II SA/Wa 2136/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Eugeniusz Wasilewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - |Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 138| |§ 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., o odmowie przyznania R. K. świadczenia w | |drodze wyjątku. | |Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: | |R. K. wystąpiła z wnioskiem do Prezesa ZUS o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną | |i materialną Prezes ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o | |emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania R. K. | |świadczenia w drodze wyjątku. | |W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ | |stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie | |wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. | |Organ wskazał, iż z przedstawionej dokumentacji wynika, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2013 r. R. K. nie | |została uznana za osobę niezdolną do pracy. W związku z powyższym nie spełnia warunku, jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu | |na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia, jak i wiek nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia lub innej | |działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. | |W złożonym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. K. przedstawiła swoją sytuację zdrowotną: cierpi na [...], nikt nie | |chce jej zatrudnić nawet "na czarno", nie ma środków finansowych na mieszkanie, lekarstwa, środki czystości, odzież, konieczny remont | |mieszkania. | |Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 | |pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie przyznania R. K. świadczenia w drodze | |wyjątku. | |W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. | |Podkreślił, że R. K. nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, zatem nie zachodzi przesłanka niemożności podjęcia pracy lub | |działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy i jest to okoliczność, która eliminuje ww.| |z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. Podkreślił, iż zgodnie z art. 14 ust 1 wyżej cytowanej ustawy, | |oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz | |orzecznik ZUS. Zgodnie | |z art. 14 ust. 3 ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od| |stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie| |wniesiono sprzeciwu, lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej. Prezes ZUS jest związany | |orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, przesłanka ta nie podlega uznaniu administracyjnemu. Sama trudna | |sytuacja nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku | |W związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ustawy, | |Prezes ZUS stwierdził, iż nie może przyznać wnioskodawczyni emerytury w drodze wyjątku. | |W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K. stwierdziła, iż w jej ocenie | |spełnia wszystkie warunki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podniosła, iż orzeczenie jest dla niej krzywdzące. Podkreśliła że| |"nie radzi sobie w sensie zdrowotnym". | |Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy | |administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu | |drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. | |Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności| |z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. | |Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz | |powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. | |Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). | |Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. | |Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. | |z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie | |spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do | |pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes | |Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń | |przewidzianych w ustawie. | |Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu, bądź też pozostałym po nim członkom rodziny | |przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane | |szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, | |objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków | |utrzymania. | |Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych | |przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. | |W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie| |zostały spełnione przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i | |rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżąca nie może być uznana za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej | |działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, jak też za osobę, która nie ma | |niezbędnych środków utrzymania. | |Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy,| |bądź wiekiem. Oba elementy skarżącej zaś nie dotyczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest bowiem, że skarżąca nie osiągnęła ustawowego| |wieku emerytalnego kobiet. Nie ma też orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem | |orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2013 r. ustalające, iż skarżąca nie jest osobą niezdolną do pracy. | |Należy w tym miejscu podkreślić, iż Prezes ZUS, orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie może dokonywać | |swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku | |wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS. | |W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez komisję lekarską ZUS w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2013 r. były | |zatem wiążące dla Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń | |Społecznych, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od | |stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego| |nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. | |Wskazane powyżej okoliczności mają kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie i w sposób jednoznaczny wskazują, iż skarżąca nie spełnia | |łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach | |z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. | |Reasumując, brak spełnienia przez skarżącą przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze | |względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek wyłączają możliwość przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku. | |Zbędna w tej sytuacji była analiza sytuacji skarżącej pod kątem występowania szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabyła ona| |prawa do świadczenia w trybie zwykłym. | |Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] września 2013| |r. odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku, odpowiadają prawu. | |Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o| |postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. |