II SA/Wa 2110/24
WyrokWSA w Warszawie2025-05-30
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Danuta Kania, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Aktywów Państwowych odmawiająca udostępnienia treści porozumienia zawartego między PGE a Skarbem Państwa, powołująca się na tajemnicę przedsiębiorcy, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Ministra Aktywów Państwowych odmawiająca udostępnienia treści porozumienia jest zgodna z prawem, ponieważ porozumienie zawiera informacje techniczne, technologiczne i organizacyjne dotyczące działalności kopalni węgla brunatnego Turów, które posiadają wartość gospodarczą i spełniają przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy. Sąd podkreślił, że ujawnienie tych informacji mogłoby negatywnie wpłynąć na pozycję konkurencyjną PGE GiEK oraz bezpieczeństwo energetyczne państwa.Stan faktyczny
Fundacja zwróciła się do Ministra Aktywów Państwowych o udostępnienie treści porozumienia zawartego między PGE a Skarbem Państwa, dotyczącego wykonania umowy międzynarodowej w sprawie kopalni Turów. Minister odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za tajemnicę przedsiębiorcy. Fundacja wniosła skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne przyjęcie, że wnioskowane dane stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i mają wartość gospodarczą. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Fundacji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Aktywów Państwowych z dnia [...] listopada 2024 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę
Minister Aktywów Państwowych decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902); zwanej dalej u.d.i.p., odmówił Fundacji [...] z siedzibą w [...]; zwanej dalej "Fundacją" lub "stroną skarżącą", udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z [...] kwietnia 2022 r. Fundacja wystąpiła do Ministra Aktywów Państwowych o udostępnienie treści porozumienia z [...] lutego 2022 r., zawartego pomiędzy PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. a Skarbem Państwa (Ministrem Aktywów Państwowych) w celu prawidłowego wykonania umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z [...] czerwca 2022 r. Minister wyjaśnił, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został złożony w celu realizacji interesu publicznego, lecz uzyskania informacji w sprawie służącej partykularnym, indywidualnym interesom, co stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej.
Pismem z [...] lipca 2022 r. Fundacja wniosła skargę na bezczynność Ministra polegającą na nierozpatrzeniu wniosku z [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 510/22 zobowiązał organ do rozpoznania wniosku Fundacji z [...] kwietnia 2022r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawnomocnego wyroku wraz z aktami (pkt 1 wyroku).
Po rozpoznaniu skargi na niewykonanie przez Ministra Aktywów Państwowych pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 510/22, Sąd wyrokiem z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 168/24 orzekł m.in. o bezczynności organu w wykonaniu pkt 1 wyroku Sądu z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 510/22.
Organ pismem z [...] października 2024 r. znak: [...], [...] wezwał A.S., działającą w imieniu Fundacji [...] z siedzibą w [...], do " (...) uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. podpisania wniosku oraz przekazania wraz z dowodem zapłaty opłaty skarbowej pełnomocnictwa udzielonego przez Fundację [...] ..." w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Wnioskowane dokumenty zostały uzupełnione i przekazane do organu [...] listopada 2024 r. za pośrednictwem skrzynki e-PUAP.
W ocenie Ministra żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jednak dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego. W myśl zaś art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu, m.in. ze względu na fakt, że dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.
Zaznaczył, że Porozumienie dotyczy realizacji umowy między Rządami Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej; zwanej dalej "umową" w celu zażegnania sporu międzynarodowego. Prawidłowe wykonanie umowy wymaga ścisłej współpracy pomiędzy Skarbem Państwa a podmiotem, którego majątku i działalności wiele ze zobowiązań zawartych w umowie faktycznie dotyczy. Stanowi ono narzędzie do koordynacji współpracy w celu zapewnienia prawidłowego wykonania umowy, ma na celu umożliwienie realizacji zobowiązań w niej określonych, obowiązek jego zawarcia nie wynika zaś z żadnego przepisu prawa ani nawet z umowy, a jest wyłącznie wyrazem woli stron zmierzających do ustalenia podziału zadań organizacyjnych i usprawniających realizację umowy przez Rzeczpospolitą Polską. Zapisy Porozumienia mają na celu umożliwienie Stronie Polskiej przygotowania informacji i dokumentów dla Strony Czeskiej i wywiązania się z zobowiązań nałożonych w umowie. Porozumienie uszczegóławia rolę PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. i PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A.; zwanych dalej "PGE GiEK" w realizacji umowy, a także określa rolę i odpowiedzialność tych spółek w ramach współpracy ze Skarbem Państwa.
