II SA/Wa 211/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spraw.) Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. w zw. z art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity Dz. U z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) oraz art. 231 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) odmówił przywrócenia M. G. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] zwalniającej wymienionego funkcjonariusza ze służby w Izbie Celnej w [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Dyrektor Izby Celnej w [...] podniósł, iż w dniu [...] maja 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], na podstawie art. 26 pkt 13 i art. 27 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 231 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, wydał decyzję w sprawie zwolnienia mł. asp. celnego M. G. ze służby w Izbie Celnej. Powodem zwolnienia funkcjonariusza ze służby był upływ 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i nieustąpienie przyczyny będącej podstawą zawieszenia. Przedmiotowa decyzja została stronie dostarczona za pośrednictwem poczty. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, decyzja nie została odebrana. Decyzja była przechowywana w placówce pocztowej przez okres 14 dni (od dnia 31 maja 2010 r. do dnia 14 czerwca 2010 r.), a następnie zwrócona do nadawcy. Oznacza to, że od dnia 15 czerwca 2010 r. rozpoczął się bieg terminu do uznania czynności prawnej za skuteczną i że decyzja została doręczona w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.). Od ww. decyzji strona nie wniosła odwołania w terminie określonym w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. M. G. w dniu 8 października 2010 r. złożył wniosek o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2010 r. Wnioskodawca uzasadnił swą prośbę niedostarczeniem wymienionej decyzji z winy urzędu pocztowego. Ponadto oświadczył, iż informację w sprawie wydania takiej decyzji otrzymał w dniu 3 września 2010 r. od przedstawiciela związku zawodowego. Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał, iż organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną łącznie spełnione przesłanki określone w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., tj.: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W przedmiotowej zaś sprawie nie została spełniona żadna z wyżej wymienionych przesłanek. Z adnotacji na kopercie bowiem wynika, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana, a adnotacje dokonane przez pracowników poczty są zgodnie z wymogami obowiązującymi w tym zakresie. Zatem, ciężar dowodu, że pracownicy poczty nie wydali funkcjonariuszowi awizowanej przesyłki, bądź nie zostały mu doręczone awiza przesyłki, spoczywał na stronie. Samo stwierdzenie dotyczące przedmiotowego faktu, zawarte w rozpatrywanym wniosku, że powyższą kwestię "można bez problemu sprawdzić", nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy strony. Niezachowana została również druga z przesłanek wymienionych w art. 58 § 2 k.p.a. Oświadczenie zawarte w rozpatrywanym wniosku, że informację w sprawie wydania decyzji funkcjonariusz otrzymał dopiero w dniu 3 września od przedstawiciela związku zawodowego, nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Jak wynika z treści pisma strony z dnia 4 sierpnia 2010 r. skierowanego do Dyrektora Izby Celnej w [...] (przechowywanego w aktach osobowych), wiedzę o wydaniu przez Dyrektora Izby Celnej w [...] rozstrzygnięcia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia ze służby, zainteresowany posiadał już w dniu 3 sierpnia 2010 r. Informację uzyskał on wówczas od przedstawiciela Związku Zawodowego Celnicy PL. W tej sytuacji, złożenie w dniu 8 października 2010 r. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności służbowej (cyt. z pisma "wnoszę o przywrócenie terminu związanego ze zwolnieniem mnie ze służby celnej"), nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 2 k.p.a. Ponadto do podania z dnia 8 października 2010 r. w sprawie przywrócenia terminu nie został dołączony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, do czego był wnioskodawca zobligowany w myśl art. 58 § 2 k.p.a. Z uwagi na fakt, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia decyzji z dnia [...] maja 2010 r. nie było możliwe. Postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez M. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie ww. rozstrzygnięcia skarżący podniósł m.in., iż nie otrzymał on decyzji o zwolnieniu ze służby w Izbie Celnej z winy Urzędu Pocztowego. Skarżący nie może ponosić konsekwencji za błędy pracowników pocztowych, a zatem błędne jest stwierdzenie organu, iż nieodebranie przesyłki pocztowej z przyczyn niezależnych od strony "nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy z Pana strony". Zgodnie z art. 75, art. 77, art. 78 obowiązkiem organu wydającego jest bowiem dopuszczenie do materiału dowodowego wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Ponadto w związku z nieotrzymaniem ww. decyzji, w przekonaniu skarżącego, nie rozpoczął się termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie oraz potrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, iż instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 k.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Ma ona na celu usunięcie ujemnych dla strony następstw procesowych, powstałych wskutek uchybienia terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., przywrócenie terminu uwarunkowane jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. Oznacza to, iż niespełnienie chociażby jednej z nich, przy równoczesnym dopełnieniu pozostałych, przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Drugą przesłankę przywrócenia terminu stanowi wniesienie przez zainteresowanego stosownego wniosku. Przywrócenie terminu może nastąpić bowiem wyłącznie na wniosek strony. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do złożenia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i wynosi siedem dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin, a więc np. wniesienie odwołania. Należy zatem dopełnić czynności procesowej, nie czekając na wydanie przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu. Zwrócić jednak należy uwagę, że przywrócić można tylko termin który został uchybiony, czyli taki, który na skutek określonej czynności prawnej (w tym wypadku doręczenia decyzji) rozpoczął swój bieg. Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną wywołującą określony skutek prawny w postaci otwarcia terminu do wniesienia odwołania. Ocena terminowości wniesienia odwołania może zostać dokonana wyłącznie w przypadku niebudzącego wątpliwości skutecznego doręczenia decyzji. Organ odwoławczy ustalający, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie musi mieć zatem pewność co do prawidłowego doręczenia skarżonej decyzji. Pewność tę osiągnie poprzez zbadanie, czy przesyłka została doręczona tak, jak stanowią to przepisy art. 42-44 k.p.a. W doktrynie dominuje pogląd, iż doręczenia decyzji powinny być dokonywane przez organy starannie, tj. w sposób, by ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynikało niewątpliwie, że doręczenie stronie decyzji w istocie miało miejsce. Doręczenie nie może zostać uznane za dokonane, jeśli z takiego zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika niezbicie, że strona odebrała decyzję lub, że doszło do jej doręczenia w sposób przewidziany w treści art. 44 k.p.a. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy budzi jednak istotne wątpliwości, co do prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] maja 2010 r. o zwolnieniu ze służby w Izbie Celnej. Zarówno kopia koperty z pieczątką pierwszego awizo "adresat nieobecny mieszkanie zamknięte" z datą 31 maja 2010 r. oraz pieczątką "awizowano powtórnie" z data 8 czerwca 2010 r., a także adnotacją "Nie podjęto w terminie" z pieczęcią z datą 15 czerwca 2010 r., jak i odwrót zwrotnego poświadczenia odbioru nie zawierają informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o pozostawieniu awiza, a zatem nie daje możliwości sprawdzenia, czy zostały spełnione warunki określone w art. 44 k.p.a. Zaznaczyć należy, że samo awizowanie przesyłki nie jest równoznaczne z zawiadomieniem określonym w art. 44 k.p.a. Pogląd taki potwierdzony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 2552/99 NSA stwierdził, że pozostawienie przesyłki w "skrzynce pocztowej" bez adnotacji na druku dowodu doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. W wyroku z dnia 28 czerwca 2001 r. sygn. II SA 2871/00 NSA wskazał, iż doręczenia nie można uznać za dokonane, jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający". Podkreślenia wymaga, iż uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji administracyjnej można stwierdzić tylko wtedy, gdy decyzja została skutecznie doręczona. Jak wyżej wskazano termin do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej biegnie od chwili skutecznego doręczenia. Zatem za niezgodne z prawem należy uznać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, którą organ błędnie uznał za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a., a która w istocie nie została stronie doręczona i termin do wniesienia środka zaskarżenia nie rozpoczął biegu. Tym samym organ w toku postępowania naruszył art. 7, art. 77 § 1, w związku z art. 44 k.p.a., zaś samo postanowienie jest wadliwe z uwagi na naruszenie art. 59 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Zatem organ będzie obowiązany skutecznie doręczyć stronie przedmiotową decyzję z dnia [...] maja 2010 r. i dopiero wówczas rozpocznie się bieg terminu do wniesienia od dniej środka zaskarżenia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.