II SA/Wa 2082/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.) Andrzej Kołodziej Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zdolności do służby w powietrzu 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojskowa Komisja Lotniczo - Lekarska w [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz § 4, 16, 21 ust. 1 i 2, § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15 poz. 80), zaliczyła A. K. do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej: Z/IC - Zał. 2/I, Gr. IC - zdolny do szkolenia lotniczego w Wyższej Szkole [...] w [...] jako kandydat na pilota samolotów transportowych, łącznikowych i śmigłowców; zdolny do szkolenia na samolotach typu PZL - 130 ORLIK z fotelem katapultowym. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania, tj. [...] (§ [...] załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r.), [...] (§ [...]) oraz [...] (§ [...]), nie stanowią przeciwwskazania do pełnienia zawodowej służby wojskowej jako kandydat na pilota samolotów transportowych, łącznikowych i śmigłowców, na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 2 I do ww. rozporządzenia W odwołaniu od ww. orzeczenia A. K., kwestionując zaniechanie zaliczenia go przez organ orzekający do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej Z/IA (zdolny do szkolenia lotniczego w charakterze pilota samolotów naddźwiękowych), wniósł o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich. Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., sprostowanym postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.", postanowiła uchylić zaskarżone orzeczenie Wojskowej Komisji Lotniczo - Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz poleciła tejże Komisji wznowić postępowanie orzecznicze i wydać nowe orzeczenie uwzględniając ustalenia dokonane przez Wojskową Komisję Lekarską Sił Powietrznych w W. W uzasadnieniu Komisja wskazała, iż przeprowadzone zostały kontrolne badania specjalistyczne w Wojskowym Instytucie Medycyny Lotnictwa, a mianowicie: badanie [...] oraz badanie [...]. W dniu [...] lipca 2011 r. wykonano kontrolne badanie [...], a uzyskane wyniki badań nie wskazały na schorzenia w zakresie [...] kandydata, ani też w zakresie [...]. Kontrolne badanie [...] wykazało niewielkie odchylenia od stanu prawidłowego pozwalające na szkolenie lotnicze nawet w gr. IA. W dniu [...] lipca 2011 r. wykonano również badanie [...], a następnie z uwagi na stwierdzenie w badaniu [...], zasięgnięto opinii [...] z Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej, co dało podstawę Komisji odwoławczej do uznania kandydata za zdolnego do szkolenia lotniczego tylko w gr. IC ze względów [...]. Z uwagi na powyższe, słuszne jest orzeczenie Komisji I instancji, która dokonała kwalifikacji przedmiotowego schorzenia według § [...] załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. Piloci samolotów naddźwiękowych (czyli gr. IA) są bowiem szczególnie narażeni na duże przeciążenia, a kandydaci na pilotów tych samolotów nie mogą posiadać żadnych obciążeń [...]. Powyższe orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w W. z dnia [...] lipca 2011 r., stało się przedmiotem skargi A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, iż ww. orzeczenie jest dla niego krzywdzące. Podniósł, iż na wstępnym etapie był badany przez kilku lekarzy [...], którzy dopuścili skarżącego do szkolenia z kat. Z/IA uzasadniając wyniki badania [...] - stwierdzające [...] - jako niemające znaczenia [...]. Zatem będąc przebadanym w Wojskowej Komisji Lotniczo - Lekarskiej w [...] został dopuszczony do szkolenia z kat. Z/IA. W przeprowadzeniu drugiego etapu badań, pomimo iż nie obejmowały one badań [...] i [...], skarżący otrzymał kat. Z/IC ze względu na niedostateczny wynik badań [...]. W toku postępowania odwoławczego przeprowadzono ponowne badania [...], (choć w ocenie skarżącego brak było ku temu podstaw) i w oparciu o opinię [...], który nie przeprowadzał konsultacji w obecności skarżącego - ustalona została kat. Z/IC. W odpowiedzi na skargę Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Dodatkowo Komisja wskazała, iż zarzuty skarżącego odnośnie braku zasadności wykonania ponownych badań [...] nie znajdują żadnego uzasadnienia. Przedmiotowa ułomność [...] została wykazana w orzeczeniu Komisji I instancji i rzutowała na treść tego orzeczenia. Skarżący zakwestionował ww. orzeczenie w całości, stąd Komisja odwoławcza nie mogła zaniechać przeprowadzenia kontrolnych badań [...]. Na zlecenie Komisji lekarz specjalista zakwalifikował wykazaną ułomność jako umożliwiającą zaliczenie skarżącego do kat. IC. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznawana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od treści skargi. Zauważyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do pełnienia służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (v. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt I SA 2114/97, LEX nr 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r., sygn. akt SA/Gd 1655/95, OSP z 1997 r., nr 7-8, poz. 135). Tym samym w zakresie nienormowanych przepisami szczególnymi, do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 8 ust 1 mającej w sprawie zastosowanie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm.), od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie, żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w k.p.a. (...). Zatem rozstrzyganie o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o sformalizowanym charakterze (art. 15 k.p.a.) Zaskarżone orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2011 r. zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu nadanym pkt 21 art. 1 ustawy z dnia 3 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18). Zgodnie z treścią powołanego przepisu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ustawowym warunkiem dopuszczalności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek: naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów procesowych oraz - stanowiące konsekwencję tego naruszenia -zaniechanie wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego, o których mowa w art. 136 k.p.a. W myśl powołanego przepisu organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest zatem możliwe tylko wtedy, gdy stwierdzony przez organ odwoławczy zakres postępowania dowodowego przekracza uprawnienia dowodowe tego organu, wyznaczone w art. 136 k.p.a. Zaprezentowany pogląd, który podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 1997 r., sygn. akt SA/Po 1237/96 (POP 1998, z. 3, poz. 92), który jakkolwiek zapadł w stanie prawnym sprzed nowelizacji k.p.a., to pozostaje nadal aktualny w obowiązującym stanie prawnym. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., winny znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy winien ograniczyć się do podania tych przyczyn oraz wskazać okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W decyzji kasacyjnej, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy nie może przesądzać o istocie sprawy, ani w jakikolwiek sposób narzucać organowi pierwszej instancji treści rozstrzygnięcia. Ingerencja w postaci zaleceń co do sposobu załatwienia konkretnej sprawy, rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, nie znajduje uzasadnienia w przepisach k.p.a. (v. wyrok NSA z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 2127/98). W kontrolowanej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało podjęte na skutek rozpatrzenia odwołania A. K. od orzeczenia Wojskowej Komisji Lotniczo-Lekarskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W odwołaniu skarżący wniósł o ponowne przeprowadzenie badań medycznych wobec - jak stwierdził - bezpodstawnego zakwalifikowania go do kat. Z/IC. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe poprzez realizację badań specjalistycznych obejmujących badanie [...] oraz badanie [...]. Wbrew twierdzeniom skargi, zasadność przeprowadzenia badań w powyższym zakresie potwierdza zarówno treść zaskarżonego orzeczenia Komisji pierwszej instancji (rozpoznane ułomności), jak i wniosek o ponowne przeprowadzenie badań zawarty w odwołaniu. Skoro rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane zostało w oparciu o rozpoznanie obejmujące m.in. [...], istniały podstawy do ponownego przeprowadzenia badania [...] w celu weryfikacji badania wykonanego w ramach tzw. pierwszego etapu badań wstępnych w Szpitalu Wojskowym w [...], mających charakter prognostyczny. Wyniki ponownego badania [...] były przedmiotem konsultacji lekarza [...] z Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej, który - jak wynika z akt sprawy - podzielił stanowisko Komisji pierwszej instancji odnośnie przyznanej skarżącemu kategorii Z/IC (k. 35 verte akt administracyjnych). Okoliczność, iż konsultacje przeprowadzono na podstawie dokumentów zawierających wyniki badań, bez osobistego udziału skarżącego, nie może mieć wpływu na ocenę dokonaną przez lekarza specjalistę w dziedzinie [...], która stanowi w istocie opinię biegłego (art. 84 k.p.a.). Uzupełnienie postępowania dowodowego w ww. zakresie doprowadziło Komisję odwoławczą do przyjęcia stanowiska, iż potwierdzone schorzenie [...], zakwalifikowane według § [...] załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...) (Dz. U. Nr 15 poz. 80), winno skutkować zaliczeniem skarżącego do kat. Z/IC. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Komisja odwoławcza wyraźnie wskazała na słuszność rozstrzygnięcia Komisji pierwszej instancji w zakresie kwalifikacji schorzenia oraz kategorii zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. W świetle powyższego nie znajduje prawnego uzasadnienia podjęte przez Komisję odwoławczą rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Byłoby ono uzasadnione jedynie w sytuacji naruszenia przez Komisję pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego skutkującego koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wykraczającym poza uprawnienia Komisji odwoławczej określone w art. 136 k.p.a. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie. Zauważyć również należy, iż podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Komisja odwoławcza "postanowiła uchylić orzeczenie organu pierwszej instancji i poleciła WKLL w [...] wznowić postępowanie orzecznicze i wydać nowe orzeczenie uwzględniając ustalenia dokonane przez WKLSP". Niezależnie od wadliwego sformułowania sentencji orzeczenia, Komisja odwoławcza w sposób nieuprawniony przesądziła o istocie sprawy narzucając Komisji pierwszej instancji treść rozstrzygnięcia w oparciu o wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego. O ile bowiem przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, o tyle dokonana przez Komisję odwoławczą ingerencja w postaci zalecenia co do sposobu załatwienia przedmiotowej sprawy wykracza poza dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. Wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania administracyjnego, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowały uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Rozpatrując sprawę ponownie Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w W., biorąc pod uwagę wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego, wyda stosowne rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. Zważy przy tym, iż w sytuacji, gdy organ odwoławczy dochodzi do przekonania o prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, winien znaleźć zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł - na podstawie art. 152 p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji.