II SA/Wa 2107/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) Sędziowie WSA Adam Lipiński Danuta Kania po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w [...] na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych uchyla zaskarżoną decyzję Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (GIODO) decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 12 pkt 2, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 22 i art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2014 r., poz. 1182 ze zm.); zwanej dalej u.o.d.o., po rozpoznaniu wniosku Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o przywróceniu stanu zgodnego z prawem poprzez uaktualnienie danych osobowych J.K., polegające na naniesieniu w księdze chrztów adnotacji o treści zgodnej z jego żądaniem zawartym w oświadczeniu woli z dnia [...] października 2013 r. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło wskutek skargi J.K. złożonej do GIODO, w której zwrócił się o nakazanie Proboszczowi Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w [...] sprostowania, w jego ocenie, nieaktualnych danych osobowych w księdze chrztów w związku ze skierowanym do Proboszcza Parafii oświadczeniem woli z dnia [...] października 2013 r. o rezygnacji z członkostwa w Kościele Katolickim i prośbą o wykreślenie go ze wszelkich spisów i dokonanie stosownej adnotacji w dokumentacji kościelnej. Organ uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko wskazał, że administrator danych osobowych strony, czyli Proboszcz Parafii w związku z oświadczeniem J.K. z dnia [...] października 2013 r., był zobowiązany do ich sprostowania, czego nie uczynił. Z tego względu organ był uprawniony do dokonywania oceny skuteczności wystąpienia strony z Kościoła i wydania w tym przedmiocie decyzji. Stwierdził, że zgodnie z art. 43 ust. 2 u.o.d.o., w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3 oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, GIODO nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3 – 5 oraz art. 15 – 18. W myśl zaś art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., z obowiązku rejestracji zbioru danych zwolnieni są administratorzy danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego. Uprawnienia określone w art. 12 pkt 2 u.o.d.o., nie przysługują GIODO jedynie w odniesieniu do osób należących do Kościoła, natomiast uprawnienia te przysługują mu w odniesieniu do tej części zbiorów prowadzonych przez Kościół, która dotyczy osób do niego nienależących. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w [...] zarzucił jej naruszenie następujących przepisów prawa: 1) art. 7, art. 25 ust. 3 Konstytucji RP, 2) art. 1, art. 5 i art. 27 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisanego 28 lipca 1993 r., 3) art. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, 4) art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 2 pkt 1, 4, art. 32 ust. 2 pkt 8 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, 5) art. 6, art. 7, art. 19, art. 77, art. 107 k.p.a., polegające na braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn i powodów, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym wyjaśnieniom Proboszcza w zakresie obowiązywania procedur, a także niewskazaniu podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa, które dają organowi uprawnienie do określania, kto należy do Kościoła Katolickiego. Kwestionując zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz.1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej podniesione. Stosownie do treści art. 8 ust. 1 u.o.d.o. organem do spraw ochrony danych osobowych jest GIODO. W myśl art. 8 ust. 2 ww. ustawy, GIODO powołuje i odwołuje Sejm Rzeczypospolitej Polskiej za zgodą Senatu. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 u.o.d.o. ustawa określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych. Postępowanie w sprawach uregulowanych w niniejszej ustawie prowadzi się według przepisów k.p.a., o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 22). Oznacza to, że w postępowaniu w sprawach ochrony danych osobowych stosuje się m.in. art. 24 k.p.a., regulujący kwestie wyłączenia pracownika organu. W rozpoznawanej sprawie GIODO wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2015 r. naruszył art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez wydanie decyzji przez tą samą osobę, która brała udział w wydaniu poprzedzającego ją rozstrzygnięcia z dnia [...] lutego 2015 r. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Instytucja ta stanowi efektywną gwarancję bezstronności działania administracji publicznej, przeciwdziałając przenoszeniu ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie, w którym sprawa podlega ponownie rozpatrzeniu. Z zasady zatem tam gdzie dochodzi do konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, dla zapewnienia standardu bezstronności procesowej, należy badać czy nie zachodzi przesłanka wyłączenia pracownika w oparciu o art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten odnosi się do podejmowania wszelkich czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Chodzi bowiem o to, aby ponowne rozpatrzenie sprawy było rzeczywistym jej rozpatrzeniem, nie zaś powtórzeniem przez te same osoby poglądu raz już wyrażonego w pierwszej decyzji. Zwrócić należy uwagę na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12 (publ. ONSAiWSA 2013/4/58), w którym podkreślono, że instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym jest bezwarunkowa i nie może być uzależniona od modelu postępowania administracyjnego. Każde postępowanie powinno dawać gwarancje bezstronnego i rzetelnego ponownego rozpatrzenia sprawy. Wyłączenie pracownika od rozpoznania sprawy, w której brał udział w wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Wskazuje na to, użyty przez ustawodawcę w redakcji tego przepisu zwrot "podlega wyłączeniu". Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, publ. ONSAiWSA 2010/5/82; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 799/10, Lex nr 1079832). Tymczasem w przedmiotowej sprawie autorem zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy jest działający z upoważnienia GIODO – jego Zastępca A.L. Bezsporne jest przy tym, że nie jest on piastunem funkcji GIODO, lecz jedynie pracownikiem urzędu. Z powołanych na wstępie przepisów u.o.d.o. jednoznacznie bowiem wynika, że jednoosobowym organem ochrony danych osobowych jest GIODO. Natomiast możliwość powołania Zastępcy GIODO przewiduje przepis art. 12a ust. 1 zd. 1 u.o.d.o., stanowiący, że na wniosek GIODO Marszałek Sejmu może powołać Zastępcę GIODO. Odmiennie niż GIODO, Zastępca nie ma też określonych w ustawie zadań, bowiem to GIODO, stosownie do treści art. 12a ust. 2, je określa. W świetle powyższego, brak jest podstaw prawnych by twierdzić, że pozycja Zastępcy jest szczególna, i że należy jego działania traktować jako działania samego organu. Wskazane przepisy nie powodują, że Zastępca GIODO staje się na ich podstawie piastunem organu, którym jest wyłącznie GIODO (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2276/11 oraz sygn. akt I OSK 2383/11, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem Zastępca GIODO, jako pracownik organu upoważniony do załatwiania spraw w imieniu organu, podlegał wyłączeniu od ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Taki stan rzeczy powoduje, że niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, Sąd zobligowany jest do uchylenia obarczonej wadą kwalifikowaną decyzji z dnia [...] października 2015 r. Z tych przyczyn bezprzedmiotowym było - na obecnym etapie postępowania - merytoryczne badanie zaskarżonej decyzji i odnoszenie się w tym kontekście do sformułowanych w skardze zarzutów. Ponownie rozpatrując sprawę GIODO zastosuje się do powyższej oceny prawnej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.