II SA/Wa 2116/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania J. K. prawa pomocy w żądanym zakresie. J. K. wystąpił w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i oświadczył, że oprócz nieukończonego pawilonu o powierzchni 88,80 m2, nie posiada innego majątku ani oszczędności. W załączonym do wniosku piśmie z dnia 10 marca 2016 r. wnioskodawca stwierdził, że żona nie wyraża zgody na podanie jej dochodów oraz majątku odrębnego. Wobec braku danych, dotyczących dochodów gospodarstwa domowego, w tym dochodów skarżącego oraz niezbędnych kosztów utrzymania rodziny, w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony, wnioskodawca został wezwany do nadesłania dokumentów i oświadczeń, wskazujących na jego sytuację finansową. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący nadesłał pismo z dnia 23 kwietnia 2016 r., w którym ponownie wskazał, że nie ma żadnych oszczędności ani innych środków na poniesienie kosztów w sprawie, a żona nie wyraża zgodny na podanie jej dochodów oraz majątku odrębnego. Do pisma został dołączony wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] marca 2016 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym i obejmować zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 wskazanej ustawy, osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego oraz rodzinnego. Zgodnie z art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę, bowiem to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Prawo pomocy winno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w zakresie uzupełnienia złożonego wniosku o informacje niezbędne do oceny jego możliwości płatniczych. Wskazał jedynie, że nie posiada oszczędności, a żona nie wyraża zgody na podanie jej danych dotyczących dochodu i posiadanego majątku. Należy stwierdzić, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnieniu podlegają zarówno dochody, jak i stałe miesięczne wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Nadto, małżonkowie w sposób szczególny obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Realizacja tego obowiązku może polegać również na osobistych staraniach i pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Każdy z małżonków obowiązany jest zaspokajać uzasadnione potrzeby poszczególnych członków rodziny zgodnie z zasadą równej stopy życiowej. Niewątpliwie za taką potrzebę należy uznać dochodzenie swoich praw przed sądami. Z tego względu konieczne jest zbadanie stanu majątkowego wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego rodziny, bowiem to osoby najbliższe w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspakajania koniecznych potrzeb członków rodziny, a dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe - powołane do tego instytucje społeczne i państwowe. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył w formularzu oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego w jego gospodarstwie domowym i nie przedłożył oświadczeń i dokumentów, wskazujących na wysokość stałych kosztów utrzymania rodziny. Z tego względu brak jest możliwości dokonania pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, który nie tylko nie wskazał swoich dochodów i nie stwierdził, że ich nie posiada, ale nie podał ogólnych dochodów rodziny ani koniecznych kosztów utrzymania małżonków. Tym samym skarżący nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie wykazał przesłanek, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków w gospodarstwie domowym pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 255 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.