II SA/Wa 2137/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Jacek Fronczyk, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. R.P. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, zaś we wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. złożył oświadczenie o wycofaniu wypowiedzenia, powołując się na okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim i zażywania lekarstw, pod wpływem których podjął złą decyzję. Na powyższe wycofanie wypowiedzenia organ zwalniający nie wyraził zgody, informując o tym zainteresowanego pismem z dnia [...] maja 2010 r. Dowódca Wojsk Lądowych rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. zwolnił R.P. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem [...] października 2010 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Jako podstawę prawną wypowiedzenia podał przepisy art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 5 i art. 115 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), a nadto § 11 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 23, poz. 137 ze zm.). W odwołaniu od przedmiotowego rozkazu R.P. zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa w związku z art. 82 kc, art. 6 – 8 kpa oraz art. 77 § 1 kpa, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł w szczególności fakt przebywania w okresie od [...] do [...] kwietnia 2010 r. na zwolnieniu lekarskim oraz występujące u niego ograniczenie w zakresie świadomego podejmowania decyzji. Stwierdził ponadto, że organ nie wydał postanowienia w przedmiocie braku zgody na wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...]. z dnia [...] października 2010 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 168 a kpa po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu podał, że Dowódca Wojsk Lądowych zrealizował wymóg zawarty w treści art. 114 ust. 1 ustawy pragmatycznej i zwolnił [...] z zawodowej służby wojskowej, ustalając datę zwolnienia na dzień [...] października 2010 r. Zgodnie z art. 114 ust. 6 tej ustawy, okres wypowiedzenia może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu. Jednakże, jak stwierdził organ, mając na uwadze, że wypowiedzenie żołnierza do Dowództwa Wojsk Lądowych wpłynęło w dniu [...] maja 2010 r., organ pierwszej instancji nie wyraził zgody na skrócenie okresu wypowiedzenia. Szef Sztabu Generalnego WP wskazał ponadto, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulują problematyki oceny skuteczności oświadczenia woli składanego w toku postępowania o wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej, zaś instytucja ta jest zastrzeżona dla przepisów Kodeksu cywilnego. Stąd też Dowódca Wojsk Lądowych, działając na podstawie § 11 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, wniosek zainteresowanego o wycofanie wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej rozpatrzył negatywnie, o czym poinformował go w piśmie z dnia [...] maja 2010 r., doręczonym w dniu [...] czerwca 2010 r. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.P. zarzucił jej: 1. nieuwzględnienie podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia prawa procesowego przez organ pierwszej instancji, 2. naruszenie prawa procesowego, poprzez nieuwzględnienie zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 – 8 kpa oraz poprzez zaniechanie należytego zbadania okoliczności złożonego przez skarżącego oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego, 3. naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez nierzetelne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., a nadto o orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Dodatkowo, z ostrożności procesowej, skarżący wniósł o zbadanie prawidłowości umocowania Zastępcy Szefa [...] K.D., do podpisywania w imieniu Szefa Sztabu Generalnego WP decyzji dotyczących zwalniania żołnierzy z zawodowej służby wojskowej. W obszernym uzasadnieniu R.P. ponownie wskazał, że od [...] do [...] kwietnia 2010 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a w związku z zażyciem leków [...] miał ograniczony kontakt logiczny i zdolność do podejmowania decyzji. Zgodnie zaś z art. 82 kc nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajduję się w stanie wyłączającym świadome podejmowanie decyzji i wyrażanie woli. Na powyższą okoliczność skarżący przedłożył organowi I instancji odpis zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt, iż w okresie złożenia wypowiedzenia znajdował się pod wpływem leków [...]. Jednakże organ ten z naruszeniem art. 7 kpa nie podjął żadnych czynności wyjaśniających w tym zakresie, do czego był zobowiązany z uwagi na zasadę praworządności i obiektywizmu. Niewątpliwie, w ocenie skarżącego, w takiej sytuacji organ administracji publicznej winien był zbadać skuteczność i ważność złożonego w dniu [...] kwietnia 2010 r. oświadczenia woli, jak wynika z obowiązującej w tym zakresie judykatury. W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko faktyczne i prawne. Dodatkowo podniósł, że powodem zwolnienia lekarskiego skarżącego było spożywanie przez niego alkoholu w dniu [...] kwietnia 2010 r. na terenie jednostki wojskowej. W tym przedmiocie zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, w którym R.P. złożył wniosek o poddanie się karze. Odnosząc się do zaświadczenia wydanego przez lekarza – specjalistę medycyny rodzinnej z dnia [...] czerwca 2010 r. organ stwierdził, że wydane ono zostało na podstawie uprzedniego wywiadu, natomiast nie przeprowadzono żadnych dodatkowych badań, co powoduje, że budzi ono uzasadnione wątpliwości. Szef Sztabu Generalnego WP zauważył ponadto, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony jest pogląd, iż przepisy prawa nie przewidują zajęcia stanowiska odnośnie cofnięcia oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w formie postanowienia. