II SA/Wa 2106/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant: Anna Siwonia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2006r. sprawy ze skargi K.T. na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001r. nr [...] Starosta Powiatu w S. odmówił przyznania K.T. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia [...] maja 2002r. nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. W dniu 12 maja 2005r. K.T. skierował do Powiatowego Urzędu Pracy w S. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie. Jako podstawę prawną wznowienia wskazał przepis art. 145a § 1 kpa. Podał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02 orzekł o niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których odmówiono mu prawa do zasiłku przedemerytalnego, dlatego też uzasadnionym jest wznowienie postępowania w tej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie prowadzone w sprawie K.T., zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem ustawowego terminu, we wniosku zaś powołano się na przepis art. 145a § 1 kpa i wyrok TK z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02, toteż w celu ustalenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia, należało je wznowić na podstawie art. 145a § 1 i 2 w związku z art. 147, art. 149 § 1 i 2 oraz art. 150 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 145a § 1, art. 146 § 2, art. 150 § 1 i art. 151 § 2 kpa, stwierdził, że decyzja objęta wnioskiem o wznowienie została wydana z naruszeniem art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) i odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji z uwagi na fakt, iż stwierdzona wadliwość nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Wojewoda wskazał, że powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie daje podstaw do uchylenia decyzji objętej wnioskiem wznowieniowym, gdyż pozostaje bez wpływu na tę decyzję. K.T. nie nabył prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie spełnił określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunku uzyskania statusu bezrobotnego. Wnioskodawca bowiem w dniu rejestracji, tj. w dniu [...] grudnia 2001r., pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Nie mógł więc być uznany za osobę bezrobotną. K.T., w zakresie odmowy uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, odwołał się do Ministra Gospodarki i Pracy. Wniósł o uchylenie decyzji w tej części, zarzucając, że świadczenie rentowe miał przyznane do dnia [...] grudnia 2001r., a kolejna decyzja ZUS, przyznająca je na dalszy okres, została wydana już po 1 stycznia 2002r. Jego zdaniem, organ zatrudnienia powinien przyznać mu status osoby bezrobotnej z dniem 1 stycznia 2002r., gdyż w tym dniu spełniał warunki prawem przewidziane do uzyskania statusu bezrobotnego. Wzięcie tych okoliczności pod uwagę było tym bardziej uzasadnione, że ustawa zmieniająca z dnia 17 grudnia 2001r. zlikwidowała zasiłki przedemerytalne właśnie z dniem 1 stycznia 2002r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] Minister Gospodarki i Pracy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] i powtórzył w uzasadnieniu jego argumenty. Dodatkowo zaznaczył, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02, co prawda wpłynął na zmianę treści przepisów regulujących przyznawanie zasiłków przedemerytalnych, jednak zmiany te nie miały wpływu na uprawnienia zasiłkowe K.T. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję K.T. podniósł, że organy zatrudnienia dokonały błędnej wykładni przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez przyjęcie, że treść tego przepisu obejmuje zarówno osoby pobierające rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, jak i osoby, którym przyznano rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zdaniem skarżącego, z przepisu tego nie da się wyprowadzić takiego wniosku, który pozwalałby przyjąć, że osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezdolną do pracy, a tym samym wykluczoną z grona bezrobotnych, bo w istocie częściowa niezdolność do pracy powoduje, że osoba nie może podejmować tylko niektórych zajęć. Jedynie osoba całkowicie niezdolna do pracy nie może być zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie. Skoro więc w jego przypadku organy miały do czynienia z sytuacją tylko częściowej niezdolności do pracy, to powinny uznać go za osobę bezrobotną i w konsekwencji przyznać prawo do zasiłku przedemerytalnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej (po dokonanej zmianie nazwy organu) wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania rzeczą organu jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Jeżeli termin został zachowany właściwy organ winien dokonać wznowienia postępowania (art. 149 § 1 kpa), względnie odmowy wznowienia (art. 149 § 3 kpa). Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia możliwe jest wtedy, gdy: - podanie o wznowienie postępowania złoży jednostka niebędąca stroną w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego, - w podaniu o wznowieniu postępowania nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 kpa. Natomiast jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości w zakresie istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i zachodzi potrzeba zbadania sprawy w tym zakresie, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Przedmiotem postępowania w sprawie o wznowienie postępowania jest zgodnie z art. 149 § 2 kpa: - po pierwsze ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości określonych w art. 145 § 1 kpa lub 145a § 1 kpa, - po drugie, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Usunięcie wątpliwości poprzez