II SA/Wa 2120/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant, Referent stażysta Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Przedmiotem skargi A.K. jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (nr [...]) z [...] listopada 2018 r. dotyczące zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Wojskowa Komenda Uzupełnień [...] w dniu [...] sierpnia 2018 r. skierowała [...] A.K. na badania w celu ustalenia jego zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], na podstawie wyników zleconych badań (m.in. laboratoryjnych, badania radiologicznego klatki piersiowej i kręgosłupa, usg jamy brzusznej, echa serca) oraz konsultacji: internistycznej, kardiologicznej, neurologicznej, okulistycznej, ortopedycznej, psychologicznej, orzeczeniem z [...] sierpnia 2018 r. (nr [...]) rozpoznała u skarżącego m. in. przerost mięśnia lewej komory serca z poszerzeniem opuszki aorty i powołując się na § 38 pkt 16 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.), który dotyczy schorzenia określanego jako "inne choroby serca upośledzające trwale sprawność ustroju", stwierdziła, że jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N). W uzasadnieniu orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] powołała się na badanie echa serca i wynik konsultacji kardiologicznej skarżącego z [...] sierpnia 2018 r. A.K. w dniu 3 października 2018 r. wniósł odwołanie od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. Odwołujący się stwierdził, że nie ma podstaw do zakwalifikowania przerostu mięśnia sercowego (w rozpatrywanym przypadku lewej komory serca) jako "choroby serca trwale upośledzającej sprawność ustroju" o której mowa w § 38 pkt 16 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. Przerost mięśnia sercowego nie jest stanem chorobowym, lecz jedynie skutkiem (objawem) schorzenia serca lub trybu życia i nie wpływa trwale na układ krążenia. Przerost mięśnia sercowego występuje zazwyczaj u osób otyłych, z nadciśnieniem tętnicznym, osób uprawiających wyczynowo sport. A.K. dodał, że z wymienionego wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia wynika, że osoby u których stwierdzono znacznie poważniejsze schorzenia serca (np. chorobę mięśnia sercowego lub zaburzenia rytmu nawracające albo trwale powodujące upośledzenie sprawności ustroju, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca z częstymi zaostrzeniami, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca pod postacią dusznicy bolesnej stabilnej z przebytym zawałem) otrzymują kategorię Z (zdolny do służby wojskowej). Skarżący podniósł, że nigdy nie chorował i nie choruje na choroby układu krążenia i dołączył do odwołania wynik (opis) badania echa serca z [...] października 2018 r. Z tych powodów wniósł o uchylenie orzeczenia organu I instancji i stwierdzenie, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], orzeczeniem z [...] listopada 2018 r., wydanym na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 12 pkt 1 i § 23 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, uchyliła zaskarżone orzeczenie i rozpoznała u skarżącego : przerost mięśnia lewej komory serca z poszerzeniem opuszki aorty - do diagnostyki, co zakwalifikowania jako inne choroby serca upośledzające trwale sprawność ustroju) oraz jako (§ 38 pkt 16 rozporządzenia) oraz jako tętniaki (§ 39 pkt 4 rozporządzenia - w zast.) Organ podał, że lekarz kardiolog konsultujący skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji na podstawie przeprowadzonego badania echa serca rozpoznała u badanego pogrubiały mięsień sercowy, śladową niedomykalność mitralną, poszerzoną opuszkę aorty. Co więcej badanie dołączone przez skarżącego do odwołania potwierdza zasadność orzeczenia. Oba badania są ze sobą spójne i wzajemnie się uzupełniają. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska podała, że zmieniła w orzeczeniu kwalifikację rozpoznania (uzupełniła kwalifikację organu I instancji), w ten sposób, że dodała § 39 pkt 4 (w zast.) i wyjaśniła, że ze względu na poszerzenie głównego naczynia objętościowego (opuszki aorty) zdecydowała się zakwalifikować to schorzenie do kategorii N nie zaś Z. Organ II instancji dodał, że stwierdzony u skarżącego przerost mięśnia lewej komory serca z poszerzeniem opuszki aorty (do diagnostyki) ma w niesprzyjających warunkach charakter postępujący i sprzyjają pojawieniu się innych dolegliwości ze strony układu krążenia. A.K. w skardze wniesionej do sądu na to orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej zarzucił temu organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 15 w zw. z art. 139 k.p.a. i art. 5 ust. 1a ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący zarzucił organowi błędną kwalifikacje przerostu mięśnia sercowego, jako schorzenia zaliczanego do "innych chorób serca trwale upośledzających czynności ustroju". Skarżący stwierdził, że organ II instancji w uzasadnieniu orzeczenia nie wyjaśnił zasadności przesłanek na których się oparł, nie odniósł się do jego odwołania i nie wyjaśnił, dlaczego nie podzielił stanowiska odwołującego, że przerost mięśnia sercowego nie stanowi choroby serca. Skarżący stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że przerost mięśnia serowego w razie komplikacji ze strony układu krążenia wymaga diagnostyki, niemniej jednak to choroby serca takie jak niewydolność czy nadciśnienie tętnicze mogą przyczynić się do powstania przerostu mięśnia serowego a nie odwrotnie. Zdolność do pełnienia służby wojskowej powinna być ustalana na podstawie stanu faktycznego zaistniałego w dniu wydania orzeczenia. Podnoszenie w orzeczeniu, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej albowiem "służba wojskowa polegająca na wykonywaniu zadań służbowych w pełnym rynsztunku (kilkanaście kilo), w zmiennych warunkach pogodowych i poligonowych, z narażeniem na wzmożony, a często ekstremalny wysiłek fizyczny i emocjonalny, nienormowany czas pracy i wypoczynku, nieodpowiednią dietę, może spowodować pojaśnienie się lub nasilenie objawów chorobowych oraz wpłynąć na szybką progresję zmian chorobowych", jest lakoniczne i bezsensowne. Po pierwsze, komisja nie wykazała, że skarżący cierpi na jakąkolwiek chorobę, która mogłaby w przyszłości wpływać na pogorszenie się jego stanu zdrowia, a niewielki przerost mięśnia serowego mógł powstać w skutek uprawiania sportu (pływa, biega, ćwiczy na siłowni, przez 12 lat był żołnierzem zawodowym). Po drugie, skarżący ubiega się o ponowne przyjęcie do zawodowej służby wojskowej w batalionie obrony terytorialnej na stanowisku szefa sekcji rozpoznawczej (praca biurowa). W ocenie skarżącego zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej zostało wydane z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Organ II instancji uzupełnił bowiem orzeczenie organu I instancji, przez dodanie do w pkt 8.1. słowa" "do diagnostyki" a więc wskazał na konieczność dalszej diagnostyki badanego w związku ze stwierdzonym przerostem mięśnia sercowego i poszerzoną opuszką aorty oraz dodał § 39 pkt 4 (w zast.), a wiec uznał, że nieznacznie poszerzona opuszka aorty stanowi tętniaki. W konkluzji skarżący wywiódł, że ma wrażenie, że organ rozpoznał u niego przerost mięśnia serowego lewej komory serca z poszerzeniem opuszki aorty – do diagnostyki i zakwalifikował to schorzenie (ułomność) do "innej choroby serca", ewentualnie (w zastępstwie) tętniaka. Skarżący stwierdził na marginesie, że jeżeli organ uznał, że stwierdzone schorzenie wymaga dalszej diagnostyki, to powinien na podstawie § 20 pkt 4 rozporządzenia, przeprowadzić ponowne badanie lekarskie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Organ podniósł m. in., że zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia z 3 czerwca 2015 r., jeżeli dla danego przypadku nie ma odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Zdaniem organu zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania nie jest uzasadniony, ponieważ spraw została rozpoznana i rozstrzygnięta przez dwa rożne organy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznający sprawę ze skargi na orzeczenie komisji lekarskiej o zaliczeniu skarżącego do określonej kategorii zdolności (a raczej niezdolności) do służby wojskowej, nie jest uprawniony do oceny i kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania stanu zdrowia prowadzącego do ustalenia kategorii do służby wojskowej. Sąd ocenia natomiast, czy postępowanie zmierzające do ustalenia stanu zdrowia skarżącego zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy pod względem formalnym (czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z przepisami prawa) oraz czy rozpoznanie stanu chorobowego (ułomności) znajduje potwierdzenie w badaniach stanowiących podstawę orzeczenia o przyznaniu kategorii. Z przepisów ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 ustawy). Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczeniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wojskowa Komisja Lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań i skompletowaniu dokumentów (§ 18 pkt 1). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz jest obowiązana ustosunkować się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Organ II instancji, według § 23 pkt 2 rozporządzenia, rozpoznając odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby CWKL może jednak przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r.) Wprawdzie uprawnienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej do uzupełnienia dokumentacji i przeprowadzenia dodatkowych badań pozostawione jest do jej uznania, w zależności od stwierdzonej w tym zakresie potrzeby, jednak w przypadku nieskorzystania z tego uprawnienia organ powinien w uzasadnieniu swojego orzeczenia podać, z jakich powodów uznaje dokumentację za wystarczającą, a dodatkowe badania za zbędne (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 8 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1341/17). Przenosząc te uwagi natury ogólnej do niniejszej sprawy trzeba przede wszystkim zauważyć, że w zaskarżonym orzeczeniu Centralna Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła że przeprowadzenie badanie lekarskie skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji stanowi dostateczną podstawę do oceny jego stanu zdrowia. Sąd nie podziela tego stanowiska organu. Zdaniem Sądu, rozpoznanie u skarżącego przez komisje lekarskie obu instancji wskazanych chorób nie znajduje potwierdzenia w badaniach stanowiących podstawę orzeczenia o przyznaniu kategorii zdolności do służby wojskowej. W konsekwencji wojskowe komisje lekarskie obu instancji nie miały dostatecznych podstaw do wydania orzeczenia o zakwalifikowaniu go do kategorii N (niezdolny do służby wojskowej). Lekarz kardiolog konsultujący skarżącego (w oparciu o przeprowadzone wcześniej badanie echa serca) stwierdził u niego przerost mięśnia sercowego i śladową niedomykalność mitlarną, niemniej w wyniku konsultacji nie zawarł stwierdzenia, że te wady (ułomności) upośledzają trwale zdolność ustroju lub należy je uznać za tętniaki. Z tego powodu trzeba uznać, że wynik (opis) badania echa serca nie potwierdza, aby skarżący cierpiał na chorobę serca upośledzającą trwale sprawność ustroju. Mimo to, organ II instancji nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia ponownego (dodatkowego) badania skarżącego, w oparciu o § 20 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r., nie wyjaśnił w sposób przekonujący, z jakich względów przyjął, że zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna jest wystarczająca do orzeczenia o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej i "asekuracyjnie" uznał, że stwierdzone schorzenie wymaga dalszej diagnostyki. Sąd podziela zapatrywanie skarżącego, że organ II instancji całkowicie pominął w uzasadnieniu orzeczenia zarzuty odwołania skarżącego co do tego, że przerost mięśnia sercowego nie stanowi choroby serca. Oczywiście rację ma Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, że jeżeli dla danego przypadku nie ma odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Nie zwalnia to jednak komisji lekarskich z obowiązku dostatecznego ustalenia stanu zdrowia kandydata do służby, w oparciu o badania których wyniki potwierdzałyby postawione rozpoznanie stanu zdrowia badanego. Rozpoznając sprawę ponownie, organy obu instancji dokonają jednoznacznych ustaleń odnośnie stanu zdrowia skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że skarga A.K. jest uzasadniona. Zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] listopada 2018 r. oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2018 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.