II SA/Wa 2132/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA - Ewa Grochowska - Jung Asesor WSA - Andrzej Kołodziej Protokolant - Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeznaczenia do odbywania służby zastępczej - oddala skargę - Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej we W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217), odmówiła M. W. przeznaczenia go do odbywania służby zastępczej, wskazując, że wyjaśnienia poborowego zawarte we wniosku oraz złożone do protokołu są niewystarczające do przyjęcia, iż wyznawane zasady moralne nie pozwalają mu pełnić zasadniczej służby wojskowej oraz pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza, a nadto nie udowodnił on rzeczywistego związku pomiędzy deklarowanymi zasadami moralnymi (postawą pacyfistyczną) a niemożnością odbycia służby wojskowej. W odwołaniu orzeczenia do Komisji do Spraw Służby Zastępczej M. W. podał, że nie chce iść do wojska, boi się służby wojskowej i wolałby popełnić samobójstwo niż odbywać służbę wojskową. Dlatego też wnosi o przeznaczenie go do odbywania służby zastępczej. Podkreślił, że jest chrześcijaninem. Poborowy podniósł też, że nie należy do żadnej organizacji pacyfistycznej. Komisja do Spraw Służby Zastępczej orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 kpa, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziła, że poborowy w najmniejszym stopniu nie wykazał zasad moralnych, których nieprzestrzeganie musi doprowadzić do konfliktu sumienia przy wypełnianiu powinności żołnierza służby zasadniczej. W jej ocenie komisji, niechęć poborowego do służby wynika z jego obaw dotyczących rygoru służby. Nie jest to zatem postawa ani pogląd z zakresu etyki, wyznawanych zasad moralnych. W skardze na powyższe orzeczenie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz w dodatkowym piśmie M. W. wskazał, że przejawia negatywny stosunek do służby wojskowej, jest wrażliwy, ma słabą psychikę i boi się wojska. Podał przypadki samobójstwa i uszczerbku na zdrowiu, jakich doznali koledzy z jego miejscowości odbywający służbę wojskową. W jego ocenie należy zezwolić mu na pełnienie służby zastępczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając jednocześnie, że art. 3 ust. 3 ustawy o gwarancji wolności sumienia i wyznania stanowi, iż obywatele mogą występować o przeznaczenie do służby zastępczej na zasadach i w trybie określonym w ustawie o służbie zastępczej, a ta z kolei w art. 11 ust. 2 obliguje poborowego do złożenia oświadczenia o wyznawanych przekonaniach religijnych i wskazania podstawy wyłączającej możliwość odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz wykazania rzeczywistego związku z wyznawaną doktryną religijną lub wskazania zasad moralnych, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Skarżący takiej argumentacji nie przedstawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 za zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217) stanowi nową regulację prawną, której celem jest, w myśl art. 1, określenie zasad przeznaczenia do służby zastępczej, kierowanie do jej odbycia oraz odbywanie służby zastępczej przez podlegających obowiązkowi służby wojskowej, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie służby. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 ustawy, orzeczenie o przeznaczeniu do służby zastępczej wydaje komisja wojewódzka do spraw służby zastępczej, zwana dalej "komisją wojewódzką", natomiast stosownie do jej przepisu art. 13 ust. 1, poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia komisji wojewódzkiej przysługuje odwołanie do komisji do spraw służby zastępczej, zwanej dalej "komisją". Postępowanie w sprawie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej wszczynane jest, w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej, na wniosek poborowego, który został na podstawie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczony do odbywania zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego. Powyższy przepis w ust. 2 stanowi, iż wniosek, o którym mowa w ust. 1 powinien w szczególności zawierać: 1) oświadczenie o wyznawanych przekonaniach religijnych, 2) wskazanie w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazać rzeczywiste związki z wyznawaną doktryną religijną lub wskazać wyznawane zasady moralne, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Powołany przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 daje podstawę do przyjęcia, iż zawarte są w nim w istocie przesłanki orzekania o przeznaczeniu, bądź odmowie przeznaczenia, do odbywania służby zastępczej, których istnienie lub brak ocenia komisja. Jednocześnie w art. 6 ust. 1 ustawy ustawodawca postanowił, że do postępowania w sprawach określonych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że komisja podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie służby zastępczej związana jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jej obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania, jak i orzekania. W szczególności winna ona przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązana również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa), a nadto musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej zostało wydane z poszanowaniem zarówno wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Jak trafnie podniósł organ, to na poborowym ciąży obowiązek złożenia oświadczenia o wyznawanych przekonaniach religijnych oraz wykazanie, że wyznawana doktryna religijna oraz zasady moralne stoją w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Tymczasem M. W. stwierdził jedynie, że obawia się służby wojskowej z uwagi na złe doświadczenia wyniesione z tej służby przez jego kolegów, uważa, że jest zbyt wrażliwy, ma słaba psychikę i dlatego boi się wojska. Wskazywanie przez skarżącego okoliczność nie należą do kategorii imperatywów moralnych. Pozostają zatem w sprzeczności z treścią art. 11 ustawy o służbie zastępczej. Przypomnieć tu należy, iż ustawa zezwala na odbywanie służby zastępczej takim poborowym, którzy wykażą, iż odbywanie zasadniczej służby wojskowej pozostaje w sprzeczności z ich światopoglądem lub przekonaniami, albo z wyznawaną przez nich religią (np. niektóre odmiany buddyzmu). Skarżący na takie przesłanki się nie powołuje, zaś sama niechęć do służby wojskowej, jakkolwiek subiektywnie uzasadniona, nie jest przesłanką określoną we wskazanym wyżej przepisie. Natomiast powoływane przez skarżącego obawy, a raczej lęki, dotyczące służby wojskowej, mogą co najwyżej odnosić się do jego przydatności jako poborowego do tej służby pod względem psychofizycznym, jednakże to zagadnienie nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.