II SA/Wa 2117/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Asesor WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej -oddala skargę- Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 Kpa utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia [...] K.J. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ podał m. in., iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. w sprawie rozformowania wojskowych ośrodków szkolenia sportowego, jednostka wojskowa, w której K.J. pełnił zawodową służbę wojskową, uległa z dniem [...] grudnia 2001 r. rozformowaniu, w wyniku czego utracił on zajmowane dotychczas stanowisko służbowe. Wobec braku możliwości wyznaczenia [...] K. J. na inne stanowisko służbowe, stosowne do posiadanych przez niego kwalifikacji wojskowych i stopnia wojskowego, Dyrektor Departamentu [...], decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. wypowiedział K. J. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Podstawę prawną wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stanowił art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Od decyzji tej K.J. nie złożył odwołania, wobec czego decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 22 maja 2006 r. K. J. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Odmawiając stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, Minister Obrony Narodowej stwierdził, że nie zawiera ona wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. Wskazał, że bezspornym w sprawie jest, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. w sprawie rozformowania wojskowych ośrodków szkolenia sportowego, jednostka wojskowa, w której [...] K. J. pełnił zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu w dniu [...] grudnia 2001 r., w wyniku czego K.J. utracił zajmowane dotychczas stanowisko służbowe i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji zawodowych. Przedmiotowy rozkaz był formalnym aktem rozformowania jednostki wojskowej, powodującym likwidację struktury organizacyjnej, co w efekcie doprowadziło do likwidacji jej stanu etatowego i stanowiło podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiadania żołnierzom stosunku służbowego. Organ podał również, iż wskutek upływu terminu wypowiedzenia Minister Obrony Narodowej zwolnił K. J. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2003 r. i przeniósł do rezerwy. Wobec niezaistnienia żadnej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, wydana decyzja jest zgodna z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.J. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, zarzucając, iż wydane zostały one z naruszeniem art. 110 Kpa w związku z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, iż dopuszczalnym było wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przy braku związku przyczynowego pomiędzy rozformowaniem jednostki wojskowej a wypowiedzeniem. Ponadto zarzucił naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez brak dostatecznego uzasadnienia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego oraz rażące naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie przez organ, iż w chwili doręczenia wypowiedzenia K. J. zajmował stanowisko służbowe wskazane w decyzji, skoro od dnia [...] grudnia 2001 r. faktycznie ono nie istniało. Stwierdził, że rozformowanie jednostki wojskowej nastąpiło z dniem [...] grudnia 2001 r. i to dopiero wtedy zaistniały przesłanki do dokonania wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nadto podniósł, iż decyzję o wypowiedzeniu doręczono mu 10 miesięcy po zakończeniu procesu rozformowania jednostki wojskowej, wobec czego brak było związku przyczynowego pomiędzy tymi zdarzeniami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. stanowił podstawę do podjęcia przez organy wojskowe działań kadrowych zmierzających do przesunięć żołnierzy na inne stanowiska oraz do wypowiedzenia stosunku służbowego. Stwierdził, że zaistniały przesłanki wynikające z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz że nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, którą wypowiedziano skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 16 § 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych (zasada trwałości). Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność na charakter trwały, 6) w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość jego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Cechą rażącego naruszenia jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, s. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski. Wydawnictwo C.H.Beck - Warszawa 1996, s. 716 - 721). Przy czym nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować stwierdzeniem nieważności. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej czy też z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Wypowiadając K.J. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej Dyrektor Departamentu [...] MON w decyzji z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] wskazał podstawę prawną wypowiedzenia - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Przedmiotowa decyzja była oparta na przesłance likwidacji zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego i braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Zmniejszenie stanu etatowego nastąpiło w wyniku rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. w sprawie rozformowania wojskowych ośrodków szkolenia sportowego. Wejście powyższego rozkazu w życie oznaczało przystąpienie do jego wykonania, w tym także podejmowania personalnych decyzji, których bezpośrednim celem było osiągnięcie w zakreślonym w rozkazie terminie - tj. do dnia [...] grudnia 2001 r. - stanu założonego przez rozkaz. Dla prawidłowości rozkazów personalnych istotne było, aby wydane one były najwcześniej z chwilą wejścia w życie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...], a zatem od dnia [...] lipca 2001 r. W przedmiotowej sprawie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało dokonane decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., a zatem po wejściu w życie rozkazu nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Z treści art. 78 ust. 2 pkt 2 wyżej cytowanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że musi istnieć związek przyczynowy miedzy rozformowaniem jednostki wojskowej, w której zainteresowany pełnił służbę a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego i taki związek w przedmiotowej sprawie niewątpliwie zachodził. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA 2673/00 (Lex nr 77681) stwierdził, że wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji jednostki wojskowej lub zmniejszenia się jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu się tych procedur. Podkreślić należy, iż rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. określał początek, jak i koniec procesu rozformowania ([...] grudnia 2001 r.). Jego realizacja, wdrożenie w życie od [...] lipca 2001 r. odbywało się na wielu płaszczyznach, w tym na płaszczyźnie personalnej. Z chwilą jego wydania i wejścia w życie jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową podległa wskazanym przekształceniom i organy wojskowe mogły podjąć działania, co do których były upoważnione na mocy art. 78 ust 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego wskazania w wypowiedzeniu stanowiska, pomimo jego faktycznego nieistnienia w chwili doręczenia wypowiedzenia, Sąd podzielił stanowisko organu, iż taka praktyka ma związek z prawidłowym naliczeniem wszystkich należności finansowych związanych ze zwolnieniem oficera ze służby. Zatem wskazanie ostatnio zajmowanego stanowiska przez skarżącego nastąpiło wyłącznie dla celów finansowo-księgowych. Na koniec stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisu art. 78 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych mogłyby mieć ewentualnie znaczenie, gdyby skarżący skorzystał ze zwykłego trybu zaskarżenia decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu. Weryfikacja decyzji w trybie tzw. "zwykłym" i nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności, podlega różnym reżimom. Skarżący w podnoszonych przez siebie zarzutach domaga się w istocie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie wypowiedzenia stosunku służbowego, nie dostrzegając, że złożenie wniosku doprowadziło do wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, które podlega regułom określonym w art. 156 kpa. Reasumując, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego wydana została w oparciu o obowiązujące w dacie jej wydania przepisy prawa, została wydana przez właściwy organ - zatem nie zawiera wad powodujących jej nieważność. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.