II SA/Wa 2102/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie odmowy przyznania G. S. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonemu, który wskutek szczególnych okoliczności nie spełnia warunków wymaganych w powołanej ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie może ze względu na wiek i stan zdrowia podjąć zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie ma niezbędnych środków utrzymania. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych G. S. ur. [...] lipca 1951 r. wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] maja 2001 r. uznana została za całkowicie niezdolną do pracy okresowo od czerwca 2002 r. do maja 2005 r. z uwagi na rozpoznaną chorobę [...]. Legitymuje się ona okresami wymaganymi do uzyskania uprawnień emerytalno-rentowych w wysokości 21 lat i 4 dni, w tym okresami składkowymi 16 lat 8 miesięcy i 7 dni oraz okresami nieskładkowymi 4 lata 3 miesiące i 27 dni. W ostatnim 10-leciu przed stwierdzeniem przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy wykazała jedynie okresy składkowe 2 lata 5 miesięcy i 27 dni, niespełniony więc został warunek wymagany do przyznania prawa do renty z art. 58 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto w okresie od 31 grudnia 1995 r. do końca sierpnia 2001 r. nie pozostawała w zatrudnieniu, mimo, że w tym okresie z uwagi na stan zdrowia była zdolna do pracy. Wobec tego Prezes ZUS uznając, że p. G. S. nie spełnia wszystkich przesłanek wymienionych w powołanym powyżej art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, umożliwiającym przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję odmawiającą jej przyznania prawa do tego świadczenia. Równocześnie podkreślił, że sama trudna sytuacja materialna, choć uwzględniona przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi podstaw od przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. S. domagała się uchylenia powyższych decyzji zarzucając, iż zostały one wydane z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił jej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bo w latach 1995-2001 nie pracowała, podczas, gdy legitymuje się łącznie ponad 21-letnim okresem ubezpieczenia. Podnosi, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, wraz z mężem i pełnoletnim niepracującym synem utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jakie otrzymuje jej mationek J. S. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. G. S. pod tym kątem Sąd stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podejmując zaskarżone decyzje o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku, nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, względnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odmawiając przyznania skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołał się na przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) przewidujący możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku osobie, która spełnia wszystkie warunki w tym przepisie powołane. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należało zatem podjęcie decyzji o odmowie skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji, Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, decyzjom Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że zostały one podjęte nie tylko z uwagi na fakt, że w okresie od 1 stycznia 1996 r. do 31 sierpnia 2001 r. nie pracowała mimo braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania zatrudnienia, lecz także niewykazania przez skarżącą szczególnych okoliczności, które uniemożliwiały jej podjęcie pracy w tym okresie. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2004 r. lekarz orzecznik ZUS uznał, że z uwagi na stan zdrowia, skarżąca od czerwca 2002 r. jest okresowo do maja 2005 r. całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej. Jak więc wynika z ustaleń tego lekarza orzecznika, całkowita jej niezdolność do pracy uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia datuje się dopiero od czerwca 2002 r. i w związku z tym, przed tą datą nie istniały u p. G. S. przeciwwskazania do kontynuowania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W ocenie Sądu, przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji, nie doszło do naruszenia przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przepisów postępowania administracyjnego. Przy podejmowaniu tych decyzji Prezes ZUS przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie, w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygniecie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Podkreślić należy, że jedynie trudne warunki materialne, w jakich znajduje się skarżąca, nie stanowią uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Rozpoznanie wniosku skarżącej nastąpiło na podstawie art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS i wymagało wykazania spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Skoro więc skarżąca nie spełnia wymienionych w tym przepisie warunków, to decyzja odmawiająca przyznania jej prawa do tego świadczenia nie narusza prawa. Z tych względów, na mocy art. 132 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak sentencji.