II SA/Wa 2137/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Ewa Marcinkowska, Protokolant starszy sekr. sąd. Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi T. F. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę Komendant Główny Policji orzeczeniem nr [...] z [...] października 2015 r., na podstawie art. 135n ust. 4 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2015 r., poz. 355 z późn. zm.), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Centrum Szkolenia Policji w L. nr [...] z [...] sierpnia 2015 roku, którym to orzeczeniem uznano T. F. winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz wymierzono mu karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. T. F. - młodszy wykładowca Zakładu [...] Centrum Szkolenia Policji - został obwiniony o to, że w dniu [...] października 2014 r. około godziny 12.00 w czasie prowadzonych zajęć dydaktycznych na szkoleniu zawodowym podstawowym [...] na strzelnicy w budynku nr [...] Centrum Szkolenia Policji nie dopełnił obowiązku służbowego w ten sposób, że podczas treningu bezstrzałowego posiadał amunicję bojową (ostrą) oraz oddał niekontrolowany strzał z broni palnej indywidualnej typu [...], co doprowadziło do uszkodzenia mienia Centrum Szkolenia Policji w postaci dwóch szyb w drzwiach wejściowych do budynku nr [...], tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 Instrukcji w sprawie warunków policyjnych strzelań z broni palnej oraz strzelań (rzutów) chemicznymi środkami obezwładniającym, stanowiącej załącznik nr 2 do decyzji nr 713 Komendanta Głównego z 30 grudnia 2005 r. w sprawie szkolenia strzeleckiego policjantów (Dz. Urz. KGP z 2006 r. Nr 3, poz. 9 oraz z 2007 r. Nr 2, poz. 5). W motywach uzasadnienia orzeczenia organ podał, że w dniu [...] października 2014 r. T. F. wspólnie z J. K. prowadził zajęcia dydaktyczne, przedmiotem których było strzelanie dynamiczne, zgodnie z programem szkolenia. Jednym z elementów tego szkolenia jest trening bezstrzałowy, który poprzedza strzelanie dynamiczne. Po przeprowadzeniu treningu bezstrzałowego, który obejmował symulowanie strzału, T. F. przystąpił do realizacji pokazu wymiany magazynka w indywidualnym pistolecie [...]. Na podstawie przesłuchania kilkunastu świadków - słuchaczy, z którymi T. F. prowadził zajęcia, organ ustalił, iż wykonując pokaz wymiany magazynka dobył pistolet z kabury, po czym dokonał odciągnięcia jego zamka w tylne położenie. Następnie odpiął od niego magazynek, w jego miejsce podpiął drugi magazynek, wykonując natychmiast tzw. "dobicie" polegające na uderzeniu ręką w dno magazynka. W wyniku tzw. "dobicia" magazynka, zamek pistoletu przemieścił się z tylnego w przednie położenie i padł niekontrolowany strzał, zamiast w kierunku kulochwytu, w kierunku drzwi wejściowych strzelnicy. Wystrzelony niekontrolowany, przypadkowy pocisk spowodował dwie przestrzeliny w szybach drzwi zewnętrznych i wewnętrznych budynku strzelnicy. Na okoliczność tego zdarzenia organ przesłuchał świadków, wykonał dokumentację fotograficzną uszkodzonych szyb drzwi, przeprowadził w dniu zdarzenia o godz. 14.00 badanie prowadzących zajęcia na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu (wynik 0,00 mh/L1). Wobec twierdzeń T. F. , że przyczyną niekontrolowanego strzału z pistoletu [...] mogła być dysfunkcja broni lub amunicji, organ dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego w zakresie broni palnej dr. A. S. Biegły zeznał, że defekt amunicji pistoletu typu [...] należy uznać za mało prawdopodobny. Organ ustalił też, że po zdarzeniu T. F. nie zgłosił awarii lub niesprawności broni palnej służbowej, tj. od dnia zdarzenia [...] października 2014 r. do dnia przesłuchania, tj. [...] kwietnia 2015 r. W konkluzji organ stwierdził, że wyjaśnienia T. F., które pojawiły się na etapie postępowania dyscyplinarnego, że