II SA/Wa 2036/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński (spraw.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia – oddala skargę – Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., odmawiającą funkcjonariuszowi J.G. wypłaty kwoty 2.000,00 zł. tytułem uposażenia za okres od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie roszczenia o wypłatę odsetek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Dyrektor Delegatury ABW w [...] zawarł z J. G. w dniu [...] listopada 2004 r. umowę. Zgodnie z § 1 ust. 2 tej umowy, w związku z przeprowadzeniem przez J. G. w latach akademickich 2004/2005 - 2007/2008 przewodu doktorskiego w Instytucie [...] w [...], ABW zobowiązała się do udzielenia funkcjonariuszowi urlopu szkoleniowego w wymiarze określonym w art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r., Nr 29, poz. 154 ze zm.), jak również do pokrycia 50% czesnego, co miało następować po zakończeniu każdego roku nauki - w oparciu o okazany dowód wpłaty. § 1 ust. 3 przedmiotowej umowy stanowił, iż zobowiązania ciążące na ABW wygasały w przypadku nieuzasadnionego niepodjęcia nauki, przedłużenia jej ponad czas określony programem, przerwania lub nieukończenia - z przyczyn leżących po stronie funkcjonariusza i niedających się usprawiedliwić interesem służby. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 umowy w razie wystąpienia tego rodzaju okoliczności funkcjonariusz zgodził się na potrącenie poniesionych przez ABW kosztów czesnegoz przysługującego mu uposażenia. Na podstawie przywołanych powyżej zapisów umowy oraz okazanych dokumentów potwierdzających dokonanie wpłaty czesnego funkcjonariuszowi zrefundowano część poniesionych przez niego kosztów czesnego w wysokości 2000,00 zł. Na wniosek funkcjonariusza, w dniu [...] września 2008 r. aneksem do umowy dokonano wykreślenia zapisu § 1 ust. 2 pkt 2 dotyczącego refundacji kosztów nauki, w związku oświadczeniem zainteresowanego, iż nie będzie korzystał z dalszej pomocy finansowej ze strony Agencji oraz przedłużono termin ukończenia przewodu doktorskiego do roku akademickiego 2009/2010, z którego upływem miały ostatecznie wygasnąć ciążące na ABW zobowiązania. J. G. pomimo wynikającego z postanowień § 2 ust. 2 umowy obowiązku informowania przełożonych o przebiegu studiów, o fakcie ich zawieszenia powiadomił Agencję dopiero na wyraźne polecenie przełożonych, raportami z dnia [...] i [...] lutego 2012 r. W związku z powyższym, Dyrektor Delegatury ABW w [...] pismem z dnia [...] marca 2012 r. poinformował funkcjonariusza, że zgodnie z § 3 ust. 2 umowy, koszty poniesione przez ABW w związku ze zrefundowaniem części kosztów czesnego zostaną mu potrącone z należnego wynagrodzenia z kwiecień 2012 r., z uwagi na niewywiązanie się z warunków umowy. Fakt przerwania i nieukończenia studiów w terminie przewidzianym umową, przy jednoczesnym braku ze strony J. G.jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień, został potraktowany przez organ, jako wystąpienie przesłanki uprawniającej do ubiegania się o zwrot wypłaconej kwoty dofinansowania - w związku z wygaśnięciem, zgodnie z zapisem § 1 ust. 3 umowy - zobowiązań ciążących na ABW. Do potrącenia kwoty 2000,00 zł z uposażenia funkcjonariusza doszło w dniu [...] kwietnia 2012 r., w trybie i na zasadach określonych w art. 142 ustawy o ABW oraz AW oraz w § 6, § 7 pkt. 3 i § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 52, poz. 454). Funkcjonariusz wniósł do Sądu Rejonowego pozew o zasądzenie od Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego kwoty 2.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami (od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty), tytułem wyrównania wynagrodzenia za pracę za miesiąc kwiecień 2012 r. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. w sprawie [...] przekazał sprawę do rozpatrzenia Szefowi ABW. Postanowienie to uprawomocniło się i Szef ABW po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., odmówił funkcjonariuszowi wypłaty kwoty 2.000,00 zł. tytułem uposażenia za okres od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne w zakresie roszczenia o wypłatę odsetek. Funkcjonariusz od powyższej decyzji złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Szef ABW po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. podtrzymał swoje poprzedzające rozstrzygniecie. Organ wskazał, iż wbrew twierdzeniom funkcjonariusza organ nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego ani nie naruszył prawa materialnego. Zastosowane wobec funkcjonariusza potrącenie należności 2.000 zł. z jego uposażenia nastąpił zgodnie z § 5 ust. 1 pkt. 2 umowy oraz zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zatem wyrażona w umowie zgoda funkcjonariusza stanowił podstawę do dokonania potrącenia i do dokonania tej czynności nie był potrzebny rozkaz personalny. W ocenie organu zapis § 7 pkt. 3 przywołanego rozporządzenia stanowił wystarczającą podstawę do domagania się przez ABW zwrotu zrefundowanych kosztów czesnego zwłaszcza, że zgodnie z treścią § 5 ust. 1 pkt. 2 umowy J. G. w sposób niebudzący wątpliwości wyraził zgodę na dokonanie z jego uposażenia potrącenia pokrytych przez ABW kosztów w określonych przez umowę przypadkach. Dlatego w niniejszej sprawie nie maił zastosowania § 8 rozporządzenia. Odnośnie żądania przez J. G. odsetek, organ wskazał na cywilno-prawny charakter tego żądania. J. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2013 r., zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 oraz art. 77 Kpa polegające na błędnym ustaleniu przez organ, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydaniu postanowienia o odmowie uwzględnienia zgłoszonych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych, a co za tym idzie naruszeniu przez organ zasad przeprowadzenia postępowania administracyjnego w stosunku do strony postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy; art. 9 Kpa poprzez niewystarczające udzielenie stronie informacji na temat faktycznego zakresu i rodzaju podejmowanych czynności, polegające na nie udzieleniu skarżącemu jednoznacznej odpowiedzi jakie konkretnie postępowanie zostało wszczęte, na podstawie czego oraz w jakiej przedmiotowo sprawie; art. 10 Kpa poprzez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, poprzez nieuwzględnienie wniosku strony skarżącej o przesłuchanie J. G., a także dołączenie do akt niniejszej sprawy kompletu dokumentów ww. sprawy, które na ten czas znajdowały się w Archiwum Bezpieczeństwa Wewnętrznego; art. 50 § 1 Kpa poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów określonych tym przepisem, w sytuacji, gdy na wezwanie organu strona udzieliła obszernej odpowiedzi składając pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz [...] kwietnia 2013 r., jednoznacznie wyjaśniając, z żadnego to tej pory stanowiska, wypowiedzi lub twierdzenia nie wynika, jakoby skarżący żądał wszczęcia postępowania; art. 142 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu w zakresie nie odniesienia się merytorycznego i niewyjaśnienia w toku podjętych czynności podstawy prawnej zastosowanego wobec strony postępowania instytucji potrącenia uposażania, mimo niewątpliwości żądania strony w tym zakresie. § 7 i § 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, poprzez dokonanie potrącenia w stosunku do strony postępowania mimo braku legislacyjnych przesłanek i podstaw do dokonania tego rodzaju czynności. Wskazując na powyższe J. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z treścią paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 13 § 2 wyżej wskazanej ustawy do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga jest całkowicie chybiona. Zasadą jest, iż wynagrodzenie pracownicze jak i uposażenie funkcjonariusza podlega ochronie. Zasada ta sprowadza się do konieczności legitymowania się tytułem egzekucyjnym do dokonania zajęcia, czy wypłaty na rzecz określonego wierzyciela danej kwoty, z należnego funkcjonariuszowi uposażenia. W przypadku funkcjonariuszy ABW zakres tej ochrony wyznacza przepis art. 142 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r., Nr 29, poz. 154 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu z uposażenia funkcjonariuszy mogą być dokonywane potrącenia na podstawie sądowych i administracyjnych tytułów wykonawczych oraz na podstawie przepisów szczególnych - na zasadach określonych w przepisach o egzekucji sądowej lub postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albo w innych przepisach szczególnych, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w ust. 3 ustawodawca upoważnił Prezesa Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia miedzy innymi dokonywania potrąceń z należności stanowiących uposażenie funkcjonariusza (ust. 2). Zatem ustawodawca ustanowił generalną zasadę ochrony uposażenia, jednakże przewidział wyjątki od tej zasady odwołując się w ust. 1 do przepisów szczególnych, a w ust. 3 upoważnił Prezesa Rady Ministrów do wskazania w jakich przypadkach organ (tu ABW) może dokonać potrąceń z uposażenia. Na mocy powyższej delegacji ustawowej Prezesa Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 52, poz. 454). W § 7 tego rozporządzenia wskazano, iż za zgodą funkcjonariusza, wyrażoną na piśmie, mogą być dokonywane potrącenia z tytułu zobowiązań: 1) zapłaty odszkodowania, przewidzianych w przepisach o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu; 2) wobec pracowniczych kas oszczędnościowo-pożyczkowych; 3) innych, wskazanych przez funkcjonariusza. J. G. podpisując w dniu [...] listopada 2004 r. umowę z ABW wyraził zgodę na poniesienie określonych konsekwencji, również finansowych, w razie niewywiązania się przez niego z ciążących na nim obowiązków wynikających z przedmiotowej umowy. Sposób egzekucji takiego zobowiązania został w sposób jasny określony w § 5 ust. 1 pkt. 2 umowy. J. G. w całym postępowaniu, administracyjnym, jak i sądowym nie wykazał aby wywiązał się z warunków przedmiotowej umowy – pracy doktorskiej nie obronił w zakreślonym w umowie terminie. Z kolei ABW zgodnie z zapisami umowy, zrefundowała funkcjonariuszowi część kosztów studiów doktoranckich. Zatem w niniejszej sprawie organ miał prawo zażądać od funkcjonariusza zwrotu poniesionych kosztów, do czego wezwał funkcjonariusza pismem z dnia [...] marca 2012 r. i gdy swojej należności nie otrzymał, dokonał potrącenia tejże należności z uposażenia funkcjonariusza w dniu [...] kwietnia 2012 r. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy organ miał prawo samodzielnie dokonać potracenia swojej należności z uposażenia funkcjonariusza, czy też w celu zaspokojenia swojej wierzytelności, powinien uzyskać uprzednio tytuł egzekucyjny (w postępowaniu administracyjnym bądź sądowym) do dokonania takiego potrącenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe potrącenie było prawidłowe, albowiem po pierwsze organ posiadał zezwolenie J. G. na dokonania takiej czynności w zapisach umowy z dnia [...] listopada 2004 r. (§ 5 ust. 1 pkt. 2), a po drugie na działanie takie zezwalał przepis § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wydanego z ramach delegacji wskazanej w art. 142 ust. 3 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Nadto skarżący nigdy nie wykazał, aby przed potrąceniem, wierzytelność uregulował i nie wykazał także aby wykonał obowiązki umowy z dnia [...] listopada 2004 r. - czyli nie wykazał braku istnienia przyczyny faktycznej potrącenia. W konkluzji powyższego, wobec prawidłowego potrącenia wierzytelności przysługującej organowi, nie można było uwzględnić żądania funkcjonariusza - wypłacenia mu przedmiotowej kwoty, co Szef ABW prawidłowo wykazał decyzją odmowną z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Jedynie postępowanie administracyjne, jakie mogło się toczyć w tym stanie faktycznym, to postępowanie wywołane przez skarżącego w przedmiocie wypłaty mu pełnego uposażenia za kwiecień 2012 r. (bez skutku potrącenia) wywołane jego pozwem w tej sprawie złożonym do sądu powszechnego i w dalszej konsekwencji postanowieniem tego sądu nakazującym rozpatrzenie tej sprawy przez Szefa ABW . Postępowanie administracyjne w jej sprawie toczyło się prawidłowo i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby podczas tego postępowania organ naruszył przepisy proceduralne jak i materialnoprawne, które mogły by skutkować uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności podjętych decyzji. Natomiast ustosunkowując się do zarzutów skargi, to wskazać należy, iż wszystkie one są chybione. Organ dokonując potrącenia nie prowadził w tym zakresie postępowania administracyjnego. Czynność potrącenia należności pieniężnych nie wymagała żadnego postępowania administracyjnego. Była to czynność faktyczna. Zatem zarzut - naruszenie przez organ wszystkich wskazanych w skardze przepisów proceduralnych jest całkowicie chybiony. Nie można bowiem zarzucać naruszenia przepisów proceduralnych co do postępowania, które jako takie, nie mogło się w ogóle w przedmiotowej sprawie toczyć. Również nie można podzielić zarzutów skargi naruszenia prawa materialnego – ta zresztą kwestia została dokładnie wyjaśniona na wstępie rozważań Sądu. Z wyżej wskazanych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.