II SA/Wa 2125/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu z dnia 1 marca 2010 r. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 2125/09 w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia - przyznać R.B. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - R.B. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, iż w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej mu uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych. Stwierdził, iż ponosi duże wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, która obecnie nie przynosi dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z żoną oraz dwoma synami. Nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych, oszczędności, za wyjątkiem budynku mieszkalnego o powierzchni 47 m2. Na jego utrzymaniu pozostaje rodzina, a dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej to zaledwie 2000 - 3000 złotych. Wnioskodawca został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i przedstawienia informacji dotyczącej stanu majątkowego oraz dochodów. Odpowiadając na pismo referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2010 r. skarżący złożył jedynie kserokopie: ewidencji przychodów firmy za rok 2009 oraz zestawienia danych do rozliczenia ryczałtu za październik i listopad 2009 r. Nie przedstawił natomiast oświadczenia w jakiej wysokości ponosi podstawowe koszty utrzymania domu i rodziny. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania R.B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 1 marca 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając mu błędne ustalenia faktyczne oraz wniósł o jego uchylenie. Podał, że ciężka zima oraz ograniczone możliwości zarobkowania powodują trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz utrzymaniu rodziny. Tak więc, w chwili obecnej zaistniała sytuacja gospodarcza pozwala mu tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane dokumenty okazały się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), Sąd pismem z dnia 30 marca 2010 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia - w terminie 14 dni - następujących dokumentów: 1. kserokopii wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 2 miesięcy, 2. kserokopii księgi przychodów i rozchodów z ostatnich trzech miesięcy (grudnia 2009 r., stycznia 2010 r. i lutego 2010 r.) lub innego dokumentu, z którego wynikałoby zestawienie przychodów i kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, 3. kserokopii rachunków wskazujących na wysokość stałych miesięcznych wydatków (opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, inne z dokładnym określeniem jakie); w przypadku braku kserokopii powyższych rachunków należy złożyć oświadczenie o dokładnej wysokości stałego wydatku, 4. oświadczenia, czy żona jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i czy uzyskuje zasiłek dla osób bezrobotnych; w przypadku pozytywnej odpowiedzi należy wskazać wysokość uzyskiwanego zasiłku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył kserokopie: wyciągów obrazujących operacje dokonane na należącym do niego rachunku bankowym z okresu ostatnich 2 miesięcy, ewidencję przychodów i statystykę ryczałtu firmy za rok 2009 i 2010, a także pismo zawierające oświadczenie, iż miesięczne opłaty stałe za budynek mieszkalny, budynki gospodarcze, za media (energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości) oraz środki czystości, telefon i Internet kształtują się na poziomie ok. 662 zł. Ponadto wyliczył, że na wyżywienie czteroosobowej rodziny przeznacza z budżetu domowego kwotę ok. 1500 zł miesięcznie, a na pomoce naukowe dla dzieci kwotę ok. 200 zł. Oświadczył również, iż spłaca kredyt w wysokości 860 zł i ma ok. 300 zł prowizji bankowych i spłat linii kredytowych. Ponosi także koszty paliwa do ciągników i samochodu piły spalinowej w wysokości ok. 3000 zł. Jednocześnie wskazał, że żona nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna i nie uzyskuje dochodów. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest zapewnienie prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna zawarta w powyższym przepisie stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Oznacza to, iż to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia tych kosztów w niniejszej sprawie. Wniosek R.B. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, który w przedmiotowej sprawie na obecnym etapie postępowania, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynosi 200 złotych. Po przeanalizowaniu wszystkich przedstawionych przez wnioskodawcę informacji, w tym zawartych w urzędowym formularzu wniosku i nadesłanych dokumentach stwierdzić należy, że R.B. wykazał istnienie przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W takiej sytuacji bowiem, uwzględniając dochód czteroosobowej rodziny (w tym trzech osób pozostających na wyłącznym utrzymaniu skarżącego) kształtujący się na poziomie ok. 3000 zł i wydatki na jej niezbędne utrzymanie, Sąd uznał, że skarżący w chwili obecnej nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.