II SA/Wa 2109/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Asesor WSA - Jacek Fronczyk Asesor WSA - Janusz Walawski Protokolant - Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. S. z dnia [...] lutego 2004 r. występującej jako pełnomocnik małoletniego M. W. (ur. [...] czerwca 1988 r.), powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla wyżej wymienionego dziecka skarżącej po jego zmarłym w dniu [...] maja 1999 r. ojcu, W. W. (ur. [...] sierpnia 1957 r.). W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Reasumując, renta rodzinna w trybie wyjątku może być przyznana, jeżeli osoba, po której ma ją otrzymać, posiadała odpowiednio długi w stosunku do wieku, okres składkowy i nieskładkowy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zmarły ojciec dziecka w ciągu 41 lat życia, udokumentował jedynie 15 lat, 11 miesięcy i 20 dni okresu ubezpieczenia, a w czasie zatrudnienia wystąpiła na przełomie lat 1976/1978 niczym nieuzasadniona 18 miesięczna przerwa w wykonywaniu pracy. Ponadto ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia przypada na dzień 14 lipca 1995 r., podczas gdy orzeczeniem lekarza orzecznika został on zaocznie uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji od [...] października 1998 r. Stąd też nie dopatrzono się żadnych szczególnych okoliczności, które spowodowałyby niespełnienie warunków do przyznania renty na zasadach ogólnych. Wprawdzie trudna sytuacja majątkowa skarżącej była brana pod uwagę, jednak nie stanowi ona kryterium przesadzającym o przyznaniu powyższego świadczenia. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. S. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r. i w uzasadnieniu przytoczył argumentację podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodał jednocześnie, że przepracowany przez ojca dziecka okres jest nieadekwatny do jego wieku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. S. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2004 r. i podała, że okres odprowadzania składek przez jej zmarłego męża był dostatecznie długi. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał jednocześnie, że zmarły ojciec dziecka w lipcu 1995 r. porzucił pracę i fakt ten był powodem rozwiązania z nim stosunku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej nie budzi wątpliwości fakt, że małoletni M. W. jest pozostałym członkiem rodziny po zmarłym W. W. Bezspornym również jest to, że ze względu na wiek nie może on podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Niezależnie od powyższego nie ma on - z uwagi na trudną sytuację finansową wychowującej go matki - niezbędnych środków utrzymania. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby dziecko zmarłego do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Jednak poza powyższymi warunkami kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności nie zostały spełnione przez zmarłego ojca warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zauważyć bowiem należy, że W. W. na przestrzeni przeszło 41 lat życia udokumentował jedynie 15 lat, 11 miesięcy i 20 dni okresu ubezpieczenia. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej pozostawanie bez pracy oraz nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli sytuacji. Sytuacji niezwykłych, nieprzewidzianych, wyjątkowych, specjalnych bądź nieprzeciętnych, a tylko takie można uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy. Wszak do dnia [...] października 1998 r. był on zdolny do pracy, bowiem dopiero od tego dnia orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do jej wykonywania i do samodzielnej egzystencji. Słusznie zatem organ uznał, że w okresie poprzedzającym orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy nie było żadnych przeciwwskazań do jej świadczenia i w konsekwencji odprowadzania składek na ubezpieczenie. Tym bardziej, że w lipcu 1995 r. porzucił on pracę. Stąd też brak tej ostatniej przesłanki uniemożliwia przyznanie dziecku skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Motywy przytoczone przez organ administracji w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego i z tej przyczyny Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.