II SA/Wa 2098/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Kwiecińska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego M. K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "CWKL w [...]") orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] wydanym na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 12 pkt 1 i § 30 pkt 1,2,3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.) utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojkowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: RWKL w [...]) z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] o przyznaniu M. K. kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komendant Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w [...] skierował [...] M. K. do RWKL w [...], celem orzeczenia przydatności do dalszej zawodowej służby wojskowej po przyznanym urlopie zdrowotnym. Pismem z tej samej daty Komendant Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w [...] skierował wyżej wymienionego do RWKL w [...] celem orzeczenia ponownego urlopu zdrowotnego po przebytym urazie lewego podudzia. Po przeprowadzeniu badań oraz w oparciu o posiadaną dokumentację lekarską RWKL w [...] w dniu [...] maja 2014 r. sporządziła projekt orzeczenia oznaczonego numerem [...]. Wedle treści tego projektu RWKL w [...] orzekła o trwałej niezdolności M. K. do zawodowej służby wojskowej – kategoria N – Zał. 1 Grupa II. W projekcie orzeczenia w ramach ustalonego rozpoznania Komisja wymieniła: 1. Złamanie kości lewego podudzia leczone dwukrotnie operacyjnie z powolnym postępem zrostu i brakiem pełnej przebudowy kości piszczelowej lewej, znacznie upośledzające sprawność ruchową (§ 75 pkt 4), 2. Śladowa niestabilność przednia, przyśrodkowa I stopnia stawu kolanowego lewego, z zanikiem mięśniowym goleni 2 cm, po przebytym urazie kolana lewego (§ 77 pkt 5), 3. Blizna pooperacyjna prawego kolana (§ 3 pkt 1). Zgodnie z projektem w odniesieniu do schorzenia wymienionego w pkt 2 ustalono związek schorzenia ze służbą jako następstwo wypadku pozostającego w związku z tą służbą. Zespół orzecznicy CWKL w [...] w składzie J. P., R. S. oraz J. I. nie zatwierdził powyższego projektu orzeczenia i zarządził ponowne rozpatrzenie sprawy przez RWKL w [...] oraz wydanie orzeczenia zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami orzeczniczymi. W protokole z dnia [...] maja 2014 r. CWKL w [...] wskazała konkretne uchybienia zawarte w projekcie orzeczenia RWKL w [...] oraz podniosła, że w aktach orzeczniczych są dwa skierowania zainteresowanego do RWKL. CWKL w [...] wskazała, że w tej sytuacji nie jest jasne, co faktycznie ma zrobić Komisja, czy orzec urlop zdrowotny, czy też orzec w przedmiocie zdolności do dalszej zawodowej służby wojskowej. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Komendant Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w [...] skierował M. K. do RWKL w [...] w celu orzeczenia zdolności do pełnienia dalszej służby zawodowej po długotrwałym zwolnieniu lekarskim RWKL w [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. z 2010 r. Nr 90, poz. 93 ze zm.) oraz § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.) oraz § 5 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. poz. 1013), w dniu [...] lipca 2014 r. wydała orzeczenie nr [...], w którym stwierdziła, że M. K. jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria N – Zał. 1 Grupa II. Komisja rozpoznała: 1. Złamanie kości lewego podudzia leczone dwukrotnie operacyjnie z powolnym postępem zrostu i brakiem pełnej przebudowy kości piszczelowej lewej, znacznie upośledzające sprawność ruchową (§ 75 pkt 4, § 3 pkt 1), 2. Śladowa niestabilność przednia, przyśrodkowa I stopnia stawu kolanowego lewego, z zanikiem mięśniowym goleni 2 cm, po przebytym urazie kolana lewego (§ 77 pkt 5). Komisja ustaliła, że schorzenie wymienione w pkt 2 pozostaje w związku ze służbą wojskową jako następstwo wypadku pozostającego w związku z tą służbą. W odwołaniu do CWKL w [...] M. K. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem. Stwierdził, że Komisja wydała orzeczenie w oparciu o wyniki badania przeprowadzonego w kwietniu 2014 r., tj. 3 miesiące wcześniej. Od tamtego czasu jego sprawność uległa znaczącej poprawie. CWKL w [...] w składzie J. P., R. S. oraz J. I., działając na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 12 pkt 1 i § 30 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 powołanego rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia CWKL w [...] wskazała, że komisja wojskowa ocenia zdolność do zawodowej służby wojskowej na dzień badania, a nie prognozuje, czy nastąpi poprawa, czy też pogorszenie stanu zdrowia. Wskazała, że orzekany przez 315 dni, tj. przez prawie rok, nie wykonywał obowiązków służbowych i nie wiadomo przez jaki jeszcze czas nie będzie zdolny do zawodowej służby wojskowej. Po zakończeniu leczenia będzie mógł poprzez stosowne instytucje ubiegać się ponownie o ocenę zdolności do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia RWKL w [...]