II SA/Wa 2125/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej Adam Lipiński (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych: oddala skargę. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] września 2013 r., działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, oraz art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., nakazującą A. udostępnienie K. Sp. z o.o. danych osobowych T. K. w zakresie jego adresu zamieszkania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: A.. jest wydawcą dziennika [...]. W wydaniu tego dziennika z dnia [...] października 2012 r. ukazał się artykuł T. K. pt. "[...]". W związku z ww. publikacją, K. Sp. z o.o. (zajmująca się między innymi windykacją), wniosła do Sądu Okręgowego w W. pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko wydawcy dziennika – A., redaktorowi naczelnemu dziennika – W. P. oraz przeciwko autorowi artykułu – T. K. Sprawa zawisła pod sygn. akt [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy wezwał K. do usunięcia braków formalnych pozwu, poprzez wskazanie adresu T. K. K. pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. zwróciła się do A. o udostępnienie danych osobowych T. K. w zakresie jego adresu zamieszkania. W odpowiedzi, A. w piśmie z dnia 7 stycznia 2013 r. odmówiła przekazania wnioskowanych informacji, wskazując na brak podstaw prawnych ww. żądania. Wówczas K. Sp. z o.o. zwróciła się do GeneralnegoInspektor Ochrony Danych Osobowych o nakazanie A. udostępnienia danych osobowych T. K. w zakresie jego adresu zamieszkania. Organ z uwagi na powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. uwzględnił wniosek. A.. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, iż GIODO wydał ww. decyzję z naruszeniem art. 23 ust. 1 pkt 5 oraz 24 ust. 1 pkt 2 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. T. K. współpracował z A. na zasadzie umowy zlecenia (która już wygasła) i w związku z tą umową A. przetwarza jego dane osobowe. A. wskazała, że, stosownie do postanowień art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy, gdyby powództwo przeciwko T. K. dotyczyło roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, A. nie naruszyłaby przepisów ww. ustawy, udostępniając przedmiotowe dane K.. Jednak wobec faktu, że roszczenie dotyczy aktywności dziennikarskiej T. K. i nadto, wobec rozwiązania współpracy, brak jest efektywnej możliwości powiadomienia go o fakcie i celu przekazania danych - takie przekazanie danych stanowiłoby naruszenie przez A. przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. O ile art. 23 ust. 1 ust. 1 pkt 5, w związku z art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy sankcjonuje pewne działania na danych osobowych, jako zgodne z prawem, to żaden przepis ustawy nie nadkłada na administratora danych obowiązku ich udostępnienia - nawet jeśli takie udostępnienie jest w pewnych okolicznościach dopuszczalne. W związku z powyższym A. podnosi, że odmawiając udostępnienia danych osobowych nie naruszyła żadnego przepisu ustawy o ochronie danych osobowych. Tym samym, zdaniem A., Generalny Inspektor nie był uprawniony do wydania decyzji nakazującej A. udostępnienie danych, gdyż na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, decyzje na podstawie ww. przepisu mogą być wydawane wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, a taka okoliczność ani nie została wykazana w uzasadnieniu decyzji ani też nie miała miejsca. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] września 2013 r. podtrzymał zasadność poprzedzającego rozstrzygnięcia. Wskazał, że żądanie K. o udostępnienie wspomnianych danych osobowych wypełnia dyspozycję art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Spółka ta wiarygodnie uzasadniła potrzebę pozyskania wnioskowanych danych w zakresie adresu zamieszkania T. K. wskazując, że są jej niezbędne do prawidłowej kontynuacji postępowania cywilnego z zakresu ochrony jej dóbr osobistych, zainicjowanego m. in. przeciwko Panu T. K. przed Sądem Okręgowym w W. Spółka przedłożyła bowiem stosowne zobowiązanie ww. Sądu z dnia [...] grudnia 2012 r. do wskazania tych danych pod rygorem zwrotu pozwu. Z kolei dochodzenie przez Spółkę swych praw przed ww. Sądem z tytułu naruszenia jej dóbr osobistych niewątpliwie stanowi realizację prawnie usprawiedliwionego celu Spółki i jednocześnie pozyskanie ww. danych T. K. jest niezbędne do realizacji ww. uprawnienia wynikającego z przepisu prawa, tj. z art. 43 w związku z art. 24 § 1 Kc oraz uprawnienia wynikającego z przepisu prawa procesowego art. 187 § 1 i art. 126 § 1 Kpc . Natomiast odnosząc się do argumentu A. o braku uprawnienia Generalnego Inspektora do wydania decyzji nakazującej udostępniania danych, ze względu na możliwość wydania takiej decyzji wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, należy wskazać, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że A. bezpodstawnie odmówiła udostępnienia K. danych osobowych T. K., przez co A. dopuściła się naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Naruszenie ww. przepisu ustawy w pełni uzasadnia zatem skorzystanie przez Generalnego Inspektora z kompetencji określonej w art. 12 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy i nakazanie A. w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia K. wnioskowanych danych. A.. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2013 r., zarzucając organowi naruszenie art. 7 Konstytucji, art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. W uzasadnieniu skargi wskazała, że A., odmawiając udostępnienia danych osobowych spółce K., nie dopuściła się naruszenia jakiegokolwiek przepisu o ochronie danych osobowych. Żaden przepis nie nakłada na administratorów danych osobowych obowiązku ich udostępnienia, a obowiązek taki nie może być nałożony - bez podstawy prawnej przez żaden organ. GIODO błędnie przyjął, że obowiązek udostępnienia danych osobowych wynika z postanowień art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych . Przepis ten nie nakłada na administratora danych żadnego obowiązku, a jedynie wskazuje, w jakim stanie faktycznym przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne. Reżim prawny opierający się o tzw. "prawnie usprawiedliwionym celu przetwarzania danych" , tj. art. 23 ust. 1 pkt 5, w związku z art. 23 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, jest przewidziany dla przetwarzania danych w celu dochodzenia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, jak i w celu marketingu własnych produktów. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, statuującym Zasadę Praworządności, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. GIODO zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych może wydać określoną decyzję, wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych. Nadto A. już nie współpracuje z T. K. i nie ma możliwości poinformować go o fakcie przekazania danych podmiotowi trzeciemu, zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2) ustawy o ochronie danych osobowych. Fakt braku możliwości poinformowania T. K. przez administratora danych o przekazaniu jego danych osobie trzeciej, która zainicjowała przeciwko niemu postępowanie sądowe, w związku z jego działalnością dziennikarską na łamach dziennika [...], stanowiłby naruszenie praw i wolności T. K., co wyklucza możliwość udostępnienia danych na podstawie art. 23 ust. pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Zwłaszcza, że podmiot żądający tych danych to firma specjalizująca się w windykacji przedawnionych należności (w załączeniu artykuł T. K. opisującego praktyki K. Sp. z o. o.). A. - jako administrator danych osobowych, przez ich ujawnienie, może spowodować, że dane dziennikarza, opisującego pewne naganne praktyki, zostaną wykorzystane nie tylko w celu postępowania sądowego, ale także w celu innych działań, jak np. zastraszenie go. Przetwarzanie danych osobowych na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5) ustawy o ochronie danych osobowych musi być ściśle związane z przedmiotem działalności konkretnego administratora danych. Zatem, co do zasady, w warunkach realizacji prawnie usprawiedliwionego celu administratora danych, dopuszczalne jest udostępnienie danych wyłącznie do zbioru danych, związanych z działalnością administratorów danych lub odbiorców danych. Udostępnienie danych osobowych dla potrzeb prowadzonego postępowania sądowego nie wiąże się z przedmiotem działalności administratora danych, czy odbiorcy tych danych. Kolejnym przepisem prawa stanowiącym podstawę odmowy udostępnienia danych jest art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Stanowi on, że za prawnie usprawiedliwiony cel można uznać dochodzenie roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Tymczasem roszczenia K. Sp. z o. o., których dotyczy pozew, nie są roszczeniami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania K. Sp. z o. o. nie zajął stanowiska w niniejszej sparwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości na siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa, zaś skarga nie jest uzasadniona. Przede wszystkim wskazać należy, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję działał w ramach przysługujących mu uprawnień wskazanych w art. 12 ustawy o ochronie danych osobowych. W art. 12 w pkt 2 ustawodawca zastrzegł do kompetencji tego organu wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonywania przepisów o ochronie danych osobowych. W tym właśnie trybie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych rozstrzygnął spór, zaistniały pomiędzy A. S.A. a K. Sp. z o.o., co do prawidłowości żądania K. Sp. z o.o. podania przez A. S.A. danych adresowych T. K.. Nadto, na ten między innymi przepis powołał się organ w preambule zaskarżonej decyzji. Zatem chybiony jest zarzut braku podstaw prawnych GIODO do działania w przedmiotowym zakresie i podstaw prawnych do wydania kwestionowanych przez stronę skarżącą decyzji. Natomiast w zakresie realizacji prawa materialnego wskazać należy na treść art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. K. dążył do zrealizowania prawnie usprawiedliwionego celu – przeprowadzenia postępowania przed sądem powszechnym w zakresie ochrony dóbr osobistych, do czego niezbędne było dysponowanie adresem jednego z pozwanych - T. K.. Zamiar ten został w postępowaniu administracyjnym, przed GIODO, wykazany a nadto wsparty przedłożonym przez K. Sp. z o.o. wezwaniem sądu powszechnego o wskazanie adresu T. K.. Zatem usprawiedliwiony cel, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, wynikał w niniejszej sprawie wprost z treści art. 43 w zw. z art. 24 § 1 Kc oraz art. 187 § 1 i art. 126 § 2 Kpc oraz z faktu wytoczenia przez K. rzeczonego pozwu i wezwania przez sąd powszechny do wskazania przedmiotowego adresu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są to wystarczające powody do zaistnienia po stronie K. usprawiedliwionego celu do pozyskania danych osobowych. Nie jest trafny pogląd strony skarżącej, iż zakres pojęcia "usprawiedliwionego celu do pozyskania danych osobowych" należy stosować jedynie do roszczeń związanych z działalnością gospodarczą albo z marketingiem własnych produktów. Z treści ustawy o ochronie danych osobowych takiego ograniczenia nie sposób wyprowadzić, jakkolwiek ustawodawca wskazał na dochodzenie roszczeń związanych z działalnością gospodarczą albo z marketingiem własnych produktów, jako na najczęstszą przyczynę żądania udostępnienia danych osobowych, jednakże brak jest przesłanek aby usprawiedliwiony cel do pozyskania danych osobowych ograniczać jedynie do tych dwóch przesłanek. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie katalog tych przesłanek jest otwarty i jedynie ograniczony rzeczywistym wykazaniem owego celu przez zainteresowanego, w pozyskaniu konkretnych danych osobowych. Zatem usprawiedliwionym celem do pozyskania danych osobowych może być także proces cywilny o ochronę dóbr osobistych. Z tych też względów chybione są zarzuty skargi naruszenia art. 7 Konstytucji, art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Z wyjaśnień składanych w postępowaniu administracyjnym przez A. S.A. wynika, iż T. K. był jej współpracownikiem, zatrudnionym na zasadzie umowy zlecenia. W swoim piśmie z dnia 13 marca 2013 r. A. nie powołała się także na przepisy ochronne zawarte w art. 15 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 ze zm.) umożliwiające odmowę ujawnienia danych adresowych. Zatem powyższa okoliczność wyłącza ewentualne analizowanie sprawy pod kątem art. 15 Prawa prasowego. Z treści wskazanego pisma pośrednio wynika, iż "T. K." nie jest pseudonimem dziennikarza, ale imieniem i nazwiskiem autora przedmiotowego artykułu prasowego. Z tych też względów proceduralnie dopuszczalne jest wytoczenie przez K. powództwa o ochronę dóbr osobistych przeciwko wydawcy tytułu prasowego – A., redaktorowi naczelnemu dziennika [...] oraz ujawnionego w tymże dzienniku z imienia i nazwiska – autorowi przedmiotowego artykułu prasowego – T. K., co także wskazuje na zasadność starań K. o uzyskanie adresu tego dziennikarza, w trybie usprawiedliwionego celu do pozyskania danych osobowych, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Sąd dostrzega dyskomfort dziennikarzy, mogących z uwagi na publiczny charakter ich pracy, w każdej chwili być narażonymi na procesy sądowe, jednakże jest to konsekwencja publicznej misji, jaką pełnią dziennikarze (art. 10 Prawa Prasowego). Z drugiej strony podkreślić należy, iż w demokratycznym i praworządnym państwie, właśnie droga postępowania sądowego powinna być środkiem zarówno dochodzenia swoich praw w zakresie ochrony dóbr osobistych, jak i potwierdzania rzetelności dziennikarskiej. Polska procedura cywilna umożliwia stronom procesu cywilnego dowodzenie prawidłowości swoich twierdzeń. Skoro A.. domniemywa inny cel pozyskania danych adresowych dziennikarza, niż wyżej wskazane postępowanie o ochronę dóbr osobistych i nadto cel ten łączy z obawą innych pozaprawnych działań wobec tego dziennikarza, pozostaje jej powiadomienie o powyższym organów ścigania. Powyższa kwestia wymyka się spod oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie może stanowić skutecznej argumentacji w tym postępowaniu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się, aby zaskarżona jak i utrzymana nią w mocy decyzja poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa, skutkującym ich uchyleniem bądź stwierdzeniem nieważności i dlatego, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.