II SA/Wa 2073/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Protokolant Asystent sędziego Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi G. H. na decyzję Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby : - oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby G. H. na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323). Postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu [...] lipca 2010 r. przez wyżej wskazany organ decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby z dniem doręczenia decyzji (decyzję doręczono funkcjonariuszowi w dniu [...] lipca 2010 r.). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w P. wskazał, że na skutek prowadzenia przez Prokuraturę Rejonową w K. przeciwko G. H. śledztwa o popełnienie przestępstwa z art. 258 § 1 kk oraz 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk funkcjonariusz został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. na okres 3 miesięcy, na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1990 r. o Służbie Celnej. Okres zawieszenia został kolejnymi decyzjami z dnia [...] marca 2008 r. i z dnia [...] listopada 2008 r. przedłużony do czasu zakończenia postępowania karnego. Pismami z dnia [...] listopada 2009 r. i z dnia [...] stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w K. poinformował organ, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego w R. z dnia [...] października 2009 r. - sygn. akt [...] został uchylony wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lipca 2009 r. - sygn. akt [...], uniewinniający funkcjonariusza i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Następnie, pismem z dnia [...] maja 2010 r. Sąd Okręgowy w K. zawiadomił organ, iż trudno przewidzieć termin zakończenia postępowania karnego, toczącego się przeciwko G. H. pod sygn. akt [...]. Na tej podstawie Dyrektor Izby Celnej w P. uznał, iż w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, a zatem uzasadnionym było podjęcie decyzji o zwolnieniu G. H. ze Służby Celnej. Dyrektor Izby Celnej w P. wskazał ponadto na negatywne dla Służby Celnej konsekwencje długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Podniósł, że sytuacja jednostek przygranicznych w Izbie Celnej w P. jest trudna, biorąc pod uwagę ilość wykonywanych zadań. Prawidłowa i terminowa realizacja nałożonych na Służbę Celną zadań wymaga jak najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów. Zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego powoduje blokadę etatu uniemożliwiającą jego obsadzenie przez inną osobę oraz dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Dalsze przedłużanie tak niedogodnej sytuacji może doprowadzić do dezorganizacji pracy i niemożności właściwego wykonywania zadań. Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej w P. zwrócił uwagę na aspekt finansowy związany ze sprawą zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, w postaci obowiązku wypłacania w okresie długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza celnego 50 % uposażenia. Wskutek odwołania funkcjonariusza sprawę rozpoznał Szef Służby Celnej, który decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 oraz Nr 201, poz. 1540), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Szef Służby Celnej podzielił w całości argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Polemizując z zarzutami odwołania organ podkreslił, iż Dyrektor Izby Celnej w P. wykazał przczyny skutkujące podjęciem niniejszej decyzji i w jego ocenie nie ma ona charakteru dowolności, albowiem poza faktem toczenia sie przeciwko funkcjionariuszowi postępowania karnego i upływu 12 miesięcznego terminu zawieszenia w czynnościach służbowych, organ I instancji podniósł także negatywne skutki trwania zawieszenia funkcjonariusza w służbie dla organizacji kadrowej Izby Celnej w P.. Wskazał również, iż przedmiotowa decyzja w niczym nie narusza domniemania niewinności G. H., ale odwołuje się w tym aspekcie jedynie do faktu toczenia się przeciwko niemu postępowania karnego i jednoczesnego upływu ponad 12 miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Organ podniósł, iż sprawa została wyczerpująco wyjaśniona, zatem brak jest naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i 103 § 3 Kpa. G. H. wniosł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej oraz naruszenie zasad postępowania to jest art. 7, art. 77 i 103 § 3 Kpa. Wywodził, że argumentacja organu jest chybiona. Wobec fakultatywnego charakteru decyzji wydanej na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej organ nie wykazał, dlaczego podjął decyzję negatywną dla funkcjonariusza, nie bacząc na koszty jego wyszkolenia i abstrahując od kosztów jakie organ będzie musiał ponieść na wyszkolenie nowego funkcjonariusza. Organ złamał zasadę domniemania niewinności, nie dostrzegł okoliczności, iż skarżący został uniewinniony przez Sąd Okręgowy w K. i mimo uchylenia tego wyroku przez Sąd Apelacyjny w R., nie można wykluczyć wydania przez Sąd I instancji takiego samego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego, przesłanki jakimi kierował się organ podejmując zaskarżoną decyzję, były irracjonalne. