II SA/Wa 2078/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA, Janusz Walawski, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi H.Ł. - przedstawicielki ustawowej małoletniej M.Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] października 2005 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie ust. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., którą na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił przyznania małoletniej M.Ł., reprezentowanej przez matkę H.Ł., renty rodzinnej w drodze wyjątku, po zmarłym ojcu. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS stwierdził, że zgodnie z ww. przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Prezes ZUS wyjaśnił jednocześnie, że wszystkie przesłanki wymienione w powołanym przepisie muszą zostać spełnione łącznie, a z uwagi na to, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia należnego osobie zmarłej, w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 83 ust. 1 ustawy w postaci wystąpienia po stronie zmarłego ojca dziecka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiłyby uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w zwykłym trybie. Prezes ZUS podkreślił, że ostatnio udowodniony okres opłacania składek przez zmarłego na ubezpieczenie społeczne przypada na dzień [...] października 2001 r. i od tej daty do dnia zgonu, tj. [...] listopada 2003 r. nie został udokumentowany jakikolwiek okres, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Organ wyjaśnił również, że w jego ocenie, praca zmarłego na terenie [...], bez opłacania w tym okresie składek na ubezpieczenie społeczne, nie jest okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy. Zdaniem Prezesa ZUS, trudna sytuacja materialna rodziny zmarłego, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez matkę małoletniej M.Ł. - H.Ł. Zdaniem skarżącej, udokumentowany 22-letni okres ubezpieczenia zmarłego ojca dziecka jest adekwatny do jego wieku w chwili śmierci - 40 lat. Skarżąca ponownie powołała się na trudne warunki materialne rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza powyższy przepis, poprzez nieuzasadnione w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, przyjęcie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, o jakich mowa w przepisie. Z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że zmarły w wieku 40 lat ojciec dziecka, posiadał udowodniony okres ubezpieczenia w wymiarze 22 lat 3 miesięcy i 28 dni. Należy w całości zgodzić się ze skarżącą, iż przyjęcie przez Prezesa ZUS, iż taki okres ubezpieczenia jest nieadekwatny do wieku ojca dziecka w chwili śmierci, jest błędne. Analiza przebiegu zatrudnienia zmarłego L.Ł. pozwala stwierdzić, że ww. wykazywał bardzo dużą aktywność zawodową. Praktycznie kolejne okresy zatrudnienia zmarłego następowały po sobie bez żadnych przerw, co pozwoliło mu uzyskać stosunkowo długi okres ubezpieczenia. Inną znamienną okolicznością, która mogła mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a do której organ nie odniósł się, jest fakt bardzo częstego korzystania przez zmarłego ojca dziecka ze zwolnień lekarskich z uwagi na jego chorobę. W zasadzie już w wieku około 30 lat każdorazowe zatrudnienie L.Ł. było poprzedzone okresem korzystania przez niego z zasiłku chorobowego. Sytuacja taka trwała nieprzerwanie aż do 2000 r., w którym, poczynając od dnia [...] listopada 2000 r. do dnia [...] października 2001 r., L.Ł. jako osoba bezrobotna pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Śmierć ww. nastąpiła dwa lata później, po wyczerpaniu zasiłku dla bezrobotnych. Przedstawione okoliczności wskazują, że przedwczesna śmierć L.Ł. mogła być skutkiem trwającego od wielu lat procesu chorobowego. Wszystkie te fakty powinny zostać uwzględnione i wyważone przez organ, w toku oceny spełniania warunków wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ocena ta powinna zostać zawarta w uzasadnieniu ponownej decyzji rozstrzygającej wniosek H.Ł. o przyznanie na rzecz dziecka renty rodzinnej w drodze wyjątku. Dopiero bowiem dogłębna analiza całego materiału dowodowego, pozwoli na stwierdzenie, czy wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest uzasadniony. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.