. Jednocześnie wystąpił o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1) art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz jego nieprawidłową ocenę, w szczególności zaś dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego w postaci opinii lekarskiej z dnia [...] czerwca 2014 r., skutkujące błędnym uznaniem, że u skarżącego występuje schorzenie uzasadniające uznanie go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i to w sposób trwały; 2) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a w zw. z § 30 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez odstąpienie od zbadania sprawy w zakresie potrzebnym dla jej prawidłowego załatwienia, w szczególności zaś poprzez zaniechanie skierowania orzekanego na dodatkowe badania lekarskie, pozwalające na kompletną i prawidłową ocenę jego stanu zdrowi i stopnia sprawności ruchowej; 3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw faktycznych jej wydania oraz brak należytego odniesienia się do postawionych w odwołaniu zarzutów. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że orzeczenie RWKL w [...] zostało wydane w oparciu o konsultację ortopedyczną z dnia [...] czerwca 2014 r., w trakcie której nie przeprowadzono żadnych badań. Opinia z tej konsultacji została wydana w oparciu o przedłożoną dokumentację i wyniki badań. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. skarżący wyjaśnił, że stan jego zdrowia stale się polepsza, jest w stanie biegać, był na leczeniu sanatoryjnym, po leczeniu miało być jeszcze jedno badanie, które się nie odbyło. Stwierdził, że jego stan zdrowia umożliwia dalszą służbę w wojsku. Wyjaśnił także, że w wojsku był wykładowcą w Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w postępowaniu przed CWKL w [...] doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zdolność i fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska. Komisja ta jest traktowana jako organ administracji publicznej, a więc wydane przez nią orzeczenia są uznawane za decyzje administracyjne, do których posiłkowo można stosować przepisy k.p.a. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.) nie zawiera wprawdzie norm odsyłających do stosowania przepisów k.p.a., ale należy zauważyć, że orzeczenia tych komisji załatwiają indywidualne sprawy administracyjne, a art. 1 pkt 1 k.p.a. wskazuje, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Wojskowe komisje lekarskie uznawane są za organy administracji publicznej, tym samym do postępowania przed nimi powinno się stosować posiłkowo przepisy k.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone przez wojskowe komisje lekarskie winno być zatem prowadzone w zgodzie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 9 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, której ustawodawca poświęcił rozdział 5. Kodeksu postępowania administracyjnego (przepisy art. 24 – 27 k.p.a.). Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż CWKL w [...] dopuściła się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., a w konsekwencji całe postępowanie odwoławcze dotknięte zostało kwalifikowaną wadą prawną. Stosownie bowiem do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w myśl art. 26 § 1 k.p.a., w przypadku wyłączenia pracownika (art. 24 k.p.a.) jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy, przy czym, jak stanowi z kolei przepis art. 24 § 4 k.p.a., wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wolą ustawodawcy wyrażoną w przepisie art. 27 § 1 k.p.a., w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., wyłączeniu podlega również członek organu kolegialnego. Wyłączenie pracownika, jako czynność procesowa rozstrzygająca o udziale konkretnego pracownika w postępowaniu w indywidualnie oznaczonej sprawie, następuje w formie postanowienia (art. 123 § 1 i § 2 k.p.a.). Taką też formę procesową ma postanowienie o wyznaczeniu innego pracownika do prowadzenia sprawy. Obydwa postanowienia wydawane są kolejno po sobie (por. J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, 12. wyd., s.146, teza 16.). Odnosząc treść powołanego przepisu do skontrolowanych przez Sąd działań orzekających w sprawie organów administracji należy w sposób jednoznaczny stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji (CWKL w [...]) brało udział trzech pracowników tego organu, którzy uprzednio brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) organu I instancji, tzn. orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]. Osobami tymi byli członkowie CWKL w [...] w osobach J. P., R.S. i J. I. Otóż, wyżej wymienieni pracownicy brali udział w postępowania prowadzonym przez organ I instancji, a mianowicie RWKL w [...], w ramach instytucji uregulowanej w § 26 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r.. Zgodnie bowiem z treścią ust. 1 tego przepisu, projekt orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającego: 1) trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z taką służbą, 2) związek lub brak związku śmierci z zawodową służbą wojskową - przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła wraz z pozostałą dokumentacją do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia. Wedle treści § 26 ust. 2, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Następnie przepis ten reguluje dalsze postępowania w sprawie przed komisją lekarską I instancji, uzależniając sposób prowadzenia tego postępowania i możliwy kierunek jego rozstrzygnięcia od stanowiska zajętego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia. I tak, po pierwsze, w przypadku zatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie w brzmieniu zatwierdzonego projektu (§ 26 ust. 3 rozporządzenia). Po drugie zaś, w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia komisja ta nakazuje ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie zgodne ze stanowiskiem wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 26 ust. 4 rozporządzenia). Analiza powyższego unormowania prowadzi do wniosku, że przepisem § 26 rozporządzenia prawodawca wprowadził do postępowania prowadzonego przez wojskowe komisje lekarskie szczególny rodzaj współdziałania organów – współdziałania podobnego do instytucji współdziałania przyjętej przez ustawodawcę na gruncie przepisu art. 106 k.p.a. Nie jest to jednak współdziałanie tożsame ze współdziałaniem uregulowanym w art. 106 k.p.a., gdyż art. 106 k.p.a. nie dotyczy organów powiązanych ze sobą zależnością służbową, pozostających w stosunku nadrzędności i podporządkowania organizacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II OSK 776/07, LEX nr 360131). Istotną cechą współdziałania określonego w § 26 rozporządzenia jest okoliczność, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji bierze także udział organ wyższego stopnia, a udział ten wyraża się w formie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia organu I instancji. Współdziałanie to polega zatem na współdecydowaniu, w określonych prawem przypadkach, o treści rozstrzygnięcia. Zdaniem WSA w Warszawie, tego rodzaju współdziałanie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 24 k.p.a., a członkowie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) wojskowej komisji lekarskiej poprzez tę szczególną postać współdziałania (zarówno w przypadku zatwierdzenia, jak i niezatwierdzenia projektu orzeczenia rejonowej wojskowej komisji lekarskiej), podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym. Jak wskazano już powyżej w rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że J. P., R. S. i J. I. brali udział, w ramach opisanej instytucji współdziałania, w postępowaniu w pierwszej instancji. To bowiem ci właśnie lekarze byli członkami CWKL w [...] i brali udział w posiedzeniu zespołu orzeczniczego CWKL w [...] w dniu [...] maja 2014 r., podczas którego nie zatwierdzono projektu orzeczenia organu I instancji, tj. RWKL w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] i zarządzono ponowne rozpatrzenie sprawy przez RWKL w [...] oraz wydanie orzeczenia zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami orzeczniczymi. Stwierdzone naruszenie prawa stanowi zatem podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a jak wynika z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wystąpienie naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienie skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez konieczności badania, czy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. także T. Woś (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, wyd. 4., Warszawa 2011, str. 665, teza 19.). Toteż, z powodu stwierdzonego kwalifikowanego naruszenie prawa procesowego, rozpatrywanie pozostałych sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie do podjęcia czynności procesowych, o których mowa w art. 26 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach, w pkt 3 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 tejże ustawy.