II SA/Wa 2096/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), WSA Joanna Kube, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu wniosku W.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że W.K. zawodową służbę wojskową pełnił do 2003 r. ostatnio na stanowisku służbowym: Kierownik Cyklu - [...] (P.) - [...] (stopień etatowy: [...]; specjalność wojskowa: [...] grupa uposażenia: U-14). Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., w sprawie zmian organizacyjnych w jednostkach szkolnictwa wojskowego podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych, Centrum Szkolenia [...], w którym oficer pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 31 grudnia 2002 r. uległo rozformowaniu, w wyniku czego oficer utracił zajmowane wówczas stanowisko służbowe i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych (zawodowych). Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.), wypowiedział oficerowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Powyższą decyzję doręczono zainteresowanemu w dniu 16 grudnia 2002 r. Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] stycznia 2003 r. wydaną dla celów ewidencyjnych, zwolnił W. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2003 r. i przeniósł do rezerwy, wskutek upływu skróconego na wniosek żołnierza terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy. W dniu 27 czerwca 2006 r. W. K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na uwadze Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r. [...]. W. K. w dniu 17 sierpnia 2006 r. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie Minister Obrony Narodowej wskazał, iż zgodnie z dyspozycja art. 78 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową, podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W sprawie bezspornym jest, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., w sprawie zmian organizacyjnych w jednostkach szkolnictwa wojskowego podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych, jednostka wojskowa, w której W. K. pełnił zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu w dniu 31 grudnia 2002 r., w wyniku czego oficer utracił zajmowane wówczas stanowisko służbowe. Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego o rozformowaniu jednostki wojskowej miał charakter konstytutywny. Był aktem, mocą którego dokonano rozformowania. Nie był zapowiedzią rozformowania w przyszłości. Nie był aktem jedynie inicjującym (zapoczątkowującym) to rozformowanie, lecz aktem mocą którego dokonano rozformowania. W tym zakresie nie był wydany żaden inny akt. Omawiane rozformowanie, było procesem przekształceń w wielu płaszczyznach: organizacyjnej, personalnej, lokalowej, technicznej, etc. Stąd uprawniony organ wojskowy wydając rozkaz o rozformowaniu określił początek i koniec tegoż procesu. Jak wynika z akt sprawy brak było możliwości zaproponowania oficerowi równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego. Ponadto oficer skorzystał z dobrodziejstwa jakie stwarzała w tym okresie ustawa z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006 (Dz. U. Nr 76, poz. 804 z późn. zm.). Otóż art. 14 tej ustawy dawał oficerowi możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy i otrzymania z tego tytułu odszkodowania. W. K. wystąpił w dniu 19 grudnia 2002 r. z wnioskiem, o skrócenie okresu wypowiedzenia o osiem miesięcy i za ten okres otrzymał stosowne odszkodowanie, niezależnie od wszystkich innych należności przysługujących mu z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej dodatkowo podniósł, iż w sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek wynikających z treści art. 156 § 1 kpa dających podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uchybienie art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dn. 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż w świetle przytoczonego przepisu wbrew jego wyraźnemu brzmieniu, dopuszczalnym jest wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej przy braku rzeczywistego, a w tym czasowego związku przyczynowego pomiędzy rozformowaniem jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę a tym wypowiedzeniem. 2. naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 3 kpa, polegające na braku dostatecznego uzasadnienia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego poprzez brak jednoznacznego określenia, które z dwóch wymienionych w art. 78 ust. 2 pkt. 2 zdanie 1 ww. ustawy - czy zmniejszenie się stanu etatowego, czy rozformowanie jednostki wojskowej było przyczyną dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 kpa.). W. K. we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] wypowiadającej mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, która w I instancji stała się ostateczna, wskazał jako pozytywną przesłankę stwierdzenia nieważności rażące naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 35 ze zm.), podnosząc iż brak było rzeczywistego, w tym czasowego, związku przyczynowego pomiędzy rozformowaniem jednostki wojskowej, w której pełnił służbę, a dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Z akt sprawy wynika, iż skarżącemu wypowiedziano stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w związku z rozformowaniem z dniem 31 grudnia 2002 r. jednostki wojskowej w której oficer pełnił zawodową służbę wojskową, bowiem na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w jednostkach wojskowych podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych Centrum Szkolenia [...] w P. uległa rozformowaniu z dniem 31 grudnia 2002 r. W związku z powyższym podjęte zostały działania zmierzające do wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe. W. K. znalazł się w tej grupie kadry zawodowej, dla której nie udało się znaleźć stanowiska odpowiedniego do posiadanych przez niego kwalifikacji wojskowych i zgodnego z posiadanym stopniem wojskowym. Brak możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe udokumentowany został w notatce służbowej skierowanej do Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z treścią art. 78 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy pragmatycznej, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Tak więc przepis ten dotyczy tych jednostek, które podlegają rozformowaniu. Ustawodawca użył tu sformułowania, które wskazuje, iż nie dotyczy to jednostek będących w trakcie rozformowywania, lecz takich, które temu procesowi podlegają, a więc są rozformowywane lub zapadły, co do nich formalne decyzje o ich rozformowaniu. W rozpatrywanej sprawie taką formalną decyzją był rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w jednostkach szkolnictwa wojskowego podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych na mocy którego Centrum [...] w P. uległo rozformowaniu w dniu 31 grudnia 2002 r. Zgodnie z definicją rozkazu zawartą w Kodeksie karnym "rozkaz to polecenie określonego działania lub zaniechania wydane służbowo żołnierzowi przez żołnierza starszego stopniem". Podobną definicję rozkazu zawiera Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, wedle niego rozkaz to "polecenie wykonania czegoś przez osobę uprawnioną" (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego PWN Warszawa 2002, s. 1004). Zarówno z definicji prawnej, jak i językowej wynika, iż rozkaz zawiera dwa elementy: wydanie go przez osobę uprawnianą, a więc wejście w życie oraz wykonanie. W rozpatrywanej sprawie Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego był uprawniony do wydania rozkazu dotyczącego zmian organizacyjnych w jednostkach szkolnictwa wojskowego podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych. Rozkaz ten wszedł w życie już w dniu wydania go, a więc [...] sierpnia 2002 r. natomiast jego wykonanie nastąpiło w dniu 31 grudnia 2002 r. Jednak już z chwilą gdy rozkaz został wydany i wszedł w życie jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił służbę, podlegała rozformowaniu i organy wojskowe mogły podjąć działania, do których były upoważnione na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nie zawiera również innych wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 kpa. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej, nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Tylko wystąpienie przesłanek z art. 156 § 1 kpa pozwala organowi na zastosowanie wobec decyzji sankcji nieważności. Jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji. Minister Obrony Narodowej w sposób prawidłowy ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, podnosząc, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON, wypowiadającej stosunek służbowy skarżącego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.