II SA/Wa 2068/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Janusz Walawski, Asesor WSA, Protokolant Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów poniesionych na kształcenie, zakwaterowanie i wyżywienie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w L. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. ustalił, iż R. B. jest zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł. z tytułu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę podczas studiów w [...] w W. Organ ustalił, że R. B. jest absolwentem wyżej wymienionej szkoły wojskowej i wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej ze skutkiem na dzień [...] r. Wysokość powyższych kosztów naliczonych przez szkołę wojskową wynosi [...] zł., zaś do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej w rozmiarze równym podwójnemu okresowi studiów w szkole wojskowej oficerowi zabrakło [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni. Dalej organ wskazał na załącznik nr [...] do decyzji, z którego wynika przypisana do zwrotu kwota. Podstawę prawną wydania niniejszej decyzji stanowił art. 104 Kpa i art. 54 ust. 1, 2, 3, 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w związku § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451). Do decyzji dołączono trzy załączniki: zestawienie kosztów na utrzymanie i naukę żołnierza, pismo [...] - czas trwania zawodowej służby wojskowej i wyliczenie kosztów utrzymania i nauki. Od powyższej decyzji R. B. złożył odwołanie do Dowódcy [...], w której wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji i ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucał niewłaściwe zastosowanie do wyliczenia powyższej należności przepisów ustawy wskazanej w decyzji oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Zdaniem odwołującego się do kosztów nauki i utrzymania w szkole wyższej powinno się stosować przepisy obowiązujące w dacie trwania nauki, a więc w jego przypadku przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i wydane na jej podstawie przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 84 i przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 83). R. B. kwestionował także sposób wyliczenia czasu trwania jego służby wojskowej twierdząc, że każdy rozpoczęty rok służby powinien być liczony, jako rok pełny oraz podnosił, że nie otrzymał żadnych załączników, co uniemożliwia mu ustosunkowanie się do podanych kwot. Organ II instancji - Dowódca [...] po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 Kpa oraz art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ potwierdził prawidłowość przepisów, na które powołał się Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w L.. Konieczność zastosowania tych właśnie przepisów wynikała z treści art. 6 Kpa. Organ ma obowiązek powołać tu przepisy obowiązujące w dniu wydawania decyzji, co wynika z faktu, że o obowiązku zwrotu równowartości kosztów kształcenia i wysokości tych kosztów rozstrzyga się dopiero bezpośrednio po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Ponieważ data zwolnienia to [...] 2005 r., należało zatem zastosować obowiązujące wówczas przepisy ustawy pragmatycznej z 11 września 2003 r., jak i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Nadto organ wskazał, że do niniejszej sprawy nie mają zastosowania przepisy art. 169 i art. 188 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, które umożliwiałyby zastosowanie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy pragmatycznej i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych. R. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji Dowódcy [...]. W uzasadnieniu skargi powtórzył zarzuty zawarte w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji - Dowódca [...] wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji. Nadto organ osobnym pismem, adresowanym bezpośrednio do skarżącego, przesłał załączniki dotyczące decyzji organu I instancji. Na rozprawie skarżący podtrzymał swoje stanowisko i złożył dodatkowe pismo procesowe, w którym zakwestionował dane liczbowe dotyczące wyliczenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, wskazane w załączniku do decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w L. Pełnomocnik organu, polemizując z powyższym stanowiskiem skarżącego, wskazał, że organy obu instancji były związane wyliczeniem kosztów utrzymania i nauki sporządzonym przez szkołę wojskową i późniejsze (już w trakcie zawiśnięcia sporu sądowego) przesłanie skarżącemu załączników nie ma istotnego znaczenia w niniejszej sprawie i nie mogło w żaden sposób wpłynąć na treści wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest w dużej części zasadna. Oczywiste w niniejszej sprawie jest uchybienie, którego dopuścił się organ I instancji, a które polegało na niedołączeniu do przesłanej R. B. decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. wszystkich wskazanych w niej załączników. Należy podkreślić tu, że dane faktyczne zawarte w załączniku, stanowiącym dokument sporządzony przez [...], stanowią istotę wyliczenia należności za utrzymanie i kształcenie żołnierza w szkole wojskowej i bez znajomości tych danych decyzja jest nieczytelna - nie wiadomo z jakich konkretnych wartości wynika przypisana do zwrotu kwota. Przepisy § 15, § 16 i § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. wyraźnie nakładają obowiązek określenia tu rzeczywistych kosztów poniesionych w związku z nauką, dokładnie wskazują, jakie pozycje w skład kosztów tych wchodzą (zakwaterowanie, umundurowanie, wyżywienie i inne świadczenia) oraz podają sposób ich wyliczania. [...] w stosownym dokumencie wyliczył powyższe koszty, powołując się na zasady zawarte w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. Zatem wyliczenie to powinno stanowić część uzasadnienia decyzji albo w formie powtórzenia jego treści w uzasadnieniu, albo jako związany integralnie z treścią tej decyzji załącznik. Brak tego załącznika, jak i pozostałych załączników w egzemplarzu decyzji doręczonej żołnierzowi, powoduje istotne braki w uzasadnieniu decyzji. Uchybienie to, z uwagi na rozliczeniowy charakter sprawy, czyni rozliczeniową część uzasadnienia, niejasnym dla skarżącego. Doręczone stronie uzasadnienie, obarczone takim błędem, nie spełnia wymogów formalnych co do faktów (tu konkretnych danych) przewidzianych w art. 103 § 3 Kpa, co narusza także zasady wyrażone w art. 7 i art. 10 § 1 Kpa. Organ II instancji, rozpatrując sprawę, mógł dokonać doręczenia przedmiotowych załączników w trakcie postępowania odwoławczego, umożliwiając tym samym weryfikacje danych liczbowych zainteresowanemu żołnierzowi, wyjaśniając wątpliwości ewentualnie w drodze informacji zasięgniętej od [...]. Przesłanie skarżącemu przedmiotowych załączników już w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jest czynnością dalece spóźnioną i praktycznie bez znaczenia, albowiem co wskazano wyżej, Sąd nie rozpoznaje sprawy co do istoty rzeczy, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania administracyjnego. Trudno także, aby dopiero w postępowaniu sądowym strony wyjaśniały sobie nawzajem wątpliwości dotyczące stanów faktycznych, które powinny być przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ II instancji nie tylko uchybił obowiązkowi przedstawienia oficerowi istotnych danych, zawartych w załącznikach do decyzji, ale także w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] października 2005 r. nie ustosunkował się do wszystkich aspektów odwołania, czym także naruszył wspomniane wyżej zasady postępowania administracyjnego (art. 103 § 3, art. 7 i art. 10 § 1 Kpa). Uzasadniając tę decyzję organ skupił się jedynie na wyjaśnieniu R. B., dlaczego przy ustalaniu kosztów związanych z nauką w szkole wojskowej zastosowano przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką i dlaczego do niniejszej sprawy nie mają zastosowania przepisy w odwołaniu. Tymczasem pominięto wskazany przez R. B. zarzut wadliwego liczenia okresu zawodowej służby wojskowej, w którym odwołujący twierdzi, iż rozpoczęte lata służby należy liczyć, jako pełne. Pominięto także zarzut dotyczący braku wspomnianych wyżej załączników. Obowiązek rzetelnego i wszechstronnego rozpatrywania sprawy przez organ II instancji naruszono tu w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania co do wysokości należnej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska pełnomocnika organu, prezentowanego na rozprawie, w którym twierdził, iż brak doręczenia w trakcie postępowania administracyjnego żołnierzowi załączników do decyzji stanowi uchybienie, jednakże uchybienie to nie ma istotnego znaczenia dla wyniku postępowania administracyjnego, albowiem organ jest związany wyliczeniem kosztów poniesionych w związku z nauką, których dokonała szkoła wojskowa. Zgodnie z treścią wyżej wspomnianych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. koszty te istotnie ustala szkoła wojskowa, jednakże zarówno organ jak i żołnierz mogą zgłaszać pytania lub zastrzeżenia co do powyższego wyliczenia. Wskazane tu przepisy wyraźnie podkreślają, iż koszty utrzymania i nauki muszą być kosztami rzeczywistymi, a więc kosztami udokumentowanymi, faktycznie poniesionymi (§ 15 - 17). Zapis taki wyklucza określenie kosztów utrzymania i nauki w drodze uznania. Trudno zatem kwestionować prawo żołnierza do zadawania konkretnych pytań, dotyczących wyliczenia tych kosztów, czy wykazania kwot bazowych, na podstawie których zgodnie z rozporządzeniem koszty te wyliczono. Także organ, który na podstawie wyliczenia sporządzonego przez szkołę wojskową ma określić konkretną kwotę, powinien na żądanie strony móc wykazać prawidłowość tego wyliczenia. W tym postępowaniu, żołnierz został pozbawiony możliwości weryfikacji wyliczonych kosztów związanych z nauka, albowiem nie otrzymał stosownych do tego materiałów - danych liczbowych. Podkreślić tu należy, iż materiały dokładnie określają przytoczone wyżej przepisy wykonawcze § 15. Pozostałe zarzuty skargi są chybione. Do zarzutu niewłaściwego zastosowania do wyliczenia należności przepisów ustawy wskazanej w decyzji oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia organ ustosunkował się dwukrotnie - w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2005 r. i w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko organu w tej kwestii. Następny zarzut, w którym skarżący kwestionował sposób wyliczenia, do potrzeb niniejszej sprawy, czasu trwania jego zawodowej służby wojskowej, twierdząc, że każdy rozpoczęty rok tej służby powinien być liczony, jako rok pełny, pozostaje w logicznej sprzeczności z treścią przepisów art. 54 ust. 1 i 5 ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r. Przepisy te wysokość przypadającej do zwrotu kwoty uzależniają w sposób proporcjonalny do okresu zawodowej służby wojskowej danego żołnierza. Proponowany przez skarżącego sposób obliczania czasu trwania tej służby zakłócałby ten sposób rozliczenia. Nadto powoływany tu przez skarżącego przepis wykonawczy nie obowiązuje, albowiem zagadnienie rozliczenia kosztów utrzymania i nauki w szkole wojskowej regulują obecnie przepisy art. 54 ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r. i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Przepisy te nie przewiduję takiego sposobu określania czasu zawodowej służby wojskowej, jak przedstawia to skarżący. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ II instancji powinien przede wszystkim w całości ustosunkować się do zarzutów zawartych w odwołaniu R. B. z dnia [...] r. oraz ustosunkować się do jego zastrzeżeń co do kwot bazowych dotyczących wyliczenia kosztów utrzymania sporządzonych przez [...], które przedstawił skarżący w swoim piśmie złożonym na rozprawie po otrzymaniu stosownych załączników. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.