II SA/Wa 2077/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z. W. na niewykonanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 55/20 1. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 100 (słownie: sto) złotych, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z. W. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową. W wyniku wniesionej przez stronę skargi na bezczynność organu wyrokiem z dnia 23 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 55/20, zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2017 r. w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 24 sierpnia 2020 r. W tym samym dniu do organu wpłynęło wezwanie strony do wykonania wyroku. W dniu 17 września 2020 r. Z. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyroku z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 55/20. Skarżąca wniosła o wymierzenie Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywny zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a. Nadmieniła, że wskazany wyrok WSA w Warszawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy. Organ, pomimo upływu wyznaczonego terminu, nie wykonał sądowego zobowiązania. Jedyną reakcją organu na prawomocny wyrok było pismo z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], w którym uzasadniał on niedotrzymanie wyznaczonego terminu. Minister nadmienił, że rozpatrzenie wniosku nastąpi do dnia 5 sierpnia 2020 r., który to termin również nie został dotrzymany. Skarżąca podniosła, iż organ administracji publicznej, ma prawny obowiązek stać na straży praworządności, pogłębiać zaufanie obywateli do Państwa oraz kształtować świadomość i kulturę prawną obywateli. Zdaniem strony Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji świadomie ignorował podstawowe zasady prawne, terminy procesowe oraz bagatelizował prawomocny wyrok sądowy. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że organ administracji potrzebuje – realnego w okolicznościach sprawy – czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Niezależnie od powyższego dodał, że do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 900 spraw) wniesionych na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). W dniu 2 października 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2017 r., decyzją nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 P.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 P.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wyjaśnić przy tym należy, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że Skarżąca dopełniła tej czynności, kierując do organu pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r., zawierające stosowne wezwanie. Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc do meritum sprawy, należy podkreślić, że przepis art. 154 P.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. W tym miejscu należy też przypomnieć, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienie sprawy – zatrzymania obstrukcji w postępowaniu. Zagwarantowanie go stronom postępowań administracyjnych, które pomimo uwzględnienia ich skarg na bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w dalszym ciągu nie uzyskują załatwienia ich spraw, uzasadnia to, że wyrok w zakresie zobowiązującym do załatwienia sprawy, pomimo swojej prawomocności, nie jest wykonany. Strona nie ma bowiem innych środków prawnych służących przymuszeniu biernego organu do załatwienia jej sprawy. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", SIP LEX oraz wyrok BNSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, Lex nr 57180). Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku, bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 23 marca 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 55/20 ze skargi Z. W. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 24 sierpnia 2020 r. W tym samym dniu wpłynęło do organu wezwanie skarżącej z dnia 17 sierpnia 2020 r. do wykonania wyroku. Termin do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2017 r. upłynął zatem w dniu 24 września 2020 r. Organ rozpoznał wniosek decyzją nr [...] odmawiającą wyłączenie stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Decyzja ta wydana została w dniu 2 października 2020 r., a więc z siedmiodniowym uchybieniem terminu do załatwienia sprawy. Z powyższych względów należało uznać, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 55/20 nie został przez organ wykonany w wyznaczonym terminie. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ nie tylko do załatwienia wniosku skarżącej, ale i do uczynienia tego w odpowiednim terminie. Uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 P.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny. Ustalając jej wysokość, Sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok, nadto stopień skomplikowania sprawy. Biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, wymierzono organowi grzywnę w wysokości 100 zł, uznając, że będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W ocenie Sądu bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała charakteru rażącego. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. W badanej sprawie stan bezczynności obejmował krótki okres czasu, dlatego też Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie była wynikiem lekceważącego stosunku do sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie, stwierdzając, iż bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd orzekł na mocy art. 154 § 2 P.p.s.a.