II SA/Wa 2066/24
PostanowienieWSA w Warszawie2025-02-19
Skład orzekający: Danuta Kania, Ewa Marcinkowska, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest dopuszczalna, gdy podstawę tego postanowienia stanowił przepis uznany następnie za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest dopuszczalna, jeśli została oparta na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu, na podstawie którego wydano postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu sygn. akt III OSK 2535/24, którym związany jest WSA, uznał, że przepisy PPSA, w tym art. 270 i art. 272 § 1, w kontekście art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, uzasadniają dopuszczalność wznowienia postępowania, nawet jeśli dotyczy ono postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, takiego jak przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.Stan faktyczny
Adwokat M.M. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r., które przyznało mu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną w niższej kwocie niż oczekiwał. Podstawą skargi był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r. (sygn. akt SK 90/22), który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w zakresie ustalania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. WSA pierwotnie odrzucił skargę, uznając postanowienie referendarza za niekończące postępowania, jednak NSA uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wznowił postępowanie zakończone postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 i zmienił to postanowienie, przyznając adwokatowi M.M. kwotę 590,40 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. M. i D. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej postanawia: 1. wznowić postępowanie zakończone postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 2. zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 w ten sposób, że przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych oraz kwotę 110,40 (słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, łącznie kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga adwokata M.M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2680/21 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J.M. i D.M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. J.M. i D.M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]
w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt II SPP/Wa 237/21 przyznano J.M. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła adwokata M.M. pełnomocnikiem z urzędu skarżącej.
Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał adwokatowi M.M. kwotę 240 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 55,20 zł, stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, łącznie 295,20 zł na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).
Odpis postanowienia referendarza sądowego doręczono wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu, za pośrednictwem platformy e-PUAP, w dniu 8 grudnia
2021 r.
Od powyższego orzeczenia pełnomocnik z urzędu nie wniósł sprzeciwu.
W dniu [...] czerwca 2024 r., za pośrednictwem platformy e-PUAP, adwokat M.M. złożył, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 270, art. § 1 i 2, art. 50 § w zw. z art. 276 P.p.s.a., skargę
o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r.
w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zmianę kwoty zasądzonej tytułem nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu z kwoty 295,20 zł (240 zł netto + 55,20 zł tytułem podatku VAT) na 590,40 zł (480 zł netto + 110,40 zł tytułem podatku VAT) oraz zwrot kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że podstawę orzeczenia z dnia 7 grudnia 2021 r. stanowił § 4 ust. 1 i § 2 pkt 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu zostało podwyższone o podatek VAT w kwocie 23% na podstawie § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia. W ten sposób, jako podstawę wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu przyjęto kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług w oparciu o powyższe rozporządzenie.
Pełnomocnik z urzędu podkreślił, że wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22, opublikowanym w dniu 4 marca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 300), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2
w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyjaśnił, że zgodnie z art. 272 § 1 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W uchwale z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, że przepis art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny w danej sprawie (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 1923/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1109/18; wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1086/18).
Pełnomocnik zaznaczył, że w odniesieniu do możliwości wznowienia postępowania w sprawie prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej podstawę prawną żądania wzruszenia w drodze wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w takiej sprawie stanowi wprost art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a do postępowania mają odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego, czyli art. 272 § 2, art. 275, 276, 278-285 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06).
W związku z tym, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. stanowiły materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, to derogacja trybunalska wynikająca
z wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnia zastosowanie art. 272 § 1 P.p.s.a.
i wznowienie postępowania w zakresie, w jakim zakończone zostało postanowieniem.
W ocenie pełnomocnika z urzędu wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy, tj. orzeka o niekonstytucyjności wskazanych w nim przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 w zakresie,
w jakim określają opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Oznacza to, że po uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego wysokość wynagrodzenia adwokata (opłaty)
z tytułu świadczenia pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinna zostać ustalona na podstawie stawek wynikających
z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w związku z § 15 ust. 1 i § 1 pkt 2 tego rozporządzenia, stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 480 zł. Tymczasem kwota wynagrodzenia za te same czynności ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 3 października 2016 r. wynosi 240 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1
i § 2 pkt 1 rozporządzenia). Stosownie zaś do § 4 ust. 3 tego rozporządzenia przyznane wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W odniesieniu do usług prawnych stawka VAT wynosi obecnie 23%.
Oznacza to, że wysokość wynagrodzenia przyznanego mu postanowieniem ustalona zgodnie ze stanem prawnym będącym następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego powinna wynosić nie mniej niż 480 zł netto + 110,40 zł tytułem VAT, tj. łącznie 590,40 zł brutto.
Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że został zachowany trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 272 § 2 P.p.s.a.
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 849/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r.
w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie rozstrzygające żądanie przyznania wynagrodzenia nie kończy więc postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. W konsekwencji wywiedziona przez stronę skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2021 r. w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie jest dopuszczalna, stąd też należało ją odrzucić.
Wprawdzie art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jednak regulacja ta nie ma zastosowania do postanowień niekończących postępowania w sprawie, a taki właśnie charakter ma postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. W przepisach art. 270-285 P.p.s.a. brakuje podstaw do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie.
Powyższa okoliczność powoduje, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania zmierzająca do zmiany postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie jest dopuszczalna, co skutkuje jej odrzuceniem.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2535/24, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej adwokata M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 849/24, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., sygn. SK 1/04 (OTK-A 2004, nr 9, poz. 96), wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06, i uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 5, poz.81), i stwierdził, że ustrojodawca w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP expressis verbis przewidział wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądowym, a przepisy poszczególnych ustaw proceduralnych nie mogą ograniczać konstytucyjnego prawa jednostki do wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie derogowanych przez Trybunał przepisów.
W konsekwencji przepisy art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. odczytywane w kontekście art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, uzasadniają przyjęcie, że instytucja wznowienia postępowania z powodu orzeczenia Trybunału może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego na podstawie aktu uznanego za niekonstytucyjny w ramach postępowania umożliwiającego zmianę lub uchylenie takiego orzeczenia i jednocześnie kończącego postępowanie w przedmiocie objętym tym właśnie orzeczeniem sądowym niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministarcyjnej sensu stricto. Z perspektywy konstytucyjnej chodzi bowiem o możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego na podstawie, jak się okazało, niekonstytucyjnego przepisu w ramach "danego postępowania", czyli tego postępowania w którym orzeczenie to zapadło, kończąc w ten sposób to właściwe dla jego podjęcia postępowanie.
W konkluzji NSA stwierdził, że w świetle prawidłowo rozumianego brzmienia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. jako pozbawione dostatecznych podstaw prawnych należy postrzegać uzależnianie dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym od charakteru lub formy prawomocnego orzeczenia sądowego, które ma zostać wzruszone, wykluczając z nich postanowienia niekończące co do istoty postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 P.p.s.a., a więc np. postanowienia referendarza sądowego o przyznaniu wynagrodzenia w określonej kwocie pełnomocnikowi z urzędu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, od którego nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, które ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu (art. 258
§ 2 pkt 8 w zw. z art. 259 § 3 P.p.s.a.).
Skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez pełnomocnika w odniesieniu do należnego mu wynagrodzenia przyznanego w postanowieniu o kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu podlega zatem rozpoznaniu w trybie właściwym dla wznowienia postępowania na zasadzie art. 272 § 1 P.p.s.a. i jako taka nie jest niedopuszczalna z uwagi na przedmiot zaskarżenia. Postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia dla pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu może zostać objęte trybem opisanym w Dziale VII P.p.s.a., pod warunkiem zaistnienia ustawowej podstawy wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 jest zasadna.
Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przepis art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Stosownie do art. 277 zd. pierwsze P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Ponadto, według art. 278 P.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
NSA w postanowieniu z dnia 26 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 2535/24, którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany (art. 190 P.p.s.a.), dokonał prokonstytucyjnej wykładni art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. i stwierdził, że złożona przez adwokata skarga o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną przez niego udzieloną w charakterze pełnomocnika z urzędu w sprawie J.M. (sygn. akt II SA/Wa 2680/21) jest dopuszczalna i podlega rozpoznaniu w trybie właściwym dla wznowienia postępowania na zasadzie art. 272 § 1 P.p.s.a. pod warunkiem zaistnienia ustawowej podstawy wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.).
Skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie (art. 272 § 1 P.p.s.a.) - Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22 orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie objęte skargą o wznowienie postępowania (z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2680/21).
W sprawie dotrzymano też terminów z art. 277 zd. pierwsze i art. 278 P.p.s.a.(wyrok TK opublikowany został w Dzienniku Ustaw w dniu 4 marca 2024 r., skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w dniu 4 czerwca 2024 r.).
W konsekwencji Sąd rozpoznał sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 P.p.s.a.) i uwzględnił skargę o wznowienie (art. 282 § 2 P.p.s.a.): zmienił postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2021 r. (art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 282 § 2 P.p.s.a.).
WSA w Warszawie miał na względzie, że we wspomnianym wyroku z dnia
27 lutego 2024 r. sygn. akt SK 90/22, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października
2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie"), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu TK podał m. in., że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu powinny być ustalane według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie: przy zasądzaniu kosztów pomocy udzielonej przez adwokata z urzędu mają zastosowanie stawki minimalne określone w rozdziałach 2-4 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (§ 2- § 14).
W świetle powyższego, należne skarżącemu wynagrodzenie za pomoc prawną przez niego udzieloną w charakterze pełnomocnika z urzędu w sprawie o sygn. akt
II SA/Wa 2680/21 powinno wynosić 590,40 zł (480 zł netto + 110,40 zł tytułem podatku VAT).
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę o wznowienie postępowania i zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2021 r. w ten sposób, że przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej wysokości żądanej przez adw. M.M. w skardze o wznowienie postępowania.
Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ skarżący nie wykazał ich poniesienia. Nadto, w sprawie niniejszej skarżący nie miał obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jak wskazał NSA w powołanym postanowieniu z dnia 26 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 2535/24, skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem dotyczącym przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wolna jest od wpisu sądowego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 282 § 1-2, art. 250 § 1, art. 258 § 4 w zw. z § 2 pkt 8 P.p.s.a., § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763) oraz art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2024 r., poz. 361 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło