II SA/Wa 2090/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-29
Skład orzekający: Danuta Kania, Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu emerytalnego dotyczącej policyjnej renty inwalidzkiej, czy też właściwy jest sąd powszechny?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu emerytalnego dotyczącej policyjnej renty inwalidzkiej. Zgodnie z przepisami ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, od decyzji organu emerytalnego przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego, zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego. Wnioski dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają rozpoznaniu przez organy administracji publicznej w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, a właściwy jest sąd powszechny.Stan faktyczny
Skarżący J. R. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z 2010 r. dotyczącej zmiany policyjnej renty inwalidzkiej, wskazując na rażące naruszenie prawa materialnego i procedury. Minister postanowieniem z lipca 2018 r. zwrócił skarżącemu podanie, uznając, że właściwy do rozpatrzenia sprawy jest sąd powszechny. Po utrzymaniu w mocy tego postanowienia przez Ministra w październiku 2018 r., skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie zwrotu podania.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. (data wpływu do organu) J. R. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o stwierdzenie nieważności - w trybie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej: "k.p.a." - decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Dyrektor ZER MSWiA") nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. o zmianie policyjnej renty inwalidzkiej przyznanej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r.
Jako podstawę wniosku skarżący wskazał rażące naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię bądź niewłaściwe zastosowanie art. 33 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr. 8, poz. 67 ze zm.), dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), oraz rażące naruszenie procedury administracyjnej, które doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, negatywnie wpłynęło na ustalenia faktyczne i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nadto wyjątkowo stronnicze wydanie decyzji, oparcie decyzji na wadliwych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie oraz nierozważenie przez organ możliwości zastosowana wszystkich przepisów mogących mieć zastosowanie w sprawie, a zastosowanie tylko niektórych z nich.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Minister, działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., orzekł o zwrocie skarżącemu wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r.
Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ, iż właściwym i jedynym dopuszczalnym trybem kwestionowania decyzji Dyrektora ZER MSWiA w zakresie zaopatrzenia emerytalnego, jest wniesienie odwołania do właściwego sądu, w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.), dalej: "k.p.c.". Tym samym złożony do Ministra wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA odmawiającej prawa do emerytury policyjnej dotyczy w istocie żądania wszczęcia postępowania w sprawie podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny w oparciu o przepisy k.p.c. W konsekwencji przedmiotowy wniosek skarżącego wniesiony do organu niewłaściwego, gdyż właściwym w sprawie jest sąd powszechny, podlegał zwrotowi, stosownie do art. 66 § 3 k.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca stwierdził, iż wyrażona w zaskarżonym postanowieniu wykładnia prawa jest sprzeczna z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Ww. rozstrzygnięcie jest niesłuszne, krzywdzące, w sposób oczywisty i bezsporny narusza praworządność Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności przepisy zasad ogólnych procedury administracyjnej wynikające z art. 7 - 11 k.p.a.
Wskazanym na wstępie postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Minister, działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu sprawy, organ stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, iż organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą działać tylko o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia i tylko w zakresie upoważnienia wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W postępowaniu wszczynanym na żądanie strony organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien przekazać ją organowi właściwemu albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zaznaczył także, że przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy.
Jak prawidłowo stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji w stosunku do funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (...) oraz członków ich rodzin - organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, tj. Dyrektor ZER MSWiA. Tryb odwoławczy od przedmiotowej decyzji określony został przez ustawodawcę w art. 32 ust. 4 ww. ustawy poprzez wskazanie, iż od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (wyłącznie) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Także w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że skoro przepis art. 11 ww. ustawy odsyła do przepisów m.in. Kodeksu postępowania administracyjnego wyłącznie w sprawach w niej nieuregulowanych, a postępowanie w sprawach emerytalno-rentowych, w tym wydawanie w jego ramach decyzji ustalających lub odmawiających prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jak również decyzji ponownie ustalającej m.in. wysokość świadczenia, uregulowane zostało w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące stwierdzenia nieważności tych decyzji nie mają zastosowania do decyzji organu emerytalnego, czy rentowego.
W konsekwencji Minister ocenił, iż w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo przyjęto, że jedynym trybem kwestionowania analizowanych decyzji Dyrektora ZER MSWiA jest wniesienie odwołania do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postepowania cywilnego. Zasadnie też uznano, że wniosek skarżącego dotyczy w istocie żądania wszczęcia postępowania w sprawie podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny w oparciu o przepisy Kodeksu postepowania cywilnego. Z uwagi na powyższe oraz regulację art. 66 § 3 k.p.a., organ zwrócił skarżącemu podanie z dnia [...] czerwca 2018 r. uznając, iż właściwy w sprawie jest sąd powszechny.
Jednocześnie organ zauważył, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca nie podniósł żadnych okoliczności na poparcie swojego żądania. Jego stwierdzenie, że przedmiotowe postanowienie jest sprzeczne z orzecznictwem Sądu Najwyższego nie zostało poparte żadnymi argumentami.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Ministra SWiA z dnia [...] października 2018 r. skarżący wniósł o stwierdzenie jego nieważności w całości. Wydanemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 6 - 11 k.p.a. przez ich niezastosowanie oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez jego dowolne zastosowanie;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwej interpretacji i przyjęciu, iż Minister nie jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności rażąco naruszającej prawo ostatecznej decyzji administracyjnej odmownej Dyrektora ZER MSWiA nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. o zmianie policyjnej renty inwalidzkiej, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, dowolnie rozstrzygającej jego wniosek z dnia [...] listopada 2008 r. o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie przez organ wysokości przyznanego mu decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. świadczenia rentowego przez ustalenie na nowo podstawy jego wymiaru, a właściwym w tej sprawie jest sąd powszechny;
3) dokonanie dowolnej analizy stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie;
4) nierozpoznanie istoty sprawy oraz rozpoznanie żądania nieistniejącego we wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r.
W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący wskazał, iż w jego ocenie Minister był i jest władny prowadzić postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, a także był i jest władny rozstrzygnąć jego sprawę w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdził, iż organ nie wskazał żadnego przepisu, na podstawie którego sąd powszechny miałby obowiązek stwierdzać nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej. Ocenił, iż zaskarżone i poprzedzające je postanowienie, wydane zostało z naruszeniem ww. przepisów prawa i jest stronnicze.
Wskazał dalej, iż w całości niezmiennie podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie nieważnościowej. Natomiast stanowisko organu wyrażone w lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie jest przekonujące, lecz jest sprzeczne z prawdziwym stanem rzeczy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż organ nadzoru dowolnie badał swoją właściwość oraz przesłanki nieważności.
Końcowo skarżący wskazał, iż kwestionuje w całości zaskarżone postanowienie jako dowolne, stronnicze, niesłuszne, krzywdzące i rażąco naruszające prawo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2019 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Wskazał, iż lakoniczna treść odpowiedzi organu na skargę jest niespójna, nieprzekonująca i całkowicie bezzasadna. Podkreślił, iż Minister SWiA jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności, w trybie nadzoru i przepisów k.p.a., decyzji administracyjnej wydanej przez Dyrektora ZER MSWiA. Wskazał, iż domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] maja 2010 r. o zmianie policyjnej renty inwalidzkiej również z powodu zaniechania dopełnienia obowiązku przez organ emerytalny weryfikacji przedłożonego przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w [...] zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2010 r. o uposażeniu i nagrodzie rocznej dla celów emerytalnych, określającego wysokość otrzymywanego przez skarżącego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnim zajmowanym stanowisku służbowym - starszego oficera ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Komendzie Rejonowej PSP w [...], tj. uposażenia za miesiąc sierpień 1996 r. - dowolnie ustalonego w związku z realizacją ostatecznej decyzji Komendanta Głównego PSP z dnia [...] października 2008 r. nr [...].
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu na okoliczności rozstrzyganej sprawy z treści pisma Biura Interwencyjnej Pomocy Prawnej przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] oraz wymienionych orzeczeń Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Prawną podstawę wydanych w postępowaniu administracyjnym postanowień stanowił art. 66 § 3 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Jak z powyższego wynika, co zasadnie podniósł również Minister w wydanych postanowieniach, kluczowym dla oceny właściwości rzeczowej organu administracji publicznej jest ustalenie, czy wniesione doń podanie, z uwagi na przedmiot sprawy podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez ten organ. Ustalenie, iż wniesione podanie (wniosek) nie należy do właściwości rzeczowej organu, a właściwy w sprawie jest sąd powszechny obliguje organ administracji publicznej do zwrotu podania.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż przedmiotem wniesionego przez skarżącego wniosku jest stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. o zmianie policyjnej renty inwalidzkiej przyznanej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r., która to decyzja - w ocenie skarżącego - wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym z treści wniosku wynika, że skarżący kwestionuje stanowisko wyrażone w ww. decyzji jako niezgodne z prawem.
Wobec tak zakreślonego przedmiotu wniosku, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż kwestie związane z zaopatrzeniem emerytalnym policjantów zostały uregulowane w powołanej wyżej ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy prawo do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń pieniężnych z tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji w stosunku do funkcjonariuszy Policji (...) organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W treści art. 32 ust. 4 ww. ustawy określono natomiast, iż od decyzji organu emerytalnego przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem zakwestionowanie prawidłowości wydanej decyzji skutkuje poddaniem jej kontroli sądu powszechnego.