przerwał on zajęcia (trening bezstrzałowy) i przystąpił do realizacji kolejnego pokazu (wymiany magazynka w pistolecie [...]) nie są wiarygodne i spójne. Podkreślił, że zakres treningu bezstrzałowego przewiduje ładowanie i rozładowywanie magazynka amunicją szkolną, a tymczasem T.F. użył broni bojowej ostrej. Dlatego też stwierdził, że do naruszenia dyscypliny służbowej przy prowadzeniu treningu bezstrzałowego wystarczy samo posiadanie amunicji bojowej (ostrej), nawet gdy nie dojdzie do użycia amunicji. Organ wskazał, że stosownie do § 7 Instrukcji w sprawie warunków policyjnych strzelań z broni palnej oraz strzelań (rzutów) chemicznymi środkami obezwładniającym, stanowiącej załącznik nr 2 do decyzji nr 713 Komendanta Głównego z 30 grudnia 2005 r. w sprawie szkolenia strzeleckiego policjantów (Dz. Urz. KGP z 2006 r. Nr 3, poz. 9 oraz z 2007 r. Nr 2, poz. 5), strzelanie każdorazowo należy poprzedzić treningiem bezstrzałowym. Zgodnie zaś z § 12 ust. 1 pkt 1 Instrukcji, zabrania się posiadania amunicji bojowej (ostrej) podczas takiego treningu. Dowody niezbicie wskazują, że T. F. od początku treningu bezstrzałowego posiadał amunicję bojową (ostrą). Zdaniem organu wymierzenie kary o niepełnej przydatności do służby stanowiło karę adekwatną, współmierną i prewencyjną do zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego ( art. 132 ust. 4 pkt 3 i art. 134h ust. 1 ustawy o Policji). Zajmując stanowisko wykładowcy powinien posiadać wiedzę o obowiązujących przepisach w zakresie szkolenia strzeleckiego, zapobiec negatywnym skutkom w postaci strzału w czasie zajęć dydaktycznych. Powinien sprawdzić i wyeliminować z treningu bezstrzałowego nabój bojowy lub zastąpić go amunicją szkolną. Organ uznał, że czyn policjanta spowodował bezpośrednie narażenie słuchaczy na niebezpieczeństwo. Z tych względów czyn obwinionego należy uznać za niedopuszczalny i szkodliwy dla procesu dydaktycznego, zwłaszcza w kontekście postawy obwinionego, braku poczucia naganności swojego czynu. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi T. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia je poprzedzającego, skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 132 w związku z art. 132a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, polegające na zakwalifikowaniu zdarzenia z [...] października 2014 r. jako przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy znamiona tego zdarzenia nie wyczerpały definicji ustawowej przewinienia dyscyplinarnego, o czym stanowią powołane przepisy ustawy o Policji; 2. naruszenie art. 134h w związku z art. 134c ustawy o Policji, poprzez wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku służbowym, w sytuacji gdy obwiniony nie popełnił jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego, a zatem brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie; 3. naruszenie art. 135c ust. 2 ustawy o Policji, poprzez podjęcie próby zapoznania obwinionego z orzeczeniem dyscyplinarnym przed rozpoznaniem złożonego [...] września 2015 r. wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie przełożonego dyscyplinarnego, tj. Komendanta Centrum Szkolenia Policji w L., podczas gdy wniosek ten winien zostać prawomocnie rozpoznany przed wydaniem i doręczeniem obwinionemu orzeczenia dyscyplinarnego; 4. naruszenie art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez uniemożliwienie zgłoszenia nowych wniosków dowodowych po zapoznaniu się przez obwinionego i jego obrońcę z postanowieniami Komendanta CSP w L. Nr [...], [...], [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o rozpatrzeniu zażaleń na postanowienia rzecznika dyscyplinarnego, doręczonych obwinionemu 26 sierpnia 2015 r., a obrońcy 31 sierpnia 2015 r. oraz wydanie [...] sierpnia 2015 r. przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienia Nr [...] o zakończeniu czynności dowodowych, które to postanowienie zostało doręczone obwinionemu 26 sierpnia 2015 r. a obrońcy 31 sierpnia 2015 r. i jednocześnie nie zawierało w swej treści pouczenia o możliwości zapoznania się – przed wydaniem orzeczenia – z aktami postępowania dyscyplinarnego; 5. naruszenie art. 135f ust. 1 pkt 4a w związku z art. 135f ust. 3 ustawy o Policji, poprzez pozbawienie obrońcy prawa do czynnego udziału w postępowaniu dyscyplinarnym w sytuacji, gdy obrońca poinformował prowadzącego postępowanie dyscyplinarne pismem z 6 sierpnia 2015 r., że w dniach od 14 sierpnia do 4 września 2015 r. obrońca będzie przebywał na wcześniej zaplanowanym urlopie wypoczynkowym i w związku z tym wnosi o niekierowanie w tym terminie korespondencji do niego. Pomimo powzięcia takiej informacji, rzecznik dyscyplinarny już 14 sierpnia 2015 r. podjął postanowienie [...] o zakończeniu czynności dowodowych, które to postanowienie zostało przesłane obrońcy 18 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego), a doręczone obrońcy 31 sierpnia 2015 r., co formalnie uniemożliwiło obrońcy podjęcie jakichkolwiek czynności procesowych w toku postępowania; 6. naruszenie art. 135i ust. 1 i ust. 7 ustawy o Policji, poprzez brak zapoznania obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszelkie istotne okoliczności sprawy, a tym samym bezpodstawnym i bezprawnym wydaniu [...] sierpnia 2015 r. przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienia Nr [...] o zakończeniu czynności dowodowych, podczas gdy obwiniony po negatywnym rozpoznaniu wcześniej zgłoszonych wniosków dowodowych, miał prawo do wniesienia kolejnych wniosków dowodowych w obronie swoich słusznych praw, czego jednak został pozbawiony; 7. naruszenie art. 135c ust. 2 i ust. 6 ustawy o Policji, poprzez brak nadana biegu wnioskowi z 1 września 2015 r. o wyłączenie od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym przełożonego dyscyplinarnego, podczas gdy nie zostało jeszcze doręczone, ani pełnomocnikowi, ani obwinionemu orzeczenie Nr [...] z [...] września 2015 r., a tym samym nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołało jakichkolwiek skutków prawnych; 8. naruszenie art. 135l ust. 1 ustawy o Policji, poprzez zaniechanie rozpoznania wniosków dowodowych złożonych w odwołaniu oraz art. 135l ust. 2 w związku z art. 135i ust. 1-4 ustawy o Policji, polegające na pozbawieniu obwinionego i jego obrońcy możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem orzeczenia w II instancji i wypowiedzenia się, co do przeprowadzanych czynności dowodowych, co naruszyło prawo obwianego do obrony; 9. naruszenie art. 135n ust. 4 pkt 1 w związku z art. 135l ust. 1 ustawy o Policji, poprzez uznanie – w oparciu o niepełny materiał dowodowy – o zasadności ukarania obwinionego, podczas gdy kompletny i prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy w pełni uzasadniał uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. W motywach uzasadnienia skarżący podkreślił, że prowadzone przez niego zajęcia dydaktyczne zostały poprowadzone w oparciu o konspekt zatwierdzony przez przełożonego. Twierdził, że przerwał trening bezstrzałowy by przeprowadzić pokaz z broni ostrej. Wywodził, że na treningu bezstrzałowym nie posiadał amunicji bojowej ostrej. Podkreślał, że dysfunkcja broni spowodowała, że padł strzał. Podnosił, że świadków zdarzenia nie przesłuchano, lecz zobowiązano ich do sporządzenia notatek urzędowych na okoliczność zdarzenia. Zarzucił pozbawienie skarżącego i jego obrońcy dopuszczenia wniosków dowodowych i nierozpoznanie wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie przełożonego dyscyplinarnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zajęcia dydaktyczne prowadzone przez skarżącego powinny odbywać się przy udziale amunicji przeznaczonej dla celów szkoleniowych - innej niż ostra bojowa. Wskazał, że prowadzenie pokazu z wykorzystaniem własnej broni indywidualnej z amunicją ostrą stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej, w wyniku której mogło dojść do tragedii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje, że [...] października 2014 r. w trakcie zajęć dydaktycznych prowadzonych przez skarżącego T. F. doszło do zdarzenia niekontrolowanego wystrzału amunicją ostrą bojową z osobistej broni typu [...], należącej do T.F.. Niesporne jest, że niekontrolowany wystrzał padł w stronę drzwi wejściowych pomieszczenia, w którym odbywało się szkolenie, powodując ich uszkodzenie. Niekwestionowane jest, że do takiego zdarzenia nie powinno dojść, bowiem niewątpliwie naraziło to zarówno słuchaczy biorących udział w szkoleniu jak i przypadkowe osoby, które mogły pojawić się w miejscu, w którym padł niekontrolowany strzał z broni ostrej zamiast szkolnej, na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia. W ocenie Sądu, organ prawidłowo zakwalifikował zaistniałe zdarzenie, jako przewinienie dyscyplinarne i w oparciu o art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2015 r., poz. 355 ze zm.) orzekł o ukaraniu T. F. i wymierzeniu mu kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku – art. 134 ww. ustawy. Wskazać należy, iż orzeczona kara stosownie do art. 134c ustawy o Policji oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenia go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną. W zaistniałym stanie faktycznym, w którym doszło do niekontrolowanego strzału amunicją ostrą bojową zamiast szkolnej przez prowadzącego zajęcia T. F., brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że do takiego zdarzenia nie powinno dojść. A skoro doszło to wyszkolony do prowadzenia dydaktyki policjant świadomy, że na zajęciach szkolnych dopuszczalne jest używanie amunicji szkoleniowej, a nie ostrej bojowej, winien ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną. Prowadzący zajęcia dydaktyczne mógł i powinien przewidzieć, że pokaz przy użyciu amunicji bojowej ostrej z broni typu [...] zamiast amunicji szkolnej może narazić słuchaczy na niebezpieczeństwo. Twierdzenia i zarzuty skarżącego, że doszło do dysfunkcji broni [...] Sąd uznał za nieprzekonywujące w kontekście opinii biegłego z zakresu broni bojowej, który wykluczył taką dysfunkcję, nadto w kontekście faktu, że skarżący, ani przed feralnymi zajęciami, ani przez okres kilku miesięcy po zdarzeniu nie zgłaszał nieprawidłowości w funkcjonowaniu broni typu [...]. Zdaniem Sądu, nawet gdyby nie wykluczono dysfunkcji broni to i tak nic nie usprawiedliwiałoby użycia przez skarżącego w trakcie zajęć dydaktycznych broni ostrej bojowej zamiast szkolnej. Zgodnie z decyzją Komendanta Głównego Policji z 30 grudnia 2005 r. w sprawie szkolenia strzeleckiego policjantów załącznika Nr 2 tejże decyzji - Instrukcja w sprawie warunków policyjnych strzelań z broni palnej oraz strzelań (rzutów) chemicznymi środkami obezwładniającymi (Dz. Urz. Komendant Główny Policji z 2006 Nr 3, poz. 9). Stosownie do § 12 tej Instrukcji zabrania się posiadania amunicji bojowej ostrej podczas treningu bezstrzałowego. Wyjaśnienia skarżącego, że przerwał trening bezstrzałowy i przystąpił do innego pokazu z użyciem broni [...] i ostrej amunicji nie eksculpuje policjanta dydaktyka. Oczywistym jest, że zgodnie z treścią Instrukcji policjant nie powinien "posiadać" amunicji bojowej (ostrej) podczas treningu bezstrzałowego. Skoro policjant dydaktyk przerwał trening bezstrzałowy i bezpośrednio po nim przystąpił do innej prezentacji to oczywistym i logicznym jest, że w trakcie treningu bezstrzałowego, wbrew § 12 Instrukcji posiadał w trakcie treningu bezstrzałowego amunicję bojową ostrą, co było zabronione. Wskazać należy iż §10 Instrukcji określa zakres treningu bezstrzałowego i przewiduje użycie jedynie amunicji szkolnej. Odnosząc się do zarzutów nieuwzględnienia zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych wskazać należy, że dla oceny prawidłowości prowadzonego postępowania dowodowego dyscyplinarnego bez znaczenia pozostaje, czy uwzględniono wszystkie zgłaszane w toku postępowania wnioski dowodowe, czy też ich część. Oczywistym jest, że nie wszystkie wnioski dowodowe powinny być dopuszczone, ale tylko te, które mogły mieć znaczenie dla oceny zdarzenia. I tak brak zabezpieczenia wystrzelonych przez skarżącego łusek z broni ostrej nie mógł mieć żadnego wpływu w przedmiotowej sprawie, bowiem fakt użycia amunicji ostrej został przyznany i zgłoszony przez skarżącego przełożonym bezpośrednio po zdarzeniu. Odnosząc się do zarzutów procesowych wskazać należy, iż zawodowy profesjonalny pełnomocnik nie może skutecznie powoływać się na naruszenie praw do obrony poprzez nieuwzględnienie przez organ jego nieobecności z powodu urlopu i braku działania w tym czasie pełnomocnika. Racjonalny ustawodawca między innymi po to wprowadził instytucję substytucji by w czasie choroby, kolizji terminów lub urlopu zawodowego pełnomocnika jego klient nie pozostawał bez opieki prawnej. Oczywistym jest, że żadna z procedur w systemie obowiązującego prawa nie przewiduje instytucji przerwania, zawieszenia postępowania z uwagi na urlop wypoczynkowy pełnomocnika. Konkludując, urlop pełnomocnika nie może stanowić skutecznej podstawy do formułowania zarzutów naruszenia prawa do obrony. Podnoszenie tego rodzaju zarzutów uzasadnia twierdzenie, iż brak ustanowienia zastępcy na czas urlopu oznaczał zgodę pełnomocnika na ewentualne negatywne dla klienta skutki prawne wynikające z braku działań pełnomocnika w czasie jego urlopu. Odnosząc się do wymierzonej kary Sąd podzielił ocenę organu, iż jest ona adekwatna do czynu, pełni też charakter prewencyjny. Kara ta jak wyjaśnił organ została wymierzona z uwzględnieniem dotychczasowej służby, stopnia zawinienia oraz braku poczucia naganności czynu. Stosownie do art. 132a pkt 2 ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je na skutek niezachowania wymaganej ostrożności w danych okolicznościach, mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł lub powinien przewidzieć. Skoro skarżący posiadał na zajęciach dydaktycznych broń ostrą, pomimo zakazu jej posiadania, jego zawinienie nie pozostawia wątpliwość. Odnosząc się do zarzutu braku wyłączenia Komendanta CSP z postępowania wskazać należy, iż wydanie przez organ orzeczenia ([...] sierpnia 2015 r.) spowodowało ustanie możliwości jego wyłączenia. To, że Komendant CSP orzekał w przedmiocie zażalenia na odmowę uwzględnienia przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku dowodowego o przesłuchanie Komendanta CSP nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że przesłuchanie Komendanta CSP miało się odbyć na okoliczność przedawnienia, czyli okoliczność, którą i tak organ dyscyplinarny uwzględnia z urzędu. Informację w tym przedmiocie ustalono na podstawie dokumentów - akt postępowania, z których jednoznacznie wynikało, że postanowienie o wszczęciu postępowania zostało wydane [...] stycznia 2015 r., tj. przed upływem 90 dni od dnia zdarzenia ([...] października 2014 r.). Reasumując, przesłuchanie Komendanta CSP na okoliczności wynikające z dokumentów było oczywiście zbędne. W ocenie Sądu, nie doszło też do uchybienia art.135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sposób i zasady zapoznawania obwinionego z zebranym materiałem dowodowym reguluje art. 135i. Wobec nieuwzględnienia wniosków o uzupełnienie materiału dowodowego brak było podstaw do umożliwienia ponownego zapoznawania się skarżącego z materiałem dowodowym skoro materiał ten nie został uzupełniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.