Z uwagi na fakt, że szereg postanowień umowy dotyczy zdarzeń, które mają związek z działalnością Kopalni Węgla Brunatnego Turów; zwanej dalej "KWB Turów", poszczególne zapisy Porozumienia odnoszą się do informacji związanych z organizacją i funkcjonowaniem KWB Turów w takich obszarach jak dane technologiczne z zakresu górnictwa, geologii, hydrogeologii, uwarunkowań środowiskowych związanych z jakością powietrza, natężenia hałasu oraz emisją światła. W odniesieniu do wymienionych obszarów Porozumienie nakłada w szczególności na PGE GiEK szereg zobowiązań, których wykonanie wywiera wpływ na plany inwestycyjne, zakres opracowanej lub zleconej do opracowania dokumentacji technicznej i projektowej, decyzje w zakresie zapewnienia źródeł finansowania własnego lub zewnętrznego na planowane działania, decyzje w zakresie zasad ruchu zakładu górniczego KWB Turów (harmonogram ruchu, przeprowadzane pomiary, planowane przeglądy, audyty, modernizacje, remonty, prace dodatkowe). Informacje te odnoszą się zatem do szeroko pojętego gospodarowania przez PGE GiEK mieniem, jak i szczegółów organizacyjnych, technicznych czy technologicznych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, w tym inwestycji. Te zaś bez wątpienia powinny być zakwalifikowane jako tajemnica przedsiębiorstwa w ujęciu materialnym.
Jedną z ustawowo chronionych tajemnic jest tajemnica przedsiębiorstwa, której definicję zawiera ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz.1233); zwanej dalej "u.z.n.k.", przy czym przyjmuje się, że pojęcie tajemnica przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo. Art. 11 ust. 2 u.z.n.k. stanowi, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość i w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
Powyższe przesłanki można podzielić na przesłanki materialne i przesłankę formalną, przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że aby dana tajemnica podlegała ochronie na podstawie art. 11 ust. 4 u.z.n.k. musi zostać spełniona zarówno przesłanka materialna, jak i formalna. Użyte w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. określenia: informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne uprawniają do szerokiej interpretacji zakresu informacji chronionych, przy czym zaznaczenia wymaga, że przytoczone sformułowania mają jedynie charakter przykładowy, zaś w praktyce obrotu gospodarczego potencjalnie każdy rodzaj informacji może stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa. Granicę szerokiej interpretacji wyznaczają przepisy oraz np. dobre obyczaje. Judykatura zauważa, że ogólnie są to takie informacje, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy lub o takie informacje należące do tego podmiotu, których przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie albo nabycie od osoby nieuprawnionej zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy.
W świetle art. 11 ust. 2 u.z.n.k. tajemnicą przedsiębiorstwa nie musi być przy tym tylko jedna, skonkretyzowana informacja, lecz może być nią także zbiór informacji, ujętych w szczególnym zestawieniu, które nawet jeśli samodzielnie są znane osobom zdanej branży, to wobec zebrania ich i zestawienia w jednym miejscu, w określony sposób, tworzą nową, wymierną wartość gospodarczą. Taki zbiór informacji w razie podjęcia przez właściciela stosownych działań w celu zachowania go w tajemnicy uzasadnia objęcie go ochroną.
Zdaniem organu wnioskowane informacje zawierają unikalne dane dotyczące KWB Turów, w tym dane technologiczne związane z jej organizacją i funkcjonowaniem, tj.: warunki geologiczne występowania złoża wraz z jego granicami, lokalizację strategicznych obiektów zakładu górniczego w aspekcie możliwości eksploatacji złoża, dane hydrogeologiczne i hydrotechniczne, wykaz specyficznych materiałów i środków technicznych, w tym środków korzystających z ochrony patentowej, unikatowe rozwiązania technologiczne, które mogą być wykorzystywane dla określenia sposobu prowadzenia ruchu zakładu górniczego, w tym inwestycji związanych z rozbudową systemu odwadniania wgłębnego. Dotyczą one rozwiązań systemowych będących wynikiem wieloletniego doświadczenia PGE GiEK w prowadzeniu działalności górniczej. Stanowią zatem wartość ekonomiczną, a użycie ich w nieodpowiednim celu mogłoby wywołać trudne do oszacowania, negatywne skutki dla stabilności prowadzonej przez PGE GiEK działalności gospodarczej, a przez to również dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej.
Wnioskowane informacje są przy tym przetwarzane w związku z realizacją umowy między dwoma państwami, której znaczenie dla interesów Rzeczypospolitej Polskiej jest strategiczne. Nieprawidłowe wykorzystanie tych informacji mogłoby poczynić niewspółmiernie wielką szkodę i doprowadzić do destabilizacji ruchu KWB Turów. Co więcej, ujawnienie Porozumienia mogłoby generować ryzyko podejmowania przed podmioty trzecie działań mających potencjalnie negatywny wpływ na realizację umowy. Należy wskazać, że działalność prowadzona przez KWB Turów jest przedmiotem szczególnego zainteresowania ze strony zróżnicowanych organizacji około-ekologicznych, których działalność statutowa abstrahuje od zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej.