W przedmiotowym wniosku skarżący kwestionuje merytoryczną prawidłowość decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] maja 2010 r. zmieniającej decyzję tegoż organu nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. w przedmiocie przyznania policyjnej renty inwalidzkiej, co wprost wynika z treści wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r., skargi do Sądu oraz pisma procesowego z dnia 2 stycznia 2019 r. Ww. decyzja z dnia [...] maja 2010 r. została podjęta w trybie art. 33 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) wedle którego, w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w pkt 1-6, organ emerytalny uchyla lub zmienia na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, decyzję ustalającą prawo do zaopatrzenia emerytalnego lub wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia. Stosownie do przywołanej wyżej treści art. 32 ust. 4 ww. ustawy, również od decyzji tej, tak jak od pozostałych decyzji organu emerytalnego ustalającego prawo i wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, przysługuje odwołanie do sądu właściwego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W tym miejscu zauważyć należy, iż jak stanowi art. 11 ww. ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższego wynika, że odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma miejsce wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w ustawie.
Z kolei z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - Dział III zatytułowany "Przepisy szczególne w sprawach ubezpieczeń społecznych" wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenie społeczne (art. 180 § 1 i 2 k.p.a.). Organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne; do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1 (art. 181 k.p.a.).
Jak z powyższego wynika, w wymienionych sprawach pierwszeństwo w zastosowaniu mają przepisy szczególne, natomiast przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wtedy, gdy określonej kwestii nie normują przepisy szczególne. Zatem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych organy właściwe w sprawach ubezpieczeń społecznych stosują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie w tym zakresie, w jakim nie są one uregulowane przepisami proceduralnymi zawartymi w aktach prawnych stanowiących o przyznawaniu i dochodzeniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Skoro kwestie dotyczące specyfiki postępowania w sprawach emerytalno-rentowych decyzji ustalających lub odmawiających prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jak również trybu wznowienia postępowania w tych sprawach regulują przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), należy uznać, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące stwierdzenia nieważności tych decyzji nie mają do tych decyzji organu rentowego zastosowania. Stanowisko w tej sprawie zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt II UKN 161/99 (publ. OSNP 2000/14/562), który stwierdził, że: "przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie przewidują prawnej możliwości uznania nieważności decyzji organu rentowego". Pogląd powyższy został przywołany w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2002 r. sygn. akt II UKN 356/01 (publ. OSNP 2004/3/52). Z kolei w postanowieniu z dnia 25 lutego 2003 r. sygn. akt III KKO 16/02 (publ. OSNP 2004/6/109) Sąd Najwyższy stwierdził, iż żądanie strony zmierzające do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych podlega rozpoznaniu jako odwołanie od tej decyzji, bądź jako wniosek o ponowne ustalenie uprawnień z tego ubezpieczenia, rozstrzygany nową decyzją, która może być zaskarżona do sądu ubezpieczeń społecznych. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13 (publ. CBOSA) stwierdził, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydanych na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
W Kodeksie postępowania cywilnego postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych regulują przepisy od art. 4778 do 47714a, a także przepisy wspólne dla tych spraw oraz dla spraw z zakresu prawa pracy zawarte w art. 459-476. Przepis art. 476 § 2 k.p.c. zalicza do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych między innymi sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent oraz innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przy czym, co wynika z art. 476 § 4 k.p.c., przez organy rentowe rozumie się: jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń, wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości - właściwe do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w § 2, a także Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Natomiast art. 4778 k.p.c. stanowi, że sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, należą do sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Przepisy art. 4779 - 47714a regulują kwestie związane z wniesieniem odwołania, jego wymogami formalnymi oraz sposoby rozstrzygnięcia odwołania przez sąd. Regulacja ta łącznie z przepisami szczególnymi dotyczącymi postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy służb mundurowych tworzy regulację kompletną.
Stwierdzić więc należy, iż złożenie do organu rentowego podległego Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w przedmiocie świadczenia rentowego, nie rodzi po stronie tego organu obowiązku wszczęcia postępowania i procedowania w tym zakresie. W tej sytuacji, zastosowanie ma regulacja określona w art. 66 § 3 k.p.a., a w konsekwencji zwrot podania wnioskodawcy. Tym samym rozstrzygnięcia podjęte przez orzekające w niniejszej sprawie organy są prawidłowe.
W kontekście powyższych rozważań i ustaleń za nieuprawnione uznać należy podniesione w skardze zarzuty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwej interpretacji w art. 66 § 3 k.p.a. oraz naruszenia przepisów postępowania.
Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosku zawartego w piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2019 r. wobec niespełnienia przesłanek określonych w ww. przepisie uznając w szczególności, że wymienione przez skarżącego orzeczenia Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego nie mieszczą się w definicji dowodu, o którym mowa w ww. przepisie. Niezależnie od powyższego Sąd odniósł się do poglądów przedstawionych w ww. orzeczeniach Sądu Najwyższego, uznał jednocześnie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt P 9/15 (publ. LEX nr 2399456) nie dotyczy materii będącej przedmiotem niniejszej sprawy.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło