II SA/Wa 2033/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia WSA Sławomir Fularski Protokolant Agnieszka Żak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań - oddala skargę - Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej - kpa) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. F., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], nakazującą B. F. opróżnienie i przekazanie do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w Z. lokalu mieszkalnego w G. przy ul. [...] oraz zobowiązującą do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że przedmiotowy lokal został wynajęty przez Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na podstawie umowy z dnia [...] lutego 2004 r., a następnie lokal ten został podnajęty B. F. na czas określony do dnia [...] stycznia 2009 r. Organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2008 r. strona wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Z. z wnioskiem o wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w zajmowanym lokalu mieszkalnym, na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Z., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, odmówiono B. F. przyznania prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, wskazując, że jest ona w ¼ części współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonym w G., a zatem ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, co oznacza, że nie zachodzi przesłanka wyjątkowości, wskazana w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W dniu [...] maja 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Z. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o opróżnieniu zajmowanego lokalu. W trakcie postępowania strona przedstawiła umowę darowizny, przenoszącą własność posiadanego udziału w nieruchomości położonej w G. na rzecz swojej wnuczki, zwracając się jednocześnie o umożliwienie jej dalszego zamieszkiwania w lokalu. Następnie, Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z., na podstawie art. 37a ust. 2 w zw. z art. 37a ust. 1 oraz art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz art. 104 kpa, wydał w dniu [...] lipca 2008 r. decyzję nr [...], nakazującą B. F. opróżnienie i przekazanie do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w Z. lokalu mieszkalnego w G. przy ul. [...] oraz zobowiązującą do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu, w wysokości określonej w "Zawiadomieniu o wymiarze opłat" będącym załącznikiem do decyzji, stanowiącym jej integralną część. W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na nieprzekazanie przedmiotowego lokalu w stanie wolnym do dyspozycji Agencji, strona zajmuje go bez tytułu prawnego. W związku z powyższym organ zobligowany jest do wydania decyzji, zgodnie z art. 37a cyt. ustawy, który w sposób obligatoryjny nakazuje dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w przypadku zajmowania lokalu bez tytułu prawnego, wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Dodatkowo organ zauważył, że w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. poinformowano stronę , że przymusowego wykwaterowania w trybie art. 45 ust. 1 i 2 cyt. ustawy nie stosuje się do osób wymienionych ust. 3 tego artykułu, tj. kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, z późn. zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, obłożnie chorego - osobę, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, a także emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wnosząc o jej uchylenie bądź zmianę i umożliwienie dalszego zamieszkiwania w lokalu na czas określony oraz dokonywania opłat na podstawie umowy o najem. W uzasadnieniu wskazała motywy, którymi kierowała się dokonując darowizny posiadanego udziału w nieruchomości na rzecz niepełnosprawnej wnuczki. Podniosła przy tym, że nie posiada żadnego majątku, zaś jedynym źródłem jej utrzymania jest niska emerytura. Z lokalu korzystała w sposób właściwy, ponosząc wydatki na jego remont i modernizację. Dodatkowo spełnia przesłankę wskazaną w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, która dotyczy emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej po rozpoznaniu odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, powołując się na art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, że osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Stwierdził ponadto, iż tryb postępowania, o którym mowa w art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie jest trybem fakultatywnym, lecz obligatoryjnym, w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego określonego w tym przepisie i dlatego uznał, że decyzja organu I instancji została wydana w sposób prawidłowy. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności niepodlegania przymusowemu wykwaterowaniu, z uwagi na bycie emerytem lub rencistą spełniającym kryteria do otrzymywania pomocy społecznej, organ wskazał, że strona była w toku postępowania administracyjnego wyczerpująco informowana o treści art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W ocenie organu, B. F. nie spełnia jednak ww. przesłanki. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728 ze zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Tymczasem strona otrzymuje emeryturę w wysokości 998,28 zł. B. F. nie przedstawiła również żadnych dokumentów potwierdzających fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawną wnuczką. Z akt sprawy nie wynika również, by wnuczka zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Odnosząc się do zarzutu strony, dotyczącego poniesionych nakładów na remont lokalu, organ stwierdził, że jest on niezasadny. Z zawartej umowy najmu wynika bowiem, że obowiązuje ona na czas określony, a ponadto użytkowanie lokalu w sposób naturalny powoduje jego zużycie i w związku z powyższym wymaga poniesienia nakładów na naprawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów sądowych. Zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a w zw. z art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 kpa. W uzasadnieniu podniosła, że w sprawie organ nie mógł zastosować art. 45 ustawy, mówiącego o przymusowym wykwaterowaniu w trybie administracyjnym, gdyż na utrzymaniu skarżącej jest niepełnosprawna wnuczka, niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że jest w wieku emerytalnym oraz spełnia kryteria otrzymania pomocy społecznej, czego dowodem jest decyzja Opieki Społecznej [...] z dnia [...] lutego 2007 r., decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. Ponadto podkreśliła, że nie ma żadnego lokalu mieszkalnego, ani żadnych oszczędności. W jej ocenie, organ nie wyjaśnił zatem, okoliczności faktycznych związanych ze stanem zdrowia i niepełnosprawności osób zamieszkujących wspólnie ze skarżącą i znajdujących się pod jej opieką, a mających istotne znaczenie dla sprawy, co spowodowało naruszenie art. 7 kpa. Skarżąca wskazała również na naruszenie przez organ art. 10 kpa, poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa, wskazał, że przy piśmie z dnia [...] maja 2009 r. pouczono skarżącą o treści tego przepisu i możliwości skorzystania z przewidzianych w nim uprawnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, ze w sprawie jest bezsporne, że skarżąca zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G., który został na podstawie umowy z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w okresie od [...] lutego 2004 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. wynajęty przez Wojskową Agencję Mieszkaniową P. sp. z o.o. w G. Na tej podstawie najemca podnajął skarżącej B. F. ww. lokal. Umowa najmu była zawarta na czas określony. Z chwilą jej upływu lokal wrócił do zasobu mieszkaniowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, co oznacza, że mogły w nim mieszkać tylko osoby, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca nie spełnia tych przesłanek, tj. nie jest żołnierzem zawodowym ani członkiem jego rodziny. Skarżąca nie jest także emerytem wojskowym, a nadto organy Agencji nie zastosowały wobec niej dobrodziejstwa z przepisu art. 29 ww. ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. W takiej sytuacji organ mógł zastosować wobec B. F. treść art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a więc wydać wobec niej decyzję administracyjną o zobowiązaniu do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Skarżąca w odwołaniu i w skardze do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Warszawie powołuje się na treść art. 45 ust. 3 pkt 3 i 5 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że nie może wobec niej być zastosowana egzekucja w trybie art. 37a ww. ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r., gdyż : • sprawuje opiekę nad niepełnosprawną wnuczką, • jest emerytem, który korzysta ze świadczeń o opieki społecznej. Te twierdzenia nie mają uzasadnienia w zgromadzonym materialne faktycznym i brzmieniu przywołanych przepisów. Jak bowiem wynika z treści art. 45 ust. 3. pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej osoba wobec której nie może być prowadzona egzekucja w trybie administracyjnym musi sprawować opiekę nad niepełnosprawną osobą i wspólnie z nią zamieszkiwać. Oznacza to, że powinny być tu spełnione dwie przesłanki: opieka nad niepełnosprawną osobą i wspólne z nią zamieszkiwanie. Te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Skarżąca spełnia tylko jedną przesłankę, której organ nie kwestionuje, to znaczy opiekuje się niepełnosprawną wnuczką. Jednak skarżąca z wnuczką nie zamieszkuje, bowiem jak wynika choćby dołączonego do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności A. P. adresem jej zamieszkania jest ul. [...] w G. W aktach sprawy brak jest dowodów, które potwierdzałyby inne twierdzenia skarżącej. W odwołaniu sama skarżąca przyznaje, że opieka ma charakter czasowy i ma miejsce wtedy, gdy rodzice dziecka są w pracy. Niespełniony jest także drugi warunek określony w treści art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem skarżąca nie spełnia kryteriów do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Z treści art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Tymczasem strona otrzymuje emeryturę w wysokości 998,28 zł. Fakt przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego nie oznacza, że otrzymuje ona świadczenie z pomocy społecznej, gdyż dodatek mieszkaniowy jest "szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób" (G. Manjura Dodatki mieszkaniowe. Komentarz. Warszawa 2007 s. 18). Dodatek mieszkaniowy nie jest świadczeniem społecznym, ale specjalną formą pomocy państwa osobom określonym w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2006 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 712 poz. 734 ze zm.), wskazuje na to treść art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych statuującego inne zasady obliczenia dochodu osób uprawnionych do otrzymania dodatku niż jest to wskazane w ustawie o pomocy społecznej, nadto ustawa o pomocy społecznej wśród przewidzianych środków pomocy społecznej nie przewiduje dodatku mieszkaniowego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.