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślając, iż do czasu wydania decyzji o zwolnieniu, funkcjonariusz był zawieszony w czynnościach służbowych ponad 30 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną decyzji organu stanowi przepis art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), którego treść umożliwia zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. W niniejszej sprawie przesłanki te zostały spełnione. Okres zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych rozpoczął się w dniu [...] grudnia 2007 r., kiedy to doręczona została mu decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2007 r., zawieszająca go w obowiązkach służbowych na okres 3 miesięcy. Okres zawieszenia następnie przedłużono do zakończenia sprawy karnej. Łącznie okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych G. H. na dzień wydania decyzji przez organ I instancji w przedmiocie zwolnienia go ze służby, to jest na dzień [...] lipca 2010 r., wyniósł znacznie ponad 12 miesięcy. Nadto, postępowanie karne toczące się przeciwko funkcjonariuszowi, które było przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, nie zostało zakończone. Z powyższego bezspornie wynika, że upływ okresu zawieszenia przekroczył 12 miesięcy i jednocześnie nadal istnieje przesłanka, dla której podjęto decyzję o zawieszeniu, a zatem zaistniały przesłanki do fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby, wymagane przepisem art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej. Jednakże przepis powyższy jest przepisem fakultatywnym. Zatem, mimo spełnienia wyżej wskazanych przesłanek, organ powinien także wykazać, z jakich przyczyn skorzystał z możliwości zwolnienia funkcjonariusza, które umożliwia norma art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej. Organy Służby Celnej obu instancji wskazały tu na potrzeby służby przejawiające się w problemach natury organizacyjno-kadrowej, uniemożliwiające pozostawanie nadal w służbie funkcjonariusza zawieszonego. Organ wskazał tu, iż zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach powoduje zablokowanie etatu przez cały okres trwania zawieszenia, przy jednoczesnym ponoszeniu kosztów związanych z wypłatą zawieszonemu funkcjonariuszowi części uposażenia, przy jednoczesnej blokadzie etatu, uniemożliwiającej powołanie nowego funkcjonariusza w miejsce zawieszonego. Taka sytuacja spowodowała konieczność zlecania dodatkowych zadań, przypisanych do etatów funkcjonariuszy zawieszonych, innym osobom pełniącym służbę. Powyższa sytuacja oraz trudny do przewidzenia czas zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko G. H. wpłynęła na podjęcie decyzji o jego zwolnieniu ze służby. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 31 stycznia 2008r. (I OSK 319/07) wskazał, że w określonym stanie faktycznym sprawy, długotrwałe, powtarzające się nieobecności celnika w służbie mogą mieć istotne znaczenie przy ustaleniu zagrożenia dla dobra służby. Wymagają one bowiem podejmowania przez organ stałych działań organizacyjnych (wyznaczanie zastępstw, oddawanie wolnych dni za pełnienie przez innych funkcjonariuszy służby w ponadnormatywnym wymiarze), mogą zatem dezorganizować pracę służb celnych i uniemożliwiać wywiązywanie się przez te służby z ustawowych obowiązków. Wbrew zarzutowi skargi, uznać należy, iż Dyrektor Izby Celnej zgodnie z treścią art. 7 i art. 77 § 1 Kpa podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy. Z tych też względów chybione są zarzuty skargi, co do naruszenia prawa materialnego, jak i zarzucające organowi niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Nie można także podzielić poglądu skarżącego, iż zaskarżona decyzja narusza zasady domniemania niewinności. W tym aspekcie sprawy Szef Służby Celnej trafnie wskazuje na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. (K 1/04), który w kontekście zasady domniemania niewinności podniósł, że sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach li tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne, itd. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne. Idea dobra wspólnego zakłada pewną ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność. Dlatego też prawo do zajmowania urzędu, stanowiska lub mandatu w organach władzy publicznej nie stanowi prawa nabytego w rozumieniu odnoszącym się do sfery prawa cywilnego, administracyjnego czy też ubezpieczeń społecznych i nie można tu mechanicznie stosować zakazów i nakazów odnoszących się do tych sfer. Swoboda ustawodawcy w ingerowaniu w ich sytuację prawną jest znacznie większa, bo wynika ona z publiczno-prawnego charakteru samej funkcji. Stąd też, niezależnie od konsekwencji karnych, do których zasada domniemania niewinności odnosi się w całej rozciągłości, ustawodawca może wprowadzić inne prawne środki zabezpieczające, które stosowane będą zanim zapadnie wyrok w sprawie karnej. Powszechnie znanym jest, że część oskarżonych funkcjonariuszy może być uniewinniona. Jednak ustawodawca w takim przypadku zagwarantował im powrót do służby na zasadach określonych w art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podejmowaniu powyższych decyzji, które mogłoby stanowić o ich uchyleniu bądź stwierdzeniu nieważności i dlatego, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.