocy społecznej trudnej sytuacji życiowej, która uzasadnia korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, lub kopii aktualnych decyzji o przyznanych świadczeniach; informacji o ponoszonych kosztach leczenia; aktualnych zaświadczeń potwierdzających sytuację zawodową i finansową osób, z którymi Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący przedstawił żądane dokumenty [...] października 2017r. i oświadczył, że podejmował próby znalezienia pracy, ale ze względu na stan zdrowia, nie udało mu się uzyskać zatrudnienia. Wystąpił więc do ZUS Oddział w [...] o przyznanie renty socjalnej. Skarżący podał także, że środki finansowe na coroczną rehabilitację otrzymuje od brata. Minister po zapoznaniu się z przedstawioną w sprawie dokumentacją decyzją z [...] listopada 2017r. umorzył 75% kredytu studenckiego pozostałego do spłaty na dzień wydania ww. decyzji, gdyż przedstawione przez Skarżącego dokumenty potwierdzały częściową trudną sytuację życiową, wynikającą z przypadku losowego (choroby). Przy ocenie wniosku wzięto pod uwagę sytuację zdrowotną Skarżącego, potwierdzoną orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe na podstawie ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 511, ze zm.), w tym konieczność pozostawania w stałym specjalistycznym leczeniu, a także ponoszenie dodatkowych kosztów leczenia. Skarżący wykazał, że środki finansowe, jakimi dysponuje, są niewystarczające do pokrycia w pełni zobowiązania związanego ze spłatą kredytu studenckiego. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się o całkowite umorzenie kredytu studenckiego i stwierdził, że jego sytuacja życiowa, materialna i zdrowotna są bardzo trudne. Jest trwale niezdolny do pracy i posiada trudną sytuację materialną i bez pomocy i opieki rodziców w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji musiałby zostać umieszony w placówce opiekuńczej na koszt Skarbu Państwa. Minister decyzją z [...] grudnia 2017r. utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] listopada 2017r., wskazując, że decyzja o umorzeniu 75% części kredytu studenckiego w kwocie pozostałej do spłaty na dzień wydania decyzji jest adekwatna do przedstawionej przez Skarżącego sytuacji życiowej. Dokumenty potwierdzają, że Skarżący posiada trudną sytuację materialną wynikającą z przypadku losowego (choroby) powodującego czasową utratę zdolności do spłaty zobowiązań. Minister ocenił natomiast jako bezzasadny wniosek Skarżącego z [...] grudnia 2017r., aby sytuację życiową uznać za przypadek szczególny i przyznać całkowite umorzenie spłaty kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który rozpoznawał skargę Skarżącego na ww. decyzję Ministra z [...] grudnia 2017r. - wyrokiem z 10 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 310/18 - uchylił ww. decyzję Ministra z [...] grudnia 2017r. Sąd uznał bowiem, że decyzja ta narusza w sposób istotny art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem przy jej wydawaniu brał udział pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji z [...] listopada 2017r. Sąd wskazał ponadto, że Minister zobowiązany jest usunąć wskazane uchybienie, a następnie merytorycznie ocenić wniosek Skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy przyznania umorzenia kredytu studenckiego. Minister - po ponownym rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy - wydał powołaną na wstępie decyzję z [...] lipca 2019r., w której wyjaśnił, że zgodnie z art. 169 pkt 1 ustawy z 3 lipca 2018r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1669) 31 grudnia 2018r. utraciła moc ustawa z 17 lipca 1998r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. z 2017r. poz. 357). Na podstawie art. 172 ust. 2 ww. ustawy wprowadzającej do pożyczek i kredytów udzielonych na podstawie umów zawartych do 31 grudnia 2018r. stosuje się odpowiednio przepisy u.P.s.w.n. dotyczące kredytów studenckich. Natomiast szczegółowe kwestie dotyczące systemu kredytów studenckich zawarto w ww. Rozporządzeniu. Zgodnie z art. 102 ust. 2 u.P.s.w.n. kredyt studencki może być umorzony: częściowo - w przypadku wyróżniającego wyniku ukończenia studiów przez kredytobiorcę albo szczególnie trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy, w całości – w przypadku trwałej utraty przez kredytobiorcę zdolności do spłaty zobowiązań, braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń od kredytobiorcy, śmierci kredytobiorcy. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia kredytobiorca może złożyć do ministra wniosek o częściowe umorzenie kredytu studenckiego, jeżeli po zawarciu umowy o kredyt studencki znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej spowodowanej w szczególności utratą przez niego lub jego małżonka stałego źródła dochodu skutkującego koniecznością korzystania ze świadczeń z systemu pomocy społecznej lub zdarzeniem losowym powodującym długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w tym chorobą lub niepełnosprawnością kredytobiorcy lub członka jego rodziny, koniecznością sprawowania opieki nad chorym lub niepełnosprawnym członkiem jego rodziny, szkodą spowodowaną przez pożar, klęskę żywiołową lub inną katastrofę. Zgodnie natomiast z § 14 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia kredytobiorca może złożyć do ministra wniosek o całkowite umorzenie kredytu studenckiego, jeżeli po zawarciu umowy o kredyt studencki trwale utracił zdolność do spłaty zobowiązań spowodowaną w szczególności całkowitą i nieodwracalną niezdolnością kredytobiorcy do podjęcia działalności gospodarczej, wykonywania pracy lub świadczenia usług przynoszących przychód lub wynagrodzenie. Minister wyjaśnił, że [...] czerwca 2019r. do organu wpłynęło pismo Skarżącego z potwierdzeniem żądania całkowitego umorzenia kredytu studenckiego, w którym wskazano, że sytuacja życiowa i zdrowotna Skarżącego jest zła. Skarżący nadal legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe i wymaga stałej opieki i pomocy innych osób. Skarżący nie posiada majątku, a jego jedynym dochodem jest renta socjalna - 935 zł. Minister, oceniając wniosek Skarżącego o całkowite umorzenie kredytu studenckiego, stwierdził, że zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia nie ma podstaw do przyznania całkowitego umorzenia, gdyż Skarżący nie spełnienia wymogów wynikających z ww. przepisu. Skarżący nie udowodnił, że po zawarciu umowy o kredyt studencki trwale utracił zdolność do spłaty zobowiązań spowodowaną w szczególności całkowitą i nieodwracalną niezdolnością do podjęcia działalności gospodarczej, wykonywania pracy lub świadczenia usług przynoszących przychód lub wynagrodzenie. Z przekazanego przez Skarżącego orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] stycznia 2016r. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2006r., a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Skarżący zawarł umowę o kredyt studencki [...] stycznia 2013r. W tej sytuacji ustalony stopień niepełnosprawności i niezdolność do pracy, stwierdzono przed podpisaniem ww. umowy. Skarżący nie udowodnił więc, że znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia (częściowe umorzenie kredytu studenckiego). Trudna sytuacja życiowa związana jest bezsprzecznie ze zdarzeniem losowym (chorobą Skarżącego) powodującym utratę zdolności do spłaty zobowiązań. Skarżący posiada orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o okresowej całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenia te są systematycznie odnawiane, z uwagi na brak poprawy stanu zdrowia Skarżącego. Skarżącemu, w wyniku orzeczenia lekarza orzecznika ZUS przyznano rentę socjalną (935 zł netto), która stanowi główne źródło utrzymania. Dodatkowo w związku z niezdolnością Skarżącego do samodzielnej egzystencji jeden z rodziców pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki, a drugi rodzic pobiera emeryturę. Skarżący może podejmować zatrudnienie w ograniczonym zakresie i według wskazań lekarza medycyny pracy. Skarżący wymaga stałego leczenia, a także dodatkowych nakładów finansowych na usprawniającą rehabilitację. W ocenie Ministra, brak jest jednak nowych okoliczności, które stanowiłyby podstawę do przyznania wyższego umorzenia spłaty kredytu studenckiego. Wniosek nie zawiera potwierdzenia pogorszenia sytuacji życiowej Skarżącego od momentu wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu 75% części kredytu studenckiego. Częściowe umorzenie kredytu studenckiego jest stosowane wobec osób, których sytuacja życiowa, w tym zdrowotna jest poważna i można przypuszczać, że w dłuższym okresie czasu nie ulegnie istotnej poprawie. Umorzenie spłaty kredytu w wysokości zaproponowanej - 75% jest adekwatne do trudnej sytuacji życiowej Skarżącego. Zobowiązanie pozostałe, po zrealizowanym przez instytucję kredytującą umorzeniu, przy przedstawionym przez Skarżącego dochodzie nie powinno stanowić znacznego obciążenia. Minister stwierdził także, że przyznawane umorzenie nie powinno być utożsamiane z wyręczeniem Skarżącego z obowiązku dalszego uczestniczenia w regulowaniu spłaty kredytu studenckiego. Umorzenie kredytu ma przynieść realną ulgę w comiesięcznym regulowaniu zobowiązania przez znaczne zmniejszenie jego obciążenia do akceptowalnej wysokości. Skarżący powinien wykazać chęci i podjąć starania, aby choć w minimalnym stopniu wywiązać się z warunków umowy kredytowej. W przypadku, gdy Skarżący nie jest w stanie kontynuować spłaty, poręczyciel lub instytucja poręczająca kredyt powinny przejąć obowiązek spłaty zobowiązania. 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra z [...] lipca 2019r. i umorzenie preferencyjnego kredytu studenckiego w całości. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe oraz wymaga opieki i pomocy innych osób. Posiada też orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o okresowej całkowitej niezdolności do pracy. Całkowitą niezdolność do pracy posiadał na dzień wydania wszystkich decyzji Ministra. Skarżący oświadczył, że poza ww. rentą socjalną nie ma innych źródeł dochodu ani majątku. Nadal zamieszkuje z rodzicami, pozostaje w istocie pod ich opieką i na ich utrzymaniu. W związku z tym w najbliższej przyszłości nie ma możliwości uzyskać zdolności do spłaty zobowiązań. Skarżący, odnosząc się do twierdzenia Ministra, że powinien wykazać chęci i podjąć starania, aby choć w minimalnym stopniu wywiązać się z warunków umowy kredytowej, wyjaśnił, że próbował znaleźć pracę, ale żaden pracodawca nie chciał go zatrudnić, gdy dowiedział się o jego stanie zdrowia. 3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. 4. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 14 lutego 2020r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego do pisma procesowego z [...] lutego 2020r. dokumentu w postaci orzeczenia lekarza orzecznika ZUZ z [...] listopada 2019r. 5. Sąd postanowił, na mocy art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") dopuścić dowód z ww. dokumentu - orzeczenia lekarza orzecznika ZUZ z [...] listopada 2019r. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie tylko z powodów w niej wskazanych. 2. Sądy administracyjne, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ww. P.p.s.a. sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a. 3. Sąd, rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów stwierdza, że Minister nie wziął pod rozwagę wszystkich okoliczności dowodowych, mogących mieć istotne znaczenie w sprawie, jak również nie podjął wszelkich działań mogących przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy. W wyniku wyżej wskazanych wadliwości proceduralnych, polegających na naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., doszło więc do nieprawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, wskazanych, jako podstawa prawna wydanej w sprawie decyzji Ministra z [...] lipca 2019r. Sąd na wstępie wskazuje, że jakkolwiek w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano się m.in. na przepis art. 102 ust. 2 u.P.s.w.n., nie doszło do jego prawidłowego zastosowania, z uwagi na brak rozważania przez Ministra wszystkich możliwych do wzięcia pod rozwagę okoliczności sprawy, szczególnie w kontekście przesłanek powoływanych przez Skarżącego w piśmie procesowym z 31 maja 2019r. Skarżący w ww. piśmie, oprócz okoliczności dotychczas podnoszonych i znanych Ministrowi, oraz oprócz posłużenia się stwierdzeniem, że "Moja sytuacja materialna i rodzinna nie zmieniła się. Nadal legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności stopnia znacznego przyznanego na stałe i w związku z tym wymagam stałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji", zwrócił uwagę, że jakkolwiek chciał podjąć pracę na część etatu, nie było to wykonalne, ze względu na jego stan zdrowia i brak zainteresowania pracodawców osobą Skarżącego, który jest schorowany. Skarżący wskazał też, że za kilka dni musi iść do szpitala kolejny raz. Okoliczności te - zdaniem Sądu – powinny być przedmiotem refleksji organu odwoławczego – Ministra, który dysponował jedynie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Skarżącego z [...] stycznia 2016r. wskazującym, że Skarżący jest zdolny do pracy – według wskazań lekarza medycyny pracy (k. 29 akt administracyjnych). Orzeczenie to zostało załączone przez Skarżącego do wniosku o umorzenie preferencyjnego kredytu studenckiego. Warto jednak wskazać, że Minister wydając zaskarżoną decyzję wskazał, bez wzywania Skarżącego o przedłożenie aktualnych dokumentów o stanie zdrowia, że Skarżący nie udowodnił, że po zawarciu ww. umowy o kredyt studencki trwale utracił zdolność do spłaty zobowiązań, spowodowaną w szczególności całkowitą i nieodwracalną niezdolnością do podjęcia działalności gospodarczej, wykonywania pracy lub świadczenia usług przynoszących przychód lub wynagrodzenie. Stwierdzić też należy, że Skarżący w toku postępowania sądowego przedłożył orzeczenie Lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2019r., z którego wynika, że Skarżący jest trwale całkowicie niezdolny do pracy. Okoliczność ta, w ocenie Sądu, ma istotne znaczenie w sprawie, tym bardziej, że Skarżący w swoim piśmie z 31 maja 2019r. powoływał się na pogorszenie się Jego stanu zdrowia, zaś Minister, mając na względzie sprzeczności zawarte w ww. piśmie, nie wezwał Skarżącego do potwierdzenia pogorszenia stanu zdrowia Skarżącego stosownymi dowodami, co nie budzi zaufania do organu administracyjnego, stosownie do art. 8 k.p.a. Sąd, stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a., dopuścił ww. orzeczenie Lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2019r., jako dowód w sprawie, gdyż nie spowodowało to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie oraz pozwoliło wyjaśnić istotne wątpliwości sprawy, szczególnie w zakresie pogorszenia się stanu zdrowia Skarżącego oraz ograniczenia jego możliwości zarobkowych już po udzieleniu ww. kredytu studenckiego, o umorzenie którego wnosił w całości. Sąd wskazuje, że przepis art. 102 ust. 2 pkt 1 u.P.s.w.n. stanowi, że kredyt studencki może być umorzony częściowo - w przypadku: a) wyróżniającego wyniku ukończenia studiów przez kredytobiorcę, b) szczególnie trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. Przepis art. 102 ust. 2 pkt 1 u.P.s.w.n. stanowi, że kredyt studencki może być umorzony w całości - w przypadku: a) trwałej utraty przez kredytobiorcę zdolności do spłaty zobowiązań, b) braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń od kredytobiorcy, c) śmierci kredytobiorcy. Organami właściwym do umorzenia kredytu studenckiego, stosownie do art. 102 ust. 3 u.P.s.w.n., są: instytucja kredytująca oraz Minister. Obie ww. instytucje mogą umorzyć kredyty studenckie w całości albo w części i to w przypadkach ściśle określonych przez ustawodawcę. Instytucja kredytująca może umorzyć kredyt studencki: a) częściowo - w przypadku wyróżniającego wyniku ukończenia studiów przez kredytobiorcę (art. 102 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 102 ust. 3 pkt 1 u.P.s.w.n.); b) w całości - w przypadkach: - braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń od kredytobiorcy (art. 102 ust. 2 pkt 2 lit. b w związku z art. 102 ust. 3 pkt 1 u.P.s.w.n.), lub - śmierci kredytobiorcy (art. 102 ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z art. 102 ust. 3 pkt 1 u.P.s.w.n.). Minister może natomiast umorzyć kredyt studencki: a) częściowo – w przypadku szczególnie trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy (art. 102 ust. 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 102 ust. 3 pkt 2 u.P.s.w.n.); b) w całości - w przypadku trwałej utraty przez kredytobiorcę zdolności do spłaty zobowiązań (art. 102 ust. 2 pkt 2 lit. a) w związku z art. 102 ust. 3 pkt 2 u.P.s.w.n.). Sąd stwierdza, że w świetle ww. unormowań prawnych, które stanowiły podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji, ustawodawca stosownie do art. 102 ust 2 pkt 2 lit. a) w związku z art. 102 ust. 3 pkt 2 u.P.s.w.n. umożliwił Ministrowi umorzenie kredytu studenckiego w całości wówczas, gdy zajdzie trwała utrata przez kredytobiorcę zdolności do spłaty zobowiązań. Jednocześnie w treści art. 103 pkt 7 u.P.s.w.n. ustawodawca umożliwił Ministrowi określenie w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu umorzenia kredytu studenckiego - mając na uwadze potrzebę zapewnienia przyznawania i wypłaty kredytów studenckich w sposób sprawny i terminowy, jak również należyty poziom ochrony kredytobiorcy, a także uwarunkowania socjalno-bytowe studentów i absolwentów. Sąd stwierdza, że Minister wydając ww. Rozporządzenie w § 14 ust. 1 pkt 2 przyjął, że istnieje możliwość umorzenia kredytu studenckiego w całości, gdy trwała utrata przez kredytobiorcę zdolności do spłaty zobowiązań wystąpi po zawarciu umowy kredytu studenckiego. Istota sporu w sprawie sprowadza się do tego czy w okolicznościach faktycznych sprawy, szczególnie tych podniesionych przez Skarżącego w piśmie z [...] maja 2019r., możliwe było umorzenie Skarżącemu przez Ministra ww. kredytu studenckiego w całości, stosownie do art. 102 ust 2 pkt 2 lit. a) w związku z art. 102 ust. 3 pkt 2 u.P.s.w.n. i w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, czy też nie było to możliwe. Zdaniem Skarżącego możliwość umorzenia ww. kredytu w całości wynikała wprost z ww. przepisu art. 102 ust. 2 pkt 2 lit. a) i ust. 3 pkt 2 u.P.s.w.n. i w stanie faktycznym sprawy była możliwa. Minister natomiast, odwołując się do § 14 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia wskazał, że skoro do trwałej utraty zdolności do spłaty zobowiązań nie doszło po zawarciu umowy o kredyt studencki, gdyż nieodwracalna niezdolność do wykonywania przez Skarżącego pracy istniała także w dniu zawierania ww. umowy kredytowej, niemożliwe było umorzenie ww. kredytu w całości. Zdaniem Sądu okoliczności nieodwracalnej niezdolność do wykonywania przez Skarżącego pracy nie zostały w rozpoznawanej sprawie w sposób należyty zbadane przez Ministra, który ponownie rozpoznawał sprawę po uchyleniu przez WSA w Warszawie ww. decyzji Ministra z [...] grudnia 2017r. Jakkolwiek Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że dysponował orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] stycznia 2016r., tym niemniej nie można uznać, że stanowiło ono podstawę do uznania, jaki jest aktualny stan zdrowia Skarżącego i nie mogło być uznane za dokument wystarczający w kontekście przedłożonego przed Sądem ww. orzeczenie Lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2019r., w którym wyraźnie wskazano, że Skarżący jest trwale całkowicie niezdolny do pracy. Jakkolwiek ww. orzeczenie z [...] listopada 2019r. nie istniało w chwili, gdy Minister wydawał zaskarżoną decyzję, tym niemniej w orzeczeniu tym wyraźnie wskazano, że Skarżący - w porównaniu ze znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy i powoływanym przez Ministra w zaskarżonej decyzji ww. orzeczeniem z [...] stycznia 2016r. - utracił zdolność do wykonywania pracy – trwale i całkowicie. Okoliczności te są istotne i powinny być rozważone przez Ministra w kontekście przesłanek z do art. 102 ust 2 pkt 2 lit. a) w związku z art. 102 ust. 3 pkt 2 u.P.s.w.n. i w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia – powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Minister bowiem wbrew treści art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie dążył do należytego wyjaśnienia sprawy i nie zażądał przedłożenia dokumentów, które mogłyby świadczyć o pogorszeniu się stanu zdrowia Skarżącego i jego możliwości zarobkowych, w związku z okolicznościami podnoszonymi w piśmie Skarżącego z [...] maja 2019r. 4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał, że zasadne było uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło