II SA/Wa 2069/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Sędziowie WSA Maria Werpachowska Anna Mierzejewska (spr.) Protokolant Michał Sułkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2005 r. wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) odmówił B. R. przyznania prawa do renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przyznanie lub odmowa przyznania emerytury lub renty na podstawie tego upoważnienia ma charakter uznaniowy. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia socjalnego sytuacja bytowa brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie zajdą też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m. in. wybitne osiągnięcia w jakiejś dziedzinie kultury lub sportu lub szczególne zdarzenia losowe. Organ odmawiając przyznania tego świadczenia wskazał, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłane dokumenty nie dają podstaw do przyznania renty specjalnej. Pismem z dnia [...] r. B. R. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że każdy składany wniosek o przyznanie renty specjalnej jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadnić potraktowanie sprawy w sposób szczególny. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego Pani B. R., urodzona w [...] r., podała, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Od [...] lat choruje([...]). Decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił jej prawa do renty socjalnej, ponieważ orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS za osobę całkowicie niezdolną do pracy została uznana od [...] r., a więc po 25 roku życia. Podaje ponadto, że nie ma żadnych środków do życia pozostaje na utrzymaniu rodziców. Na leki wydaje około [...] zł miesięcznie. Jest studentką [...] roku studiów dziennych na wydziale [...], ale obecnie ze względu na chorobę przebywa na urlopie dziekańskim. Orzeczeniem [...] z dnia [....] r., od [...] r. okresowo do dnia [...] r. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Pani B. R. pozostaje wraz z 2 studiującymi braćmi na utrzymaniu rodziców, otrzymujących świadczenia rentowe w łącznej wysokości [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Pani B. R. wniosła o uchylenie decyzji uznając, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, a ponadto zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podkreśliła również swoją trudną sytuację materialną i życiową. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w decyzjach. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygniecie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialną tej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. A zatem decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoaaministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie sądu w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano materiał dowodowy sprawy, zasięgając informacji odnośnie warunków socjalno -bytowych skarżącej w [...] Zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych otrzymanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Ustawodawca nie wprowadził w tym przepisie żadnych innych kryteriów do przyznania tego świadczenia. A zatem muszą istnieć szczególne okoliczności które zgodnie z art. 161 ust. 5 powołanej ustawy wnioskodawca winien stosownie uzasadnić. Przepis nie określa co to mają być za szczególne okoliczności. Tak więc za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być na przykład wybitne niebudzące wątpliwości osiągnięcia w dziedzinie literatury, sztuki czy sportu. Mogą to być również nadzwyczajne, szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyna przesłanką. Zastąpiłaby wówczas pomoc w ramach pomocy społecznej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie wykazała i nie udokumentowała podobnych faktów. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.