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2011 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty skargi oraz odniósł się do odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, przy czym stosownie do ust. 5 powołanego przepisu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca, zaś okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 5, może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, przy czym kończyć się musi ostatniego dnia miesiąca (art. 114 ust. 6). W rozpatrywanej sprawie R.P. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wnosząc jednocześnie o skrócenie okresu wypowiedzenia do jednego miesiąca, na co organ zwalniający nie wyraził zgody. Zaistniała zatem obligatoryjna przesłanka do zwolnienia go ze służby, przewidziana w przepisie art. 111 pkt 9 lit. a powołanej ustawy, stanowiącym, iż żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zauważyć przy tym należy, że skarżący wypowiedział ów stosunek w formie pisemnej, składając oświadczenie wskazujące jednoznacznie na zamiar dokonania wypowiedzenia, a zatem z zachowaniem kryteriów określonych w § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 23, poz. 137 ze zm.). Zasadnym było więc, stosownie do treści § 11 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wydanie decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, z określeniem daty zwolnienia wynikającej z wypowiedzenia. Przepis § 11 ust. 5 powyższego rozporządzenia przewiduje możliwość wycofania przez żołnierza złożonego wypowiedzenia, lecz wymagany jest pisemny wniosek żołnierza oraz zgoda organu zwalniającego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. cofnął złożone wypowiedzenie, jednakże Dowódca Wojsk Lądowych nie wyraził zgody na powyższe. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż wbrew zarzutowi skargi, żadne przepisy prawa nie przewidują zajęcia stanowiska w tym przedmiocie w formie postanowienia ani jego uzasadnienia. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że tak wojskowa ustawa pragmatyczna, jak również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, nie regulują problematyki oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania wszczętego wypowiedzeniem stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanym przez żołnierza. W tej kwestii przeważa pogląd wypracowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż należy stosować posiłkowo przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 61 kc oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Również w świetle tej regulacji nie sposób uznać, by skarżący skutecznie cofnął wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, co wynika jednoznacznie z dat złożenia wypowiedzenia ([...] kwietnia 2010 r.) i jego cofnięcia ([...] kwietnia 2010 r.). Również kwestie wad oświadczenia woli, które podnosił w postępowaniu skarżący, uregulowane są w Kodeksie cywilnym. Stosownie do art. 82 kc, nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "stan wyłączający świadomość" to – najogólniej rzecz ujmując – brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania (wyrok SN z dnia 7 lutego 2006 r., IV CSK 7/05, Lex nr 180191). W piśmiennictwie utrwalony jest ponadto pogląd, że ciężar dowodu wystąpienia wskazanej w art. 82 wady obciąża osobę, która się na nią powołuje (B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz – Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz – Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak – Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, Lex, 2009). Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, nie sposób uznać, by R.P. udowodnił wystąpienie wady oświadczenia woli wskazanej w art. 82 kc, skoro, jak wynika z orzecznictwa, "fakt korzystania przez pozwanego ze zwolnienia lekarskiego w dniu zawarcia ugody sam przez się nie jest równoznaczny z przytoczeniem podstawy z art. 82 kc, w postaci stanu wyłączającego świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli" (postanowienie SN z dnia 4 kwietnia 1985 r., II CZ 41/85, Lex nr 8704). Natomiast rzekome zażycie leków [...] mających wywołać stan wyłączający świadome powzięcie decyzji o wypowiedzeniu przez skarżącego stosunku zawodowej służby wojskowej, wydaje się być mało wiarygodne. Wiarygodności tej nie podnosi również zaświadczenie wydane na prośbę skarżącego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej z dnia [...] czerwca 2010 r. Powołane zaświadczenie informuje jedynie, że skarżący odbył wizytę lekarską w dniu [...] kwietnia 2010 r., a jego stan lekarz ocenił w oparciu o uzyskane od niego informacje o zażyciu leków [...] w dniu poprzednim oraz oględziny, bez dodatkowych badań. Nie sposób ponadto na tej podstawie uznać, że w dniu następnym, czyli w dacie złożenia wypowiedzenia, skarżący znajdował się także w tym stanie. W tej sytuacji nietrafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się zaś do kwestii upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie zwalniania żołnierzy z zawodowej służby wojskowej w imieniu Szefa Sztabu Generalnego WP przez Zastępcę Szefa [...] K.D. należy stwierdzić, iż stosowne upoważnienie znajduje się w aktach sprawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.