ustalenie, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa i art. 145a § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa. Przeprowadzenie tej fazy postępowania następuje na podstawie postanowienia o wznowieniu postępowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie. K.T. swój wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego oparł o art. 145a § 1 kpa, wedle którego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Jako przyczynę uzasadniającą wznowienie postępowania powołał fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02. Przewidziana w art. 145a kpa możliwość wznowienia postępowania w przypadku zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny przepisów aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, stanowi tryb weryfikacji (wzruszenia) takiej decyzji. Inicjatywa w tym zakresie należy do strony. Jest to autonomiczna i samoistna podstawa, zupełnie niezależna od tych zawartych w przepisie art. 145 § 1 kpa. Wniosek strony o wznowienie postępowania z powołaniem się na tę podstawę może być składany w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 12 kwietnia 2005r. i z tą datą orzeczenie to weszło w życie. Skarżący swój wniosek o wznowienie postępowania złożył w dniu 12 maja 2005r. Prawidłowo więc przyjęto, że wniosek został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. W dniu wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania ([...] maja 2002r.) obowiązywał przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), wedle którego osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2002r.) zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (...). W wyroku wydanym w dniu 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 11 ust. 2 powołanej wyżej ustawy w części, w której zawiera zwrot "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i". Po zmianie zakwestionowanego przez TK zwrotu, przepis art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej otrzymał następujące brzmienie: "osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2002r.) spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (...)". Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r.), zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z kolei art. 37l ust. 1 i 2 ustawy stanowią, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2-4. Powyższe wskazuje, że decydująca jest tu data rejestracji. Organ nie może w sposób dowolny zmieniać tej daty. Zarzut K.T., że organy zatrudnienia nie wzięły pod uwagę możliwości przyznania statusu bezrobotnego z dniem 1 stycznia 2002r. należy uznać za całkowicie chybiony. Skarżący w dniu [...] grudnia 2001r. nie spełniał jednego z warunków ustawowych do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, nie spełniał go także po wejściu w życie ustawy zmieniającej, również nowe brzmienie przepisu art. 11 ust. 2 tejże ustawy spowodowane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący, nie zmieniło jego sytuacji prawnej. Nie ulega wątpliwości, że art. 37j ust. 1 i art. 37k ust. 1 ustawy określają materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c powołanej ustawy "bezrobotnym" jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nieucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego. K.T. w dniu [...] grudnia 2001r., tj. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. (w dniu tym skarżący złożył także wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego), pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W skardze do Sądu podniósł on, że częściowa niezdolność do pracy nie dawała podstaw organom zatrudnienia do odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jednak zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Cyt. wyżej przepis mówi, że osobą bezrobotną jest osoba, która nie ma ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem taka, która jest gotowa i zdolna do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie. Przepis ten posługuje się zwrotem "renta z tytułu niezdolności do pracy". Nie ulega wątpliwości, że pojęcie "renty z tytułu niezdolności do pracy" jest pojęciem szerszym, aniżeli "renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy". Ustawodawca celowo używa zwrotu "renta z tytułu niezdolności do pracy", gdyż pojęcie to zawiera zarówno przypadek uzyskania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jak i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W obu sytuacjach przysługuje świadczenie rentowe z tytułu rzeczonej niezdolności do pracy. Przypadek pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyłączałby możliwości uzyskania statusu bezrobotnego, gdyby ustawodawca we wspomnianym przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c użył zwrotu "renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy". Tymczasem jego brzmienie jest jednoznaczne i za bezrobotnego nie może być uznany ten, kto uzyskuje rentę z tytułu częściowej, jak i całkowitej niezdolności do pracy. W tej sytuacji skarżącemu nie można było przyznać statusu osoby bezrobotnej, a brak tego warunku uniemożliwiał nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Powyższe wskazuje zatem, że brak było podstaw do wzruszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002r. nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Starosty Powiatu w S. z dnia [...] grudnia 2001r. nr [...], odmawiającą prawa do zasiłku przedemerytalnego. Toteż zarzuty przedstawione w skardze należało uznać za nieuzasadnione. Jednocześnie należy wyjaśnić, że zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu tylko w sytuacji uwzględnienia skargi i tylko wtedy, gdy koszty te w sprawie zostały poniesione. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.