Minister podkreślił, że treść Porozumienia nie została podana do wiadomości publicznej, a strony podjęły działania w celu utrzymania ich w poufności. W treści Porozumienia zastrzegły, że należy je traktować jako tajemnicę przedsiębiorstwa PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. oraz PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k., tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029). Wyjaśnił, że dostęp do informacji w ramach PGE GiEK nie ma charakteru ogólnego, są one udostępniane tylko w ograniczonym zakresie, wyłącznie do celów służbowych osobom do tego uprawnionym. Jednocześnie pracownicy posiadający dostęp do Porozumienia zostali również zobowiązani do zachowania poufności. Zatem PGE GiEK przedsięwziął stosowne środki w postaci nadania identyfikowalnych numerów rejestracji dla informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy, szyfrowania i zabezpieczania kopii elektronicznych, ograniczenia dostępu osób do informacji, w celu zachowania ich poufnego charakteru.
W ocenie organu powyższe okoliczności świadczą o spełnieniu przesłanki materialnej i formalnej tajemnicy przedsiębiorstwa. W myśl zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP organ dokonał oceny spełniania przez wnioskowaną informację przesłanek pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa w kontekście zasady jawności i prawa do informacji, a zatem zachodzą podstawy do udzielenia odpowiedzi odmownej.
Ponadto wskazał, że ewentualne udostępnienie treści Porozumienia po uprzedniej anonimizacji byłoby niecelowe, ponieważ w takim przypadku zostałoby ono pozbawione wszelkiej wartości merytorycznej i znaczenia praktycznego.
Pismem z [...] grudnia 2024 r. Fundacja skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Aktywów Państwowych z [...] listopada 2024 r. wnosząc o jej uchylenie, zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej, przeprowadzenie dowodu z dokumentów: umowy między Rządami Polskiej i Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki czeskiej wynikających z eksploatacji odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczpospolitej Polskiej, uchwały Rady Ministrów z 2 lutego 2022 r. nr 17/2022 w sprawie związania Rzeczypospolitej Polskiej umową między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze podpisania, wyciągu z Załącznika nr 1 do Projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r., wyciągu z Załącznika nr 2 do Projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r., wyciągu z Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji dla Wielkopolski Wschodniej, wydruku ze strony internetowej ZE PAK S.A., gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak dokładnego i wyczerpującego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego, jego nieprawidłowe ustalenie pozbawione uzasadnienia, które doprowadziło do niezgodnej z prawem odmowy udostępnienia informacji, a w szczególności:
a) błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że wnioskowane dane odnoszą się do gospodarowania mieniem, szczegółów organizacyjnych, technicznych czy technologicznych prowadzonej działalności,
b) błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że udostępnienie wnioskowanych danych może wpłynąć na możliwość pogorszenia pozycji konkurencyjnej uczestnika,
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło to do niezgodnej z prawem odmowy udostępnienia informacji publicznej, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i art. 11 ust. 2 u.z.n.k. poprzez przyjęcie, że:
a) wnioskowane dane są objęte tajemnicą przedsiębiorcy, podczas gdy nie posiadają one wartości gospodarczej i są powszechnie znane,
b) udostępnienie wnioskowanej umowy w formie zanonimizowanej jest niecelowe.
Strona skarżąca wskazała, że treść umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej jest jawna. Została ona jej udostępniona przez Ministra Klimatu i Środowiska; zwanego dalej: "MKIŚ" jako informacja publiczna. Wynikają z niej obowiązki Strony Polskiej, a także fakt że do części z tych zobowiązań konieczna jest współpraca z PGE. Konieczność udziału PGE w prawidłowym wykonaniu umowy wynika także z uchwały Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2022 r. nr 17/2022 w sprawie związania Rzeczypospolitej Polskiej umową między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze podpisania. Tak więc obowiązek zawarcia Porozumienia wynika wprost z uchwały Rady Ministrów, a Porozumienie ma dotyczyć jedynie takiego zakresu jaki konieczny jest do wykonania jawnej umowy. To w jakim zakresie konieczny jest udział PGE w wykonaniu umowy jest jawne. To prawda, że PGE ma przekazywać np. konkretne pomiary. Są to jednak informacje, które nie mogą być zawarte w Porozumieniu, gdyż są one wykonywane już po zawarciu Porozumienia, które określa sposób, termin, czy zasady przekazania tych danych.
Podkreśliła, że z ustaleń poczynionych w pierwszej części uzasadnienia przez organ, a także z przywołanych dokumentów wynika, że Porozumienie dotyczy tego w jaki sposób, na jakich zasadach, czy w jakim terminie PGE ma przekazywać Rządowi informacje związane z wykonaniem umowy. Jednocześnie ustalenia faktyczne poczynione przez Ministra w dalszej części decyzji są sprzeczne z tymi przedstawionymi powyżej. Organ wskazuje bowiem, że "poszczególne zapisy Porozumienia odnoszą się do informacji związanych z organizacją i funkcjonowaniem KWB Turów w takich obszarach jak dane technologiczne z zakresu górnictwa, geologii, hydrologii, uwarunkowań środowiskowych związanych z jakością powietrza oraz emisją hałasu". Zatem z jednej strony organ twierdzi, że celem Porozumienia są jedynie kwestie organizacyjne i ustalenie podziału zadań pomiędzy podmioty, a z drugiej strony wskazuje, że Porozumienie samo w sobie zawiera już konkretne dane dotyczące parametrów środowiskowych. Wątpliwości co do tego czy Porozumienie w rzeczywistości zawiera jakiekolwiek konkretne dane budzi fakt, że pomiary przekazywane na mocy umowy przez Stronę Polską nie były jeszcze wykonane na moment zawarcia Porozumienia. Szereg danych ma zostać dopiero zebranych np. po zakończeniu budowy bariery wód podziemnych (art. 3(6) umowy). Fundacja zaznaczyła, że umowa zawiera w niektórych artykułach zobowiązanie do przekazania historycznych danych. Są to rzeczywiście dane, które istniały na moment zawarcia Porozumienia. Jeśli jednak Porozumienie zawiera te dane i są to dane, które zgodnie z przepisami nie powinny zostać udostępnione, powinny one zostać zanonimizowane w treści Porozumienia.
Ponadto w ocenie strony skarżącej organ błędnie stwierdza, że Porozumienie nakłada na PGE "szereg zobowiązań, których wykonanie wywiera wpływ na plany inwestycyjne, zakres opracowywanej dokumentacji technicznej i projektowej, decyzje w zakresie zapewnienia źródeł finansowania własnego lub zewnętrznego na planowane działania, decyzje w zakresie zasad zakładu ruchu górniczego KWB Turów". Treść wspomnianych w cytowanym fragmencie zobowiązań jest jawna i wynika wprost z treści umowy, z ustaleń poczynionych we wcześniejszej części uzasadnienia.
Z umowy wynika, że PGE jest zobowiązane m.in. do budowy bariery ochronnej wód podziemnych (art. 3(6) umowy) oraz do budowy wału ziemnego z roślinnością wzdłuż południowej granicy kopalni (art. 4 (1) umowy). Ponadto PGE przekazuje polskiemu Rządowi m.in. następujące informacje:
a) dane pomiarowe, o których mowa w art. 7(1) umowy dotyczące przemieszczeń terenu na obszarze oddziaływania pomiędzy południową krawędzią kopalni Turów a granicą z Republiką Czeską;
b) projekt dokumentacji projektowej budowy wału ziemnego oraz, dodatkowo, studium akustyczne i studium dyspersji, o których mowa w art. 4(4) Umowy;
c) pomiary poziomu wód podziemnych w otworach monitoringowych HPp - 29/49,5, HPp - 27/51, HS - 350, HPp - 23/56, o których mowa w art. 3(6) umowy.
W związku z powyższym obowiązki PGE są znane. Porozumienie jedynie określa sposób i termin ich wykonania.
Co więcej organ przyjął, że udostępnienie wnioskowanych danych może wpłynąć na możliwość pogorszenia pozycji konkurencyjnej PGE. Takie ustalenia faktyczne nie są zgodne ze stanem rzeczywistym. W Polsce nie planuje się inwestowania w nowe kopalnie węgla brunatnego. Jednocześnie ani istniejące już kopalnie ani nowe kopalnie nie mogą skorzystać z rozwiązań przyjętych przez KWB Turów, gdyż każda kopalnia węgla brunatnego jest inna i dostosowana do procesów technologicznych w konkretnej elektrowni.
Zgodnie ze scenariuszem WAM stanowiącym załącznik nr 1 do Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. (dalej: "KPEiK") zakładającym aktywną transformacją nie zakłada się uruchomienia nowych złóż węgla brunatnego. Jednocześnie MKIŚ w scenariuszu WAM wprost wskazuje brak opłacalności inwestowania w nowe moce wytwórcze. Także scenariusz WEM stanowiący załącznik nr 1 do KPEiK zakładający scenariusz transformacji "biznes jak zwykle" nie zakłada uruchomienia nowych złóż węgla brunatnego. Jednocześnie MKiŚ w KPEiK wprost stwierdza, że wykorzystanie węgla brunatnego jest bezpośrednio powiązane z pracą elektrowni zasilanej tym surowcem. KWB Turów jest jedną z trzech kopalń węgla brunatnego funkcjonujących w Polsce. Druga z nich, KWB Bełchatów należy również do spółki PGE. Trzecia z nich to KWB PAK Konin należąca do ZE PAK S.A. Ta z kolei zgodnie z Terytorialnym Planem Sprawiedliwej Transformacji dla Wielkopolski Wschodniej zakończy swoją eksploatację do 2030 r. Potwierdza to także informacja przedstawiona przez spółkę na stronie internetowej dotyczącej Jej relacji inwestorskich.
Zdaniem strony skarżącej biorąc powyższe fakty pod uwagę:
a) obecnie na rynku funkcjonują trzy kopalnie węgla brunatnego, z czego tylko jedna z nich nie należy do PGE i planuje ona zamknięcie w przeciągu najbliższych lat,
nie planuje się otwierania nowych kopalń węgla brunatnego,
c) każda kopania węgla brunatnego jest unikatowa i dostosowana do bloku energetycznego, który wykorzystuje pozyskiwany surowiec,
nie istnieje zagrożenie pozycji konkurencyjnej PGE z powodu udostępnienia wnioskowanych informacji.
Ponadto Fundacja wskazała, że w niniejszej sprawie przesłanki zakwalifikowania wnioskowanych informacji jako tajemnicy przedsiębiorcy nie są spełnione. Należy zaznaczyć, że część z informacji objętych Porozumieniem jest jawna, a zatem umowa jest dokumentem jawnym, wiadomo jakie zobowiązania nakłada ona na PGE i jakie informacje PGE będzie musiało przekazywać do Strony Polskiej celem prawidłowego wykonania umowy. Jawne informacje, które można legalnie pozyskać nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorcy. Ujawnienie informacji nie może zagrozić sytuacji PGE względem innych przedsiębiorców, bowiem jest monopolistą. Jednocześnie jedyna inna spółka, która posiada kopalnię węgla brunatnego będzie ją zamykać do 2030 r. Polski rząd nie przewiduje także otwierania żadnych kolejnych kopalń węgla brunatnego.
Niezasadne jest także stanowisko Ministra, że udostępnienie żądanego Porozumienia w formie zanonimizowanej jest niecelowe. W doktrynie oraz orzecznictwie przyjmuje się, że odmowa udostępnienia informacji powinna być ostatecznością, którą stosuje się jedynie wówczas gdyby udostępnienie dokumentu zanonimizowanego było niemożliwe. Celem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie jest wyeliminowanie z dostępu do informacji publicznej wszelkich informacji pochodzących od przedsiębiorców lub informacji ich dotyczących, ale wytycznie tych, które objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Nawet zatem jeśli Porozumienie zawiera dane stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, organ powinien zanonimizować te dane. Zanonimizowanie ich nie jest niemożliwe, jest to prosta czynność techniczna. Jednocześnie zanonimizowane nie mogą zostać informacje dotyczące obowiązków PGE w zakresie wykonania umowy, gdyż informacje te wynikają z jawnej umowy i nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Aktywów Państwowych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – zwaną dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zaznaczenia wymaga, iż kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Mając na względzie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 501/22 i wyrażoną w nim wiążącą ocenę prawną nie ma wątpliwości, że przedmiotem żądania wniosku Fundacji z [...] kwietnia 2022 r. jest informacja publiczna.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii zasadności odmowy udostępnienia żądanej przez stronę skarżącą treści Porozumienia z dnia [...] lutego 2022 r. pomiędzy PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A., a Skarbem Państwa (Ministrem Aktywów Państwowych) zawartego w celu prawidłowego wykonania Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi na objęcie przez Ministra Aktywów Państwowych tychże dokumentów tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., w zw. z art. 11 ust. 2 u.z.n.k.
Konkretyzację zagwarantowanego konstytucyjnie obywatelowi prawa dostępu do informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) realizuje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonym, przy czym prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu obywatelowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.).
Jednkże u.d.i.p. w art. 5 ust. 1 stanowi, iż prawo do informacji publicznej może podlegać ograniczeniu, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2).
Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w tym w judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy określające tryb dostępu do informacji powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym osobom i jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki winny być rozumiane wąsko (przykładowo wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga zatem, po pierwsze, odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu. Przy czym organ administracji publicznej lub inny podmiot zobowiązany, wydając decyzję odmowną z powołaniem się na "tajemnicę przedsiębiorcy", winien uwzględnić to, iż ustawa o dostępie informacji publicznej nie zawiera definicji tego pojęcia.
Terminem "tajemnica przedsiębiorstwa" ustawodawca posługuje się w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 11 ust 2 u.z.n.k., przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Dla uruchomienia ochrony wskazanej w cytowanym przepisie konieczne jest zatem, aby dana informacja była poufna, a więc nieujawniona. W tym celu powinna być odpowiednio zabezpieczona. Przepis art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy określa bowiem wyjątek od zasady, jawności informacji publicznych (art. 61 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p..), nie może zatem być interpretowany w sposób naruszający tą zasadę.
Judykatura wypracowała jednolite stanowisko, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się łącznie dwa elementy: formalny - rozumiany jako wyrażenie woli utajnienia danych informacji, przejawiającej się w formie podjętych czynności, przedsięwziętych przez przedsiębiorcę w celu zapewnienia poufności określonych danych oraz - aspekt materialny.
Element "formalny" tajemnicy przedsiębiorcy stanowić mogą, co do zasady, informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacje utajnione muszą przy tym posiadać określoną wartość dla przedsiębiorcy i nie są składnikiem wiedzy powszechnej, ogólnie lub łatwo dostępnej. Nie musi to jednak być wyłącznie wartość gospodarcza, lecz może to być szerzej rozumiana wartość, określona w każdej wymiernej postaci. Informacja staje się tajemnicą przedsiębiorcy, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa, czy też osoby ściśle z przedsiębiorstwem współpracujące przy realizowaniu określonej umowy). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań.
Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mają być działania, lecz w, doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o każdy sposób działania, który wskazuje, że określone informacje są traktowane jako poufne. Z tego względu ustawowe wymaganie podjęcia niezbędnych działań spełni także podjęcie pewnych czynności konkludentnych, jak np. dopuszczenie do informacji jedynie określonego kręgu osób, a także odniesieniu do informacji dotyczących treści umów zawieranych przez przedsiębiorców - zastrzeżenie przez strony danej umowy warunki w zakresie poufności określonych postanowień umownych. Jednocześnie nie są tajemnicą przedsiębiorstwa informacje, z którymi można się bez przeszkód zapoznać.
W analizowanym przypadku przesłanka formalna tajemnicy przedsiębiorcy została niewątpliwie spełniona bowiem z treści Porozumienia z [...] lutego 2022 r., zawartego pomiędzy PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. a Skarbem Państwa (Ministrem Aktywów Państwowych), wynika, iż jego strony zawarły tzw. klauzulę poufności oraz przedsięwzięły środki zmierzające do ograniczenia dostępności postanowień porozumienia. W szczególności, zgodnie z obowiązującymi w PGE GiEK procedurami dotyczącymi zastrzegania tajemnicy Spółki, podmiot ten w wykonaniu treści "Porozumienia ..." przedsięwziął stosowne środki w postaci nadania identyfikowalnych numerów rejestracji dla informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy, szyfrowania i zabezpieczania kopii elektronicznych, ograniczenia dostęp osób do informacji, w celu zachowania ich poufnego charakteru.
Kluczowe znaczenie w sprawie ma więc kwestia spełniania przesłanki materialnej tajemnicy przedsiębiorcy.
W aspekcie materialnym z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. wynika natomiast, że tajemnicę przedsiębiorcy stanowi poufna informacja posiadająca szeroko rozumianą wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna. Zastrzeżenie tajemnicy winno zatem dotyczyć informacji mających taki walor, a nie jakichkolwiek.
Rodzaj informacji chronionych przez art. 11 ust. 2 u.z.n.k., a co za tym idzie, także art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jest zatem różny, albowiem niektóre mają charakter techniczny lub technologiczny, a inne dotyczą szeroko rozumianej organizacji przedsiębiorstwa (jego struktury, przepływu dokumentów, sposobu kalkulacji cen, zabezpieczenia danych itp.). Wyliczenie ustawowe zawarte w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. nie jest przy tym wyczerpujące.
Z powyższego wynika zatem, że aby dana informacja stanowiła tajemnicę przedsiębiorstwa, musi spełniać warunki: a) poufności, b) braku ujawnienia, c) zabezpieczenia informacji. Informację można uznać za chronioną na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tylko wówczas, jeśli jest ona poufna.
Natomiast stan poufności zachodzi wówczas, gdy przedsiębiorca kontroluje liczbę i charakter osób mających dostęp do określonych informacji (E. Nowińska, M. Du Vail, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2013 r.). Z informacją poufną mamy zatem do czynienia wtedy, kiedy przedsiębiorca ma wolę, by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów. Wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Innymi słowy utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga podjęcia przez przedsiębiorcę określonych działań, zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mają być działania. Istotne jest w każdym razie to, aby działania te były podejmowane z uwagi na charakter danych informacji, a nie dopiero w wyniku otrzymania przez przedsiębiorcę wniosku o ich ujawnienie. Informacja poufna nie nabywa bowiem cech poufności z uwagi na żądanie jej udostępnienia. Cecha ta winna istnieć już w samej informacji od momentu jej pozyskania przez przedsiębiorcę.
W ocenie Sądu, analiza treści Porozumienia z dnia [...] lutego 2022 r. zawartego w celu prawidłowego wykonania Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ zawiera szereg postanowień, które mają ścisły związek z działalnością KWB Turów, a jego poszczególne zapisy odnoszą się do informacji związanych z organizacją i funkcjonowaniem Kopalni w takich obszarach, jak dane technologiczne z zakresu górnictwa, geologii, hydrogeologii, uwarunkowań środowiskowych związanych z jakością powietrza, natężenia hałasu oraz emisją światła, uzasadnia zakwalifikowanie przez organ wnioskowanej informacji publicznej jako tajemnicy przedsiębiorstwa.
W odniesieniu do wymienionych obszarów, przedmiotowe "Porozumienie ..." nakłada i rozwija, w szczególności, na PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. szereg zobowiązań, których wykonanie wywiera wpływ na plany inwestycyjne, zakres opracowanej lub zleconej do opracowania dokumentacji technicznej i projektowej, decyzje w zakresie zapewnienia źródeł finansowania własnego lub zewnętrznego na planowane działania, decyzje w zakresie zasad ruchu zakładu górniczego KWB Turów (harmonogram ruchu, przeprowadzane pomiary, planowane przeglądy, audyty, modernizacje, remonty, prace dodatkowe).
Informacje te odnoszą się zatem do szeroko pojętego gospodarowania przez PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. i PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. mieniem, jak i szczegółów organizacyjnych, technicznych czy technologicznych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, w tym inwestycji.
Faktu tego, w ocenie Sądu, nie zmienia odmienne stanowisko Fundacji przedstawione w skardze, a odwołujące się do jawności umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności nie znajduje potwierdzenia w treści porozumienia teza, że "... obowiązki PGE są znane. Porozumienie jedynie określa sposób i termin ich wykonania". To właśnie przedmiotowe porozumienie, w ramach granic i ustaleń umowy, w sposób konkretny wskazuje, w jaki sposób przyjęte założenia będą realizowane w kopili Turów. Odnoszą się one m.in. do stosowanych technologii, przyjętych rozwiązań organizacyjnych, pozyskiwania środków finansowych, ustalają jaką infrastrukturę należy stworzyć w określonej lokalizacji. Nie są to więc informacje stanowiące li tylko wykonanie publicznie dostępniej umowy międzynarodowej. Przeciwnie, przedstawią m.in. konkretne informacje o rozwiązaniach inżynieryjnych, technologicznych, sprzęcie technicznym, procedurach uruchamiania określonych działań w zależności od uwarunkowań środowiskowych potwierdzonych sprzętem pomiarowym (o określonej specyfikacji i lokalizacji).
Podkreślenia wymaga, że to przedsiębiorca decyduje o tym czy określone informacje o charakterze techniczno-technologicznym czy nawet organizacyjnym, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Jednocześnie zastrzec należy, że aby decyzja w tym zakresie nie nosiła cech dowolności, tajemnica taka musi być oceniona w sposób obiektywny; nie wystarczy aby żądana informacja odnosiła się do prowadzonej działalności gospodarczej i aby z woli przedsiębiorcy była objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca uzna arbitralnie za taką tajemnicę (np. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2950/14, z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1258/21).
Sąd podziela stanowisko Ministra Aktywów Państwowych, które ma potwierdzenie w załączonych do akt sprawy materiałach dowodowych zgromadzonych w tzw. części niejawnej akt administracyjnych sprawy, że wnioskowane przez Fundację informacje zawierają unikalne dane dotyczące kopalni Turów, w tym dane technologiczne związane z jej organizacją i funkcjonowaniem tj., w szczególności: warunki geologiczne występowania złoża wraz z jego granicami, lokalizację strategicznych obiektów zakładu górniczego w aspekcie możliwości eksploatacji złoża, dane hydrogeologiczne i hydrotechniczne, wykaz specyficznych materiałów i środków technicznych, w tym środków korzystających z ochrony patentowej, unikatowe rozwiązania technologiczne, które mogą być wykorzystywane dla określenia sposobu prowadzenia ruchu zakładu górniczego, w tym inwestycji związanych z rozbudową systemu odwadniania wgłębnego.
Sąd podziela też pogląd organu, że udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję PGE GiEK, jako podmiotu od którego te informacje pochodzą i którego dotyczą oraz, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę, której ujawnienie mogłoby zaszkodzić interesom Spółki - poprzez fakt uzyskania przez podmioty konkurencyjne określonych danych technicznych lub organizacyjnych, jak np. charakterystyka geologiczna i hydrogeologiczna złoża, wpływ eksploatacji na stosunki wodne, warunki geologiczne występowania złoża wraz z jego granicami, lokalizacja strategicznych obiektów zakładu górniczego, wykaz specyficznych materiałów i środków technicznych, w tym środków technicznych korzystających z ochrony patentowej, unikatowe rozwiązania technologiczne.
Jak wynika z analizy przedmiotowego Porozumienia, wdrożenie jego postanowień w życie będzie wymagało zaangażowania znacznych środków finansowych, w tym na wykonanie obiektów, ich konserwację, utrzymanie, dozór, itp. na terenie samej kopali Turów i jak poza jej obszarem, w tym przy udziale podmiotów zewnętrznych. Szczegółowe informacje lokalizacyjne, techniczne, organizacyjne mają także wartość biznesową. Mogą bowiem dostarczyć przyszłym kontrahentom wiedzy niezbędnej do negocjowania korzystnych umów, zaś podmiotom negującym działalność kopali Turów podstaw do przedsięwzięć opóźniających harmonogram niezbędnych prac, co w oczywisty sposób wpływa na sytuację PGE GiEK - strony przedmiotowego porozumienia, a pośrednio PGE – odpowiedzialnej za realizację polityki bezpieczeństwa energetycznego Państwa.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że pod pojęciem informacji posiadającej wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie obowiązuje jego liberalna wykładnia, zgodnie z którą za wystarczające w tej mierze należy uznać istnienie nawet nieznacznej lub jedynie potencjalnej wartości ekonomicznej informacji, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę mogłoby zaoszczędzić mu wydatków lub zwiększyć jego zyski w relacjach z innymi uczestnikami obrotu.
W ocenie Sądu, żądane informacje stanowią nie tylko określoną wartość ekonomiczną, ale – podzielić należy też obawy organu – że ich ujawnienie do wiadomości publicznej i ewentualne wykorzystanie w nieodpowiednim celu, mogłoby doprowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa pracy systemu elektroenergetycznego w Polsce. Funkcją Kopalni Węgla Brunatnego "Turów", jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa (oddziału) funkcjonującej w ramach spółki PGE GiEK jest zapewnienie węgla brunatnego jako surowca dla produkcji energii elektrycznej w (oddziale) Elektrownia Turów.
Pojęcie zatem "wartości gospodarczej" żądanych informacji w obrocie gospodarczym, a zatem i wpływu ich ujawnienia na interesy majątkowe przedsiębiorcy winno być rozpatrywane z perspektywy przedmiotu, zakresu i rynku właściwego działalności PGE GiEK, a nie "jedynie" wybranego oddziału lub oddziałów PGE GiEK. Rynkiem właściwym dla PGE GiEK, w ramach której funkcjonują kopalnia i elektrownia w Turowie nie jest bowiem rynek lokalny, a rynek krajowy, tak w zakresie sprzedaży energii elektrycznej, jak i w zakresie kosztu wytworzenia energii z węgla z odkrywki.
W tej kwestii należy zwrócić uwagę na trafną analizę sytuacji energetycznej w Polsce przedstawioną w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2036/22, w którym stwierdzono, iż ceny energii elektrycznej na polskim i europejskim rynku są kształtowane zgodnie z mechanizmami rynkowymi, ściśle określonymi w przepisach obowiązującego prawa. Energia w pierwszej kolejności jest dostarczana przez najtańsze elektrownie. Obecnie w Polsce są to kolejno: odnawialne źródła energii (OZE), jednostki zasilane węglem brunatnym i kamiennym, a na końcu – najdroższe w zestawieniu - jednostki gazowe. Najdroższe źródła są włączane do systemu zależnie od wielkości aktualnego zapotrzebowania na energię elektryczną i warunków atmosferycznych, które mają wpływ na poziom produkcji energii z OZE. Im większe zapotrzebowanie na energię i im mniejsza produkcja z OZE, tym więcej coraz droższych jednostek wchodzi do systemu, co ma bezpośredni wpływ na cenę.
Zatem od strony przychodowej sytuacja PGE GiEK kształtowana jest przez sytuację na rynku krajowym, zaś rentowność działalności tegoż podmiotu zależy bezpośrednio od strony kosztowej i tego, jak efektywnie PGE GiEK tymi kosztami zarządza. W konsekwencji, dokumentacja objęta zakresem zaskarżonej decyzji oraz dotyczące jej informacje w sprawie poniesienia przez PGE GiEK dodatkowych nakładów inwestycyjnych w związku z funkcjonowaniem odkrywki w Turowie w bezpośredni sposób dotyczą kosztów prowadzonej przez PGE GiEK działalności, co bezpośrednio przekłada się na jej rentowność, a tym samym odnosi się do "tajemnicy przedsiębiorstwa". Na tę ocenę nie może zatem mieć wpływu argumentacja skargi, że nie zakłada się w przyszłości uruchomienia nowych złóż węgla brunatnego z powodu nieopłacalności inwestowania w nowe moce wytwórcze i wobec tego organ bezpodstawnie przyjmuje, iż ujawnienie wnioskowanych danych pogorszy konkurencyjność PGE.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że przesłanki nieudzielenia informacji publicznej ze wskazanego powodu (tajemnicy przedsiębiorstwa), tak pod względem formalnym, jak i materialnym – w rozumieniu art. art. 11 ust. 2 u.z.n.k. w związku z art. art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zostały omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny, zaś decyzja organu odpowiada w niezbędnym zakresie wymogom określnym w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania i wyjaśnia stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy ich podejmowaniu.
Z tych też względów zarzuty naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jak też przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., okazały się nietrafne.
Wskazać należy, iż bez istotnego znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje fakt, iż objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej Porozumienie zostało wydane na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2022 r. nr 17/2022 r., zaś organ stwierdził, iż przedmiotowe porozumienie nie wynika z żadnego przepisu prawa ani nawet z umowy. Jak też nie są w sprawie istotne kwestie rentowności KWB Turów i planów co do przyszłego jej funkcjonowania. Bowiem to ocena treści porozumienia pod względem występowania informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej wartość gospodarczą dla Spółek będących stroną tego porozumienia determinuje czy wnioskowana informacja powinna być jawna, czy też poufna, a ta potwierdza zasadność wydania odmowy z powołaniem się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 u.z.n.k.
Dlatego też Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów uzupełniających z kopii dokumentów załączonych do skargi. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie oraz orzecznictwie postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami tego postępowania i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kierując się tymi wskazówkami Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawie nie było potrzeby przeprowadzania dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło