II SA/Wa 2089/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku osiedleniowego oraz zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023r. [...] J. W., [...] Sekcji Promocji Wydziału [...] Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...], zwrócił się do Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] o przyznanie należności finansowych z tytułu zasiłku osiedleniowego z uwzględnieniem norm przysługujących na żołnierza i członków jego najbliższej rodziny oraz zwrotu poniesionych kosztów przewozu urządzeń domowych do nowego miejsca pełnienia służby, tj. w związku z wyznaczeniem na stanowisko służbowe w Wojskowym Centrum Rekrutacji w [...]. Do przedmiotowego wniosku żołnierz dołączył dokumenty potwierdzające zameldowanie jego i członków jego rodziny w miejscowości [...], oświadczając równocześnie, że on sam i jego żona bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli i nie są właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego oraz że bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli zameldowani na pobyt stały/pobyt czasowy w miejscowości [...]. Do wniosku dołączono również rachunek potwierdzający poniesione koszty przewozu urządzeń domowych w związku z przesiedleniem się do nowego miejsca pełnienia służby na kwotę 9.000,00 zł brutto. Decyzją z dnia [...] czerwca 2023r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] odmówił przyznania [...] J. W. wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu swego stanowiska organ I instancji wskazał, że żołnierz nie spełnił przesłanek do przyznania zasiłku osiedleniowego oraz zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych, gdyż nie wykazał faktu przesiedlenia się wraz z rodziną do nowego miejsca pełnienia służby. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego odwołania Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji wydał w dniu [...] sierpnia 2023r. decyzję którą utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 445 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, w której żołnierz zajmował dotychczasowe stanowisko służbowe przysługują: 1) ryczałt z tytułu przeniesienia - w wysokości 50% najniższej stawki uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego; 2) diety - za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby w wysokości stawki diety przysługującej z tytułu odbywania krajowej podróży służbowej, obowiązującej w dniu przejazdu żołnierza do nowego miejsca pełnienia służby; 3) ryczałt na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania do nowego miejsca pełnienia służby - w wysokości obowiązującej w dniu przejazdu żołnierza ceny biletu za przejazd pociągiem pospiesznym w klasie drugiej między dotychczasowym miejscem stałego zamieszkania żołnierza albo członków jego rodziny a nowym miejscem pełnienia służby, z uwzględnieniem posiadanej przez żołnierza i członków jego rodziny ulgi na dany środek transportu, bez względu na to z jakiego tytułu ulga im przysługuje; w przypadku gdy na danej trasie jest brak połączenia kolejowego, cenę biletu ustala się na podstawie tabeli opłat przewoźnika kolejowego i najkrótszej odległości drogowej między dotychczasowym miejscem stałego zamieszkania żołnierza albo członków jego rodziny a nowym miejscem pełnienia służby. Dodał, że jak stanowi ust. 2, w przypadku przesiedlenia się żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 1, do nowego miejsca pełnienia służby przysługuje mu ponadto: 1) zasiłek osiedleniowy - w wysokości: a) 250% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego - jeżeli żołnierz przesiedlił się z członkami rodziny, b) 50% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego -jeżeli żołnierz: - jest samotny albo - przesiedlił się bez członków rodziny; 2) zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych - w wysokości udokumentowanej rachunkiem, nie większej jednak niż 200% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego. Zwrócił też uwagę na to, że zgodnie z ust. 4 zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe w miejscowości, w której żołnierz lub jego małżonek są właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego albo jest on zameldowany na pobyt stały. W dalszej kolejności wskazano na przepisy wykonawcze określające zasady i tryb przyznawania należności wynikających z faktu wyznaczenia żołnierza do nowego miejsca pełnienia służby przywołując brzmienie § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych za przeniesienia, przesiedlenia i podróże służbowe, zgodnie z którym przy obliczaniu diet za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby oraz ryczałtu na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania żołnierza do nowego miejsca pełnienia służby będącego miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, w których żołnierz pełni służbę, lub miejscowością pobliską w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2017 oraz z 2022 r. poz. 6551 albo miejscowością, w której żołnierz w związku z przeniesieniem służbowym korzysta z jednej z form zakwaterowania na podstawie tej ustawy, uwzględnia się członków rodziny przesiedlających się z żołnierzem w dniu przejazdu żołnierza do nowego miejsca pełnienia służby. Wskazał również na brzmienie § 7 ust. 4 pkt 1) i 2), z których wynika że do wniosku o wypłatę zasiłku osiedleniowego i zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych żołnierz dołącza: 1) dokument potwierdzający przesiedlenie się do nowego miejsca pełnienia służby, o którym mowa w § 4 ust. 1, a w przypadku gdy prawo do należności jest uzależnione od przesiedlenia się członków rodziny żołnierza - również dokument potwierdzający ich przesiedlenie się; 2) oświadczenie, że w miejscowości, do której żołnierz został przeniesiony, on sam lub jego małżonek bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego oraz że bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli zameldowani w tej miejscowości na pobyt stały. W części merytorycznej uzasadnienia organ II instancji wskazał, że w jego ocenie miejscem stałego zamieszkania wnioskodawcy jeszcze przed wyznaczeniem na stanowisko służbowe w WCR w [...] pozostawała [...]. Powyższe wywiódł z tego, iż już w samym wniosku o przeniesienie służbowe do WCR w [...] skarżący podnosił konieczność sprawowania opieki nad żoną, która w trakcie pełnienie przez niego służby w [...] Bazie Lotnictwa Transportowego zamieszkiwała w m. [...], jak też z tego, że w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego strona nie wypowiedziała się co do kwestii związanych z miejscem pobierania nauki przez jej dzieci, jak również w żaden inny sposób nie wykazała, że przesiedlenie w związku z wyznaczeniem na stanowisko w nowym miejscu pełnienia służby nie miało jedynie fikcyjnego charakteru. Organ zdyskredytował też oświadczenie strony o wcześniejszym zamieszkiwaniu w miejscowości [...]. Według organu sam fakt przedłożenia do akt sprawy przez żołnierza umowy najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...], [...], gm. [...], nie świadczy o tym, że żołnierz przed przeniesieniem służbowych do WCR w [...] faktycznie w lokalu tym zamieszkiwał, a już tym bardziej wspólnie z członkami rodziny. Niewiarygodność twierdzeń strony wynika w ocenie organu z tego, że zgodnie z treścią umowy najmu przedłożonej na potrzeby postępowania pierwszoinstancyjnego jako wynajmujący wskazany był Pan J. W. a najemcą Pan A. D., natomiast zgodnie z treścią umowy przedłożonej wraz z odwołaniem od skarżonej decyzji, zostało to skorygowane a role stron umowy zamienione. Dodatkowo podkreślono, iż [...] w żaden sposób nie wykazał, aby przed przeniesieniem służbowym centrum jego osobistych i majątkowych interesów oraz interesów jego rodziny znajdowało się w m. [...]. Organ przypomniał, że organ I instancji podważył powyższe wskazując chociażby na miejsce pobierania nauki przez córkę strony i szczegółowo analizując daty meldunku stałego [...] i jego rodziny jak również podejmując próbę ustalenia miejsca zatrudnienia żony żołnierza. W każdym z powyższych zagadnień sam zainteresowany milczał, odstępując tym samym od próby wykazania okoliczności mogących stanowić podstawę do przyznania wnioskowanych należności. Podobnie podkreślono, ze [...] nie wskazał jakim tytułem prawnym legitymuje się do nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w m. [...]. Organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, że nieruchomość ta najprawdopodobniej stanowi własność wnioskodawcy. Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł J. W. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając organowi naruszenie norm prawa konstytucyjnego w art. 7 Konstytucji RP i ustawowego art 7KPA w odniesieniu do postępowania dowodowego tym: -Art. 6 KPA (zasada praworządności) -Art. 7 KPA (zasada prawdy obiektywnej) -Art. 8 KPA (zasada pogłębiania zaufania) -Art. 75 § 1 KPA (dowody- postępowanie dowodowe sprzeczne z prawem niemające wpływu na ustalenie prawdy materialnej) -Art. 77 §1 KPA -Art. 78 KPA (wniosek dowodowy strony skarżącej - odrzucony - z nielogiczny umotywowaniem prawnym, umowa najmu przez skarżącego lokalu rodzinnego w. m [...] Przepis art. 76 § 3 k.p.a. wyraźnie dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, co potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych. W szczególności w wyroku z 18 czerwca 1999 r. (I SA 1563/98, LEK nr 48544) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził trafne stanowisko, że jeśli organ zaprzecza twierdzeniom skarżącej dotyczący umowy najmu lokalu , to w omawianym zakresie winien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe po myśli art. 76 § 3 k.p.a. i w przekonywający sposób uzasadnić własną, odmienną ocenę czego Organ I i również Organ II instancji nie zastosował - Art. 80 KPA (naruszona zasada swobodnej oceny dowodów mających znaczenie w sprawie tj. zamieszkanie i przesiedlenie strony skarżącej wraz rodziną. Organ II Instancji przekracza- bez logiki prawa nawet swobodną ocenę dowodów na fakt oczywisty zamieszkania i przesiedlenia. -Art. 107 § 3 KPA (nieuzasadnienie Decyzji Organu II Instancji - i bez oczywistej zastosowanej podstawy prawnej) -Art. 10 § 1 KPA (zasada czynnego udziału strony) - Art. 79 KPA (wyeliminowany udział strony skarżącej w czynnościach dowodowych) - Art. 81 KPA ( ograniczone prawo strony do wypowiedzenia się co do dowodów, faktów mających znaczenie dla sprawy ), -art. 77 § 1 KPA (także art. 7 KPA) gdy Ograny I, II instancji nie przeprowadził dowodu z urzędu: - Jako dowód Organ II Instancji powinien dopuścić wszystko- zgodnie z prawem i logika prawa , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 KPA): -art. 107 KPA w uzasadnieniu decyzji Organ I Instancji i Organ II instancji absolutnie nie wskazuje, które fakty zostały uznał za udowodnione, dowody, na których oparł rozstrzygniecie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ rozpoznając sprawę przez pryzmat normy art.445 ust.2 ustawy o obronie Ojczyzny, ustalił w sposób wyczerpujący stan faktyczny. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Zgodnie z w/w przepisem, w przypadku przesiedlenia się żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 1, do nowego miejsca pełnienia służby przysługują mu ponadto: 1) zasiłek osiedleniowy – w wysokości: a) 250% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego – jeżeli żołnierz przesiedlił się z członkami rodziny, b) 50% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego – jeżeli żołnierz: – jest samotny albo – przesiedlił się bez członków rodziny; 2) zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych – w wysokości udokumentowanej rachunkiem, nie większej jednak niż 200% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego. Do powyższej regulacji zostało wydane rozporządzenie przez Ministra Obrony Narodowej z 6 lipca 2022r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych za przeniesienia, przesiedlenia i podróże służbowe. W jego par.7 ust.4 prawodawca określił zaś szczegółowo rodzaj dokumentów dołączanych do omawianego wniosku. Przy analizie przywołanego par.7 rozporządzenia, nie sposób pominąć odesłania , jakiego prawodawca dokonał w jego ust.4 pkt.1. Odnosząc się do dokumentu potwierdzającego przesiedlenie do nowego miejsca pełnienia służby, nawiązał do treści par.4 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia w którego treści znajduje się przypis wyjaśniający, iż nowym miejscem pełnienia służby jest miejscowość stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, w których żołnierz pełni służbę, lub miejscowość pobliska w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2017 oraz z 2022 r. poz. 655). Tego rodzaju zabieg stylistyczny prowadzi wprost do wniosku, iż intencją prawodawcy było dekodowanie zwrotu "nowe miejsce pełnienia służby" przy użyciu m.in. określenia "miejscowość pobliska" w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2017 oraz z 2022 r. poz. 655). Biorąc pod uwagę powyższą intencję prawodawcy stwierdzić należało, że każde sformułowanie -"nowe miejsce pełnienia służby"- użyte w ustawie o obronie Ojczyzny jak i w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 6 lipca 2022r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych za przeniesienia, przesiedlenia i podróże służbowe, winno być dekodowane jako odnoszące się do miejscowości stanowiącej siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału w którym żołnierz pełni służbę lub do miejscowości pobliskiej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2017 oraz z 2022 r. poz. 655). Za sprzeczne z zasadami logiki i prawidłowej legislacji należałoby bowiem uznać używanie przez prawodawcę w aktach prawnych regulujących tą samą materię, różnych rozumień tego samego pojęcia. Akty prawne winny być co do zasady spójne i w taki też sposób powinny wyjaśniać znaczenia używanych w nich określeń. W świetle powyższego, przystępując do rozpoznawani wniosku strony organ winien więc w pierwszej kolejności ustalić dwie kluczowe dla sprawy okoliczności: 1 - czy żołnierz (lub żołnierz wraz z rodziną) mieszkał w miejscowości w której dotychczas pełnił służbę, 2 - czy żołnierz (lub żołnierz wraz z rodziną) w chwili składania wniosku, mieszka w miejscowości w której aktualnie pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Dopiero kumulatywne spełnienie obydwu w/w przesłanek będzie umożliwiało pozytywne rozpoznanie wniosku. Przechodząc do materii badanej sprawy wskazania wymagało to, że organ nie poczynił wyczerpujących ustaleń pierwszej z w/w przesłanek. Poprzestał bowiem jedynie na zdyskredytowaniu dowodu przedstawionego przez stronę w postaci umowy najmu lokalu w miejscowości [...]. Nie uwzględnił zaś wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę (dowód z przesłuchania właściciela domu i sąsiada) dla wykazania faktu zamieszkiwania w owym domu. Nie spróbował nawet wyjaśnić powodów dla jakich uznał, że zbędnym będzie przeprowadzanie zawnioskowanych dowodów. Tego rodzaju prowadzenie postępowania dowodowego nie może liczyć na aprobatę Sądu. W sytuacji gdy ustalenie kluczowej dla rozstrzygnięcia kwestii byłoby możliwe w oparciu o dowód z przesłuchania świadków mogących mieć wiedzę o istotnych dla sprawy faktach, brak ich przeprowadzenia i poprzestanie jedynie na ogólnikowych domniemaniach, nie jawi się jako działanie poprawne. Analiza treści uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia jak i akt administracyjnych prowadzi do wniosku, iż organ uchybił też poprawnemu wyjaśnieniu faktu aktualnego zamieszkiwania przez żołnierza wraz z rodziną w miejscowości w której aktualnie pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość w miejscowości [...] "najprawdopodobniej stanowi własność wnioskodawcy". Tego typu stwierdzenia nie sposób jednak, mieszka w miejscowości w której aktualnie pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. uznać za stanowcze ustalenie faktu. Nie wymaga pogłębionego wyjaśniania okoliczność, ze samo przypuszczenie nie stanowi dowodu na istnienie konkretnego faktu. Organ nie starał się nawet w przybliżeniu wyjaśnić powodów dla jakich wysnuł w/w przypuszczenie i nie wskazał dokumentów, na podstawie których je wysnuł. Wyjaśnić należy, że organ mógł oczywiście zobowiązać żołnierza do złożenia oświadczenia co do tytułu prawnego przysługującego mu (lub jego żonie) do lokalu w [...]. Następnie – w razie zignorowania owego wezwania przez wnioskodawcę mógł wyciągnąć z tego faktu negatywne dla strony wnioski. Skoro jednak organ przyjął inną taktykę postępowania i postanowił ustalić to, jaki tytuł prawny do lokalu w [...] przysługuje wnioskodawcy, to winien wspomniane okoliczności ustalić w sposób precyzyjny. Nie czyniąc tego uchybił de facto obowiązkowi ustalenia kluczowych dla sprawy faktów. To zaś prowadzi do konkluzji, że całe rozstrzygnięcie jest przedwczesne. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz.935). Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić uwagi poczynione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.