II SA/Wa 2120/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2015 r. o odmowie przyznania Z.S. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a wynikających z przepisu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748) i wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności uniemożliwiająca uzyskanie świadczenia w trybie zwykłym. Z przedłożonej dokumentacji wynika bowiem, że od 1 marca 2000 r. do [...] kwietnia 2009 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, Z.S. nie wykonywała pracy ani innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Ponadto organ ustalił, iż wymieniona jest objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z tytułu wykonywania zatrudnienia i stwierdził, że pozostawanie w zatrudnieniu wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Uzyskiwane z tytułu zatrudnienia wynagrodzenie w kwocie [...] zł (średnia z ostatnich 3 miesięcy) pozwala na zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.S. zarzuciła powyższej decyzji Prezesa ZUS naruszenie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania prawa do emerytury w drodze wyjątku oraz nienależyte wyjaśnienie sprawy, poprzez nieustalenie jej sytuacji majątkowej. W uzasadnieniu decyzji skarżąca podnosiła, iż nie może podjąć pracy z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy. Okoliczność, że była zatrudniona w czasie wydawania przedmiotowych decyzji nie ma znaczenia, bowiem w tamtym okresie przebywała na zasiłku chorobowym, a stosunek pracy wygasł z dniem [...] listopada 2015 r. Obecnie pozostaje bez stałego dochodu, co świadczy o nienależytym ustaleniu sytuacji majątkowej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skarżąca na 55 lat życia wykazała 9 lat i 8 miesięcy ubezpieczenia, przy czym 7 lat i 3 miesiące to okresy składkowe, a z tego rok to pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. Oznacza to, że efektywne świadczenie przez skarżącą jakiejkolwiek pracy to 6 lat i 3 miesiące. Większość okresu aktywności zawodowej skarżąca przeznaczyła na opiekę nad dziećmi, zaś wśród licznych przerw w ubezpieczeniu, najdłuższa przypada na lata 2000-2009. W ocenie organu brak jest jakichkolwiek okoliczności o charakterze szczególnym, które uzasadniałyby wskazany przebieg ubezpieczenia. Dodatkowo podniesiono, iż skarżąca od listopada 2013 r. pozostaje w zatrudnieniu, a jej średnie wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto – zatem nie pozostaje ona bez niezbędnych środków utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd kontroluje legalność rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym, obowiązującym w dacie wydania decyzji. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, jak również powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Wbrew zarzutom skargi Prezes ZUS nie dopuścił się w ocenienie Sądu naruszenia wskazanego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy. Stosownie do jego treści ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznych i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie powyższego przepisu ma charakter uznaniowy, co powoduje, że ich sądowa kontrola jest ograniczona. Kontrola legalności rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne. Istotne jest także zbadanie, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego dokonano prawidłowej oceny przesłanki warunkującej zastosowanie przepisu. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje przeto samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru. Oczywistym jest, że wydanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest przepisem prawa, w tym przypadku art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z przepisu tego wynika natomiast konieczność wykazania, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiły. Do tych szczególnych okoliczności nie można zaliczyć, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2364/12, https://cbois.nsa.gov.pl/doc/qo, braku ofert pracy dla osoby bezrobotnej, ani dobrowolna rezygnacja z jej podjęcia. Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, w ocenie Sądu, że prawidłowe jest uznanie organu, że nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W sprawie nie wykazano, że przerwy w ubezpieczeniu skarżącej były spowodowane okolicznościami szczególnymi, na które nie miała ona wpływu. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika ponadto, iż skarżąca pomimo orzeczonej niezdolności do pracy od listopada 2013 r. pozostawała w zatrudnieniu uzyskując wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto, a zatem nie pozostawała bez niezbędnych środków utrzymania, bowiem jej dochód przekraczał najniższą emeryturę z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, oraz kwotę minimalnego wynagrodzenia. Skarżąca przyznaje, iż praca ta wykonywana była w czasie wydawania decyzji w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku i organ ten stan rzeczy uwzględnił w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach. Reasumując stwierdzić należy, że w tym stanie faktycznym sprawy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, prawidłowo uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Nie doszło też do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.