II SA/Wa 2113/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę , Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], którą to decyzją odmówił L. T. przyznania świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu stwierdził, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zdarzeniach losowych, wybitnych zasługach w jakieś dziedzinie np. kultury lub sportu. Wskazał, iż w niniejszej sprawie L. T. wnosiła o przyznanie jej pomocy finansowej w formie świadczenia specjalnego, w związku ze śmiercią swojego ojca, J. T., żołnierza [...], który dostał się do niewoli [...] i zmarł w obozie jenieckim na terenie obecnej [...] w wyniku katorżniczej pracy. Organ podał, że roszczenie strony z tego tytułu zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...], z uwagi na brak wiarygodnych dowodów, co zdaniem strony wyrządziło jej szkodę moralną i materialną. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ podał też, że wnioskodawczyni nie legitymuje się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności, a jej obecna sytuacja nie jest wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Podniósł, że rzetelne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej, choć zasługuje na uznanie, nie stanowi przesłanki do przyznania żądanego świadczenia, podobnie jak trudna sytuacja zdrowotna. Prezes Rady Ministrów wskazał, że L. T. utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.181 zł. Otrzymuje też zasiłek pielęgnacyjny – jest przewlekle chora. Dokonując oceny zasadności wniosku organ stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ uznał, że w sprawie nie zaistniał szczególny przypadek, uzasadniający jego przyznanie w oparciu o przepis cyt. wyżej art. 82 ust.1 ustawy. Podniósł, że świadczenia specjalne nie stanowią odszkodowania ani zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia, nadto że sytuacja, w której znajduje się wnioskodawczyni jest szczególna i wyjątkowa. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi L. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji oraz jej uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni nie udokumentowała okoliczności wskazujących na jej wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju. Podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniało wyjątkowe zdarzenie losowe, uzasadniające przyznanie świadczenia specjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji, wydanej w niniejszej sprawie stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Sąd administracyjny w szczególności kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Jak wyżej wskazano, decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Zgodnie z obowiązującą wykładnią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie emerytury specjalnej jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Mogą go uzasadniać szczególne zdarzenia losowe lub szczególne zasługi. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania emerytury specjalnej nie można pominąć trudnej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, ale stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05), w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że świadczenie specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powoływane są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Świadczenia specjalne nie stanowią też odszkodowania ani zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia. Podnoszone przez skarżącą argumenty, dotyczące śmierci jej ojca w obozie jenieckim w czasie wojny oraz rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych, nie mogą stanowić w niniejszej sprawie przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji uznaniowej z punktu jej widzenia słuszności i celowości, a jedynie pod kątem jej zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.