II SA/Wa 2070/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 roku, Nr 241, poz. 2416 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.K. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] września 2010 r. o odmowie skierowania w/w do wojskowej komisji lekarskiej w celu weryfikacji orzeczonej mu [...] marca 2004 r. przez Powiatową Komisję Lekarską w M. - niezdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju kat. zdrowia "D", utrzymał zaskarżoną decyzję w moc. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ II instancji podał, że w dniu [...] września 2010 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. otrzymał wniosek M.K. o dokonanie weryfikacji jego kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej orzeczonej w 2004 roku przez Powiatową Komisję Lekarską w M. Zainteresowany motywował wniosek poprawą swego stanu zdrowia oraz gotowością przedstawienia na dowód powyższego stosownego zaświadczenia medycznego. Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. odmówił M.K. skierowania do wojskowej komisji lekarskiej - uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie treścią obowiązującego przepisu art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą, w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Analizując treść odwołania M.K. od powyższej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący, jako podstawę faktyczną złożenia wniosku o weryfikację aktualnego orzeczenia wymienił, stawiany przez wielu pracodawców, wymóg posiadania przez zatrudnianych przez nich pracowników orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej - kat. "A". Ponadto, jak wskazał dalej organ odwoławczy, skarżący zarzuca organowi I instancji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony RP. W tym zakresie skarżący wywiódł, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sytuacji gdy skierowanie na przedmiotową komisję ma nastąpić na wniosek zainteresowanego. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. uznał, że rozstrzygnięcie podjęte przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. o odmowie skierowania M.K. do wojskowej komisji lekarskiej jest zgodne z prawem, a tym samym zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Organ II instancji ustalił bowiem, ze skarżący w dniu [...] marca 2004 r. stanął przed Powiatową Komisję Lekarską w M. - która przyznała mu kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" – co, jako wyjaśnił organ, oznacza niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Jednocześnie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. zauważył, że skarżący od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w M. nie odwołał się, wskutek czego orzeczenie tej Komisji stało się ostateczne. Z kolei Wojskowy Komendant Uzupełnień w M. z dniem uprawomocnienia się orzeczenia przeniósł zainteresowanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, do rezerwy i zakwalifikował go do zasobów nie podlegających powołaniu do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. W ocenie organu II instancji, w ustalonych okolicznościach sprawy, Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. nie mógł złożonego przez skarżącego wniosku rozpatrzyć pozytywnie z uwagi na wskazaną w uzasadnieniu decyzji regulację art. 29 ust. 3a przywołanej ustawy. Zdaniem Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., treść tego przepisu czyni również niezasadnym twierdzenie skarżącego co do związku pomiędzy koniecznością zmiany kategorii orzeczonej zdolności do służby a stawianym przez wielu pracodawców, wobec rekrutowanych pracowników, wymogiem posiadania orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej - tj. kategorii zdrowia "A". W tej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że wojskowa komisja lekarska, o skierowanie, do której zainteresowany wniósł do organu I instancji, powoływana jest przez Ministra Obrony Narodowej i orzeka wyłącznie na potrzeby wojska. Wedle organu, prawidłowość takiego stanowiska wynika właśnie z treści przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, który stanowi, iż wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej - tj. do służby o której mowa w przepisach art. 59 przywołanej ustawy - czyli do pełnienia: zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego, ćwiczeń wojskowych, służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej; służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich nie mają zastosowania ani przy rekrutacji do tzw. służb mundurowych (Policja, Straż Graniczna, BOR, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, itp.), ponieważ o zdolności kandydatów do pracy w tych służbach orzekają komisje powoływane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji - ani przy zatrudnianiu pracowników na tzw. cywilnym rynku pracy, ponieważ o zdolności kandydatów do pracy na oferowanych przez ten rynek stanowiskach orzekają lekarze medycyny pracy. W końcowej części uzasadnienia Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. odniósł się do zarzutu skarżącego dotyczącego niewłaściwego zastosowaniu przez organ I instancji przepisu art. 29 ust. 3a ustawy, tzn. zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy złożenie wniosku o skierowanie na wymienioną komisję przez zainteresowanego wyłącza jego stosowanie. W tym zakresie organ II instancji stwierdził, że skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej osób o statusie względem powszechnego obowiązku obrony takim jak zainteresowany, tj. żołnierzy rezerwy, zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 przywołanej ustawy następuje z urzędu lub na wniosek zainteresowanego. Organ zaznaczył jednak, że ustawodawca w art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony RP zastrzegł, że do wojskowej komisji lekarskiej w czasie pokoju nie kieruje się osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. W rezultacie oznacza to, że w tym czasie /tj. w okresie pokoju/ do takich komisji - z urzędu lub na wniosek - mogą być kierowane wyłącznie osoby wobec których orzeczono - kategorię zdrowia "A" lub "B", tzn. osoby, o których mowa w art. 30a ust. 1 pkt 1 i 2 przywołanej ustawy. Decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. stała się przedmiotem skargi M.K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. M.K. zarzucił, że wydając zaskarżoną decyzję organ posłużył się wykładnią literalną lub formalną, podczas gdy przy ustalaniu treści norm wyprowadzonych ze zbiegu obu przepisów, tj. art. 29 ust. 3a i art. 29 ust. 2 cyt. ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej powinien, kierując się konstytucyjnym prawem do ochrony zdrowia i prawem do pracy obywatela, skorzystać z wykładni logicznej i celowościowej. Jego zdaniem, z ustalonej w ten sposób treści normy wynika prawo każdego obywatela do poddania pozytywnej weryfikacji uprzednio orzeczonego stosunku do służby wojskowej. Z prawa tego obywatel może skorzystać z chwilą, gdy uzna, że stan jego zdrowia umożliwi zmianę kategorii zdrowia określonych w cytowanej ustawie, zwłaszcza w przepisach art. 30a ust. 1 pkt 1 i 2, a okoliczność tę potwierdzą "cywilni" lekarze po przeprowadzeniu stosownych badań. W odpowiedzi na skargę, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając tak zajęte stanowisko procesowe przedstawił stanowisko wyrażone uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 ust. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził, aby organy podejmujące w badanej sprawie rozstrzygnięcie, dopuściły się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające w sprawie organy administracji publicznej prawidłowo oceniły, że sytuację prawną skarżącego reguluje przepis art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 roku, Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i właściwie zastosowały powyższy przepis rozstrzygając sprawę skierowania skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej. Stosownie do treści tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. W sprawie bezsporne jest, że wobec M.K. wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D (v. wyciąg z karty ewidencyjnej żołnierza rezerwy oraz notatka Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. – k. [...] i k. [...] akt administracyjnych. Toteż, prawnie niedopuszczalnym byłoby skierowanie M.K. do wojskowej komisji lekarskiej, czy to na jego wniosek, czy to z urzędu przez właściwy organ administracji publicznej. Należy podkreślić, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, przepis art. 29 ust. 3a cyt. ustawy jest przepisem językowo jasnym, a ustalenie treści normy prawnej z niego wynikającej – normy zakazującej kierowania do wojskowej komisji lekarskiej osób o ostatecznie orzeczonej zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E – może nastąpić tylko i wyłącznie przy zastosowaniu reguł językowych (zasada clara non sunt interpretanda). Skoro bowiem reguły językowe wskazują jedno określone znaczenie tego przepisu, to niedopuszczalne jest odwołanie się do innych reguł wykładni niż reguły językowe. Stanowisko takie w pełni akceptuje zarówno doktryna (por. np. Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Wyd. 15, Warszawa 1992, s. 217 oraz L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Wyd. I., Toruń 2002, str. 67), jak i orzecznictwo (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1987 r., III PZP36/87, OSNC 1988/2-3/23, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r., N I CKN 664/97, OSNC 199/1/7, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 1994 r., SA/Po 565/94, POP 1996/3/82). Jednocześnie nie można zgodzić się ze skarżącym, że odstępstwo od sensu językowego wykładni uzasadniają w jego sprawie wartości konstytucyjne, tzn. prawo do ochrony zdrowia i prawo do pracy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w sprawie ze skargi M.K. nie zachodzi jakakolwiek sprzeczność zastosowanej wobec niego normy ustawowej z ww. normami (zasadami) konstytucyjnymi. Po pierwsze, konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia, to obowiązek Państwa zapewnienia dostępu do bezpłatnej opieki zdrowotnej – świadczeń publicznej służby zdrowia – na warunkach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie (por. art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do tego przepisu [w:] W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, Wyd. IV.). Nie jest to zatem obowiązek weryfikacji orzeczonej ostatecznie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Po drugie zaś, odmowa skierowania do wojskowej komisji lekarskiej nie narusza, ani też nie ogranicza prawa skarżącego do pracy, ponieważ, jak słusznie zauważył Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., orzekanie o zdolności do służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie odbywa się na potrzeby realizacji powszechnego obowiązku obrony, a nie zatrudniania, czy też szerzej – ustalania kwalifikacji rekrutowanego pracownika. Prawidłowość takiego poglądu wynika nadto z treści art. 4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w którym powszechny obowiązek obrony nakłada się na obywateli zdolnych do jego wykonania ze względu na wiek i stan zdrowia. Słusznie zatem mocą zaskarżonej decyzji, odmówiono skarżącemu skierowania do wojskowej komisji lekarskiej. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.