II SA/Wa 2129/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Joanna Kube (spr.), Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant Specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi L.R. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego - oddala skargę - Komendant Główny Straży Granicznej orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 136b ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) w zw. z § 33 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] o uznaniu L.R. winnym popełnienia czynu z art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej w zw. z pkt 4 Polecenia Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] września 2008 r. dotyczącego procedury wydawania stempli kontrolerskich do służby, poprzez niedopilnowanie prawidłowego ustawienia daty w stemplu kontrolerskim i wymierzył mu karę dyscyplinarną surowej nagany. W uzasadnieniu wskazał, że w oparciu o zgromadzone materiały postępowania dyscyplinarnego ustalono, że w dniu [...] lipca 2010 r. w godz. [...] L.R. został wyznaczony do pełnienia służby na stanowisku kontrolera w Zespole Kontrolerskim w Grupie Kontroli Ruchu Granicznego w Placówce Straży Granicznej [...], na kierunku wjazdowym do RP. Przed rozpoczęciem służby pobrał stempel kontrolerski o nr [...], który opiewał na prawidłowo ustawione dane, jednak w trakcie służby zamieścił on stempel potwierdzający dokonanie kontroli granicznej z nieprawidłowo ustawioną datą w paszportach dwóch podróżnych z [...] W.E. oraz W.A., tj. odcisnął stempel z datą [...] września 2010 r. zamiast [...] lipca 2010 r. O powyższym błędzie funkcjonariusz dowiedział się w dniu [...] lipca 2010 r., gdy [...] Biuro [...] poprzez Biuro Międzynarodowej Współpracy Policji Komendy Głównej Policji przesłało do Placówki Straży Granicznej [...] prośbę o weryfikację pieczęci w paszportach wskazanych wyżej obywateli [...]. Organ zaznaczył, że funkcjonariusz w trakcie wykonywania obowiązków kontrolera nie zauważył błędnego ustawienia stempla kontrolerskiego, mimo że od chwili pobrania stempla był odpowiedzialny za poprawność ustawienia jego właściwej daty, a zatem jego wina, co do postawionego mu zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej, nie budzi wątpliwości. Zgodnie z § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, celem postępowania jest wszechstronne wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji właściwie podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił okoliczności mające znaczenie w sprawie. Orzeczona kara dyscyplinarna jest także adekwatna do popełnionego czynu, jego wagi i skutków dla służby, jak również w sposób wystarczający zdyscyplinuje funkcjonariusza, popełniającego czyn w warunkach recydywy dyscyplinarnej, do właściwego postępowania. Odnośnie zarzutu odwołania dotyczącego błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że kserokopie stron paszportu pochodzą z paszportów podróżnych odprawianych przez funkcjonariusza wobec braku serii i numeru konkretnego paszportu na kserowanych stronach oraz nieczytelności numeru identyfikacyjnego stempla kontrolerskiego, organ stwierdził, iż jest on niezasadny, bowiem w paszportach obywateli [...] seria i numer paszportu znajduje się na stronie ze zdjęciem i danymi personalnymi. Co do nieczytelności numeru identyfikacyjnego stempla kontrolerskiego, a tym samym identyfikacji kontrolera wskazał, że odbitki stron paszportów z widniejącym na nich odciskiem stempla strony także nie budzą wątpliwości co do ich odczytania. Jako niezasadny, organ ocenił zarzut niepowiadomienia obrońcy o drugim terminie końcowego zaznajomienia z aktami postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że prowadzący postępowanie dyscyplinarne prawidłowo zawiadomił o terminie końcowego zaznajomienia się z aktami postępowania zarówno stronę, jak i jego obrońcę. Funkcjonariusz zgłosił się na powyższą czynność w dniu [...] czerwca 2011 r., zaś pełnomocnik nie stawił się w wyznaczonym terminie. Organ wyjaśnił, że przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej regulujące kompleksowo kwestię przesłuchań obwinionego i świadków nie przewidują informowania funkcjonariusza i jego obrońcy o planowanych czynnościach dowodowych - przesłuchaniach świadków. Zdaniem organu, dopuszczenie obwinionego i jego obrońcy do udziału w czynności przesłuchania świadka z prawem zadawania pytań, przeczyłoby istocie postępowania dyscyplinarnego. Z kolei, co do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 28 ust. 2 na zasadzie § 42 powołanego wyżej rozporządzenia, tj. niewskazania, w jaki sposób popełnienie czynu dyscyplinarnego w trakcie odbywania kary dyscyplinarnej wpłynęło na zaostrzenie kary, zaznaczył, że organ I instancji orzekał w warunkach odbywania przez funkcjonariusza kary wymierzonej mu orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2009 r. nr [...], którym to wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany również za czyn z art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej. Organ I instancji stwierdził, że jest to okoliczność obciążająca i na tej podstawie uznał karę surowej nagany za współmierną do popełnionego czynu. Komendant Główny Straży Granicznej, odnosząc się zaś do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. zdanie drugie, poprzez nieuwzględnienie zaleceń organu odwoławczego zawartych w orzeczeniu dyscyplinarnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], stwierdził, że zgodnie z § 35 pkt 10 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2009 r. w sprawie sposobu pełnienia służby granicznej i prowadzenia działań granicznych, funkcjonariusz wyznaczony do pełnienia służby obowiązany jest do pobrania stempla, jak również sprawdzenia prawidłowego jego ustawienia i działania. Natomiast zgodnie z pkt 4 obowiązującego od dnia [...] września 2008 r. Polecenia Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] dotyczącego procedury wydawania stempli kontrolerskich do służby, funkcjonariusz podpisuje się w rubryce "wydający", potwierdzając wydanie stempla. Od chwili otrzymania stempla kontroler ponosi wyłączną odpowiedzialność za poprawność ustawienia daty i kodu zabezpieczającego. W trakcie wykonywania czynności służbowych z użyciem stempla kontrolerskiego funkcjonariusz ma obowiązek bieżącego i systematycznego dokonywania kontroli prawidłowości ustawienia stempla. Zaniedbanie powyższego powoduje niedbałe wykonywanie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza. Konsekwencją powyższego może być popełnienie czynu dyscyplinarnego na skutek niezachowania należytej staranności, tj. funkcjonariusz nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnił go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. W ocenie organu, bezspornym jest, że funkcjonariusz nie dochował właściwego wykonywania obowiązków służbowych, czego następstwem było dokonanie odbicia stempla kontrolerskiego w paszportach podróżnych z błędnie ustawioną datą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L.R. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnoszący skargę zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: • art. 111 § 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie żądania uzupełnienia orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] poprzez uwzględnienie zaleceń zawartych w orzeczeniu dyscyplinarnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w zakresie niewspółmierności kary dyscyplinarnej oraz wskazania i oceny okoliczności łagodzących i wykluczających możliwość przypisania mu winy, • art. 76a § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez uznanie za dowód niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem nieczytelnych kserokopii oraz faksów zawierających strony niezidentyfikowanych paszportów [...] z nieczytelnymi odbitkami stempli polskiej SG, • § 22 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, tj. niepowiadomienia obrońcy o drugim terminie końcowego zaznajomienia się z aktami postępowania oraz niepoinformowania obwinionego i obrońcy w toku postępowania o planowanych czynnościach dowodowych - przesłuchań świadków, • art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wskazanie w jego uzasadnieniu norm pochodzących z aktów prawnych oraz poleceń nieznanych obrońcy obwinionego, które to akty nie znalazły się w materiałach postępowania przed organem I instancji, tj. § 35 pkt 10 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2009 r. w sprawie sposobu pełnienia służby granicznej i prowadzenia działań granicznych oraz pkt 4 Polecenia Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] dotyczącego procedury wydawania stempli kontrolerskich. Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga L.R. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Przepis art. 135 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi natomiast, iż naruszeniem dyscypliny służbowej jest m.in. zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy. Skarżący L.R., w wyniku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, został uznany winnym tego, że w dniu [...] lipca 2010 r. w W. pełniąc służbę na stanowisku kontrolera w Placówce Straży Granicznej [...] nieprawidłowo wykonał czynność służbową odprawy podróżnych w ten sposób, że nie dopilnował prawidłowego ustawienia daty w stemplu kontrolerskim, w wyniku czego w dokumentach paszportowych dwojga podróżnych z [...] odcisnął stempel kontrolerski z datą [...] września 2010 r. zamiast [...] lipca 2010 r., tj. o czyn z art. 135 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o Straży Granicznej w zw. z pkt 4 Polecenia Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] września 2008 r. dotyczącego procedury wydawania stempli kontrolerskich do służby. W ocenie Sądu, w świetle zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego, fakt popełnienia przez skarżącego przypisanego mu w orzeczeniu dyscyplinarnym czynu został wykazany w sposób niebudzący wątpliwości. L.R. potwierdził fakt dokonania kontroli w dniu [...] lipca 2010 r. wskazanych obywateli [...] (protokół przesłuchania obwinionego z dnia [...] czerwca 2011 r. - k.123-124 akt postępowania dyscyplinarnego). Fakt, że w ich paszportach skarżący zamieścił stempel potwierdzający dokonanie kontroli granicznej z błędnie ustawioną datą [...] września 2010 r. zamiast [...] lipca 2010 r. został ujawniony w związku z tym, że [...] Biuro [...] poprzez Biuro Międzynarodowej Współpracy Policji KGP przesłało w dniu [...] lipca 2010 r. do Placówki Straży Granicznej [...] wniosek o weryfikację przystawionych w tych paszportach pieczęci. Na kartach 75-78 akt postępowania dyscyplinarnego znajdują się czytelne, wydrukowane w kolorze, zeskanowe strony tych paszportów zawierające dane osobowe oraz odciski polskiego stempla kontroli granicznej. Dane te uzyskano drogą elektroniczną z Biura [...] za pośrednictwem Biura Międzynarodowej Współpracy Policji Komendy Głównej Policji i nie ma podstaw do kwestionowania ich autentyczności. Z nadesłanej dokumentacji jednoznacznie wynika, że stempel potwierdzający dokonanie kontroli granicznej z błędnie wystawioną datą zamieścił skarżący, ponieważ umieszczony w paszportach tych podróżnych stempel kontrolerski o nr [...] z prawidłowo ustaloną datą – [...] lipca 2010, pobrał w tym dniu skarżący, co wynika z wyciągu z książki ewidencji i wykorzystywania stempli kontrolerskich prowadzonej w Placówce Straży Granicznej [...] (k. 82 akt postępowania dyscyplinarnego). Niezależnie od ustaleń postępowania dyscyplinarnego, Placówka Straży Granicznej [...] w piśmie skierowanym do Biura Międzynarodowej Współpracy Policji Komendy Głównej Policji z dnia [...] lipca 2010 r. potwierdziła wjazd do Polski w dniu [...] lipca 2010 r. obywateli [...]: W.E. oraz W.A. i fakt błędnie ustawionego stempla kontroli granicznej. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że zarówno przepisy ustawy o Straży Granicznej, jak i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej nie przewidują zawiadamiania obwinionego i jego obrońcy o planowanych czynnościach dowodowych - przesłuchaniach świadków. Przepisy te kompleksowo regulują prawa obwinionego i jego obrońcy w toku postępowania dyscyplinarnego, w szczególności uprawnienia te enumeratywnie wymienia § 17 rozporządzenia i z tego względu brak jest podstaw do rozszerzenia tego katalogu poprzez § 42 nakazujący w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Prowadzący postępowanie dyscyplinarne prawidłowo zawiadomił pismem z dnia 24 maja 2011 r. o terminie końcowego zaznajomienia się z aktami postępowania zarówno skarżacego, jak i jego obrońcę. Zawiadomienia te doręczono w dniu 30 maja 2011 r. Funkcjonariusz zgłosił się na powyższą czynność w dniu [...] czerwca 2011 r. i zapoznał się z aktami, zaś pełnomocnik nie stawił się w wyznaczonym terminie, nie podając przyczyn niestawiennictwa. Niezależnie od powyższego, pełnomocnik miał prawo do zapoznania się w każdym czasie z aktami postępowania dyscyplinarnego i mógł realizować uprawnienia przewidziane w § 17 rozporządzenia. Nieuzasadnionym okazał się zarzut naruszenia art. 111 § 1 k.p.a., polegający na nierozpoznaniu wniosku o uzupełnienie orzeczenia dyscyplinranego Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]. Przede wszystkim należy stwierdzić, że L.R. w złożonym odwołaniu z dnia 28 czerwca 2011 r. zaskarżył w całości powyższe orzeczenie. Organ zatem nie miał podstaw do przyjęcia, że skarżący zawarł w tym odwołaniu wniosek o uzupełnienie skarżonego orzeczenia w całości, czy też w części w oparciu o art. 111 § 1 k.p.a. Prawidłowo zatem przyjął, że wniosek skarżącego sformułowany na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. w związku z § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. dotyczący uzupełnienia rozstrzygnięcia, stanowił w istocie zarzut niewyjaśnienia przez organ I instancji wpływu jaki na zaostrzenie orzeczonej kary miał fakt popełnienia czynu dyscyplinarnego w trakcie odbywania kary dyscyplinarnej, a także nieuwzględnienia przez organ I instancji zaleceń organu odwoławczego zawartych w orzeczeniu Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. Orzeczona w stosunku do skarżącego w niniejszym postępowaniu kara - surowej nagany mieści się w katalogu kar dyscyplinarnych wymienionych w art. 136 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej i jest adekwatna - o jeden stopień surowsza w stosunku do uprzednio orzeczonej w dniu [...] października 2009 r. - kary nagany za czyn z art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej popełniony przez skarżącego w dniu [...] października 2009 r. W ocenie Sądu, wymierzona zaskarżonym orzeczeniem kara dyscyplinarna - surowej nagany jest współmierna do charakteru popełnionego w dniu [...] lipca 2010 r. czynu. Przy jej wymierzaniu organ uwzględnił przesłanki określone w § 28 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje fakt, że na etapie postępowania dyscyplinarnego obrońcy skarżącego, będącego jego pełnomocnikiem, nie było znane powołane w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, niepublikowane Polecenie Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] września 2008 r. dotyczące procedury wydawania stempli kontrolerskich do służby, a także Zarządzenie nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2009 r. w sprawie sposobu pełnienia służby granicznej i prowadzenia działań granicznych. Akty te zostały dołączone do akt sprawy w trakcie postępowania sądowego, co umożliwiło Sądowi zbadanie, czy przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie naruszono jego przepisów. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ponieważ zgodnie z art. 200 powołanej wyżej ustawy, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.