II SA/Wa 2127/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Katarzyna Skurzyńska, referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania w Służbie Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Szefa Służby Celnej na rzecz M. C. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 223 ust. 1, 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) mianował M. C. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] celnego w korpusie [...] Służby Celnej. Od powyższej decyzji wymieniony złożył odwołanie, w którym domagał się ustalenia stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych. Ponadto zwrócił się o rozpatrzenie jego wniosku z dnia 16 listopada 2009 r. skierowanego do Dyrektora Izby Celnej w [...] i wydania stosownej decyzji uwzględniającej orzecznictwo sądów administracyjnych oraz o uwzględnienie doświadczenia zawodowego, okresu służby na stanowiskach kierowniczych związanych z podporządkowaniem służbowym oraz okoliczności związanych z brakiem systematycznego awansu w stopniu do ustalenia nowego stopnia na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. Organ administracji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej, w terminie do dnia 30 listopada 2009 r., wynikał wprost z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w myśl którego w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, kierownik urzędu obowiązany był dokonać mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Organ wskazał, że regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej, na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Procedura przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowana została w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy. Zadaniem organu, było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków. Badając zasadność żądania odwołującego dotyczącą mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, organ uznał, że w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania. Powołany przepis dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełnia wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Odwołujący w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, czyli w dniu 30 października 2009 r. zajmował stanowisko [...] celnego i posiadał stopień służbowy [...] celnego. Wymienione stanowisko nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Posiadany przez odwołującego stopień [...] celnego, nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych. Dlatego też obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...] było mianowanie M. C. na stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej zgodnie z art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej wskazał, iż nie neguje faktu, wykonywania w przeszłości przez odwołującego obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Znajduje to bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych. Organ zaznaczył, iż w okresie od [...] maja 2004 r. do [...] lipca 2004 r. odwołujący zajmował stanowisko kierownika Oddziału Celnego w [...], a od dnia [...] lipca 2004 r. do [...] września 2005 r. pełnił obowiązki zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Następnie od dnia [...] października 2005 r. do [...] lipca 2009 r. zajmował stanowisko zastępcy naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Jednakże, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, albo pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy odwołujący zajmował stanowisko [...] celnego i posiadał stopień służbowy [...] celnego, stąd też przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania. Użyty w przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie powinien być rozumiany jako dowolny okres poprzedzający jej wejście w życie. Dzieje się tak dlatego, iż ww. przepis umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Oznacza to, że reguluje on wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawić się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Zgodnie z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy, miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans. M. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, uchylenie decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 ppsa, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: - naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 kpa tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygniecie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej, - naruszenie przepisu art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, - naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa, poprzez wydanie decyzji bez zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania tj. brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, - naruszenie przepisu art. 138 § 1 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie przewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego. Zdaniem wymienionego pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Wspomniana wykładnia ma zdaniem skarżącego, zawsze pierwszeństwo przed wykładnią celowościową. Stanowisko takie potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt K 28/01. Ponadto w uchwale z dnia 13 stycznia 1995 r. sygn. akt III CZP 174/94 Sąd Najwyższy stwierdził, że zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" prowadzi do wniosku, iż chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy, niekoniecznie istniejący do dnia wejścia w życie tej ustawy. Zastosowanie wykładni przyjętej przez Dyrektora Izby Celnej, opartej na pisemnych wskazówkach Szefa Służby Celnej prowadzi do interpretacji rozszerzającej pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy", co stwarza pozaustawowe kryterium sprowadzające się do tego, że okres przed wejściem w życie ustawy jest traktowany wyłącznie, jako okres trwający co najmniej do dnia jej wejścia w życie. A jak podaje skarżący, zakreślenie kryteriów czasowych, powinno być jednoznacznie wskazane w ustawie. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego, ani powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana zgodnie powołanymi zasadami skarga, zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. Nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 wpisanej do zasad prawnych, potwierdził możliwość kontroli przez organ II instancji aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Podczas badania prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, należy więc stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa, wnosi się za pośrednictwem tego organu, do organu II instancji w terminie 14 dni, od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 kpa decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie, M. C., wniósł odwołanie w dniu 22 listopada 2010 r., czyli po upływie niemalże roku, od dnia doręczenia aktu mianowania. Do odwołania nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W opisanym stanie faktycznym, organ odwoławczy winien w trybie art. 134 kpa wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ obowiązku tego nie wykonał, co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo iż bezsporne było wniesienie tego odwołania przez skarżącego z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Rozpatrywanie przez organ II instancji odwołania od aktu mianowania oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie było działaniem pozbawionym podstawy prawnej. Dotknięta taką wadą zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej, nie może funkcjonować w obrocie prawnym, bowiem dotyczy materii rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną - aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Powyższe